Beckett'in 'Not I' oyununa operatik yorum: Sadece ağız sahnede

İrlandalı yazar Samuel Beckett'in kısa oyunu Not I, İngiltere'nin Reading kentinde Minghella Tiyatrosu'nda sahnelendi. Karanlıkta, durmaksızın konuşan bir ağız tarafından canlandırılan oyun, 2026 Beckett Bienali kapsamındaki üç bölümlü programın son parçası olarak izleyiciyle buluştu.

Gösterinin ilk bölümünde soprano Claire Booth, İtalyan besteci Luciano Berio'nun deneysel Sequenza III eserini seslendirdi. Eserin kekeleme, nefes alış ve boğaz temizleme gibi tekrarları, geriye dönük bakıldığında Beckett'in oyunuyla müzikal bir eşleşme oluşturuyor. Programın ikinci bölümünde ise oyun yazarının 1961'de evlendiği Folkstone ile ilişkisini konu alan üç kısa film gösterildi. Etkinlik, Beckett'in oyununun sahnelenmesiyle sona erdi.

Oyunun yönetmen koltuğunda Rufus Norris oturuyor. Reading Üniversitesi kampüsünde yer alan tiyatro, akademik bir ortamda olsa da yapım, tozlu veya akademik bir hava taşımıyor. Booth'un performansı, hızı ve aciliyetiyle dikkat çekiyor; konuşma hızı, sözdizimi bozulsa bile hızlı ifadelerin ötesinde bir gerçeğe ulaşmaya çalışıyor.

Sahnede sadece bir ağız

Booth, oyun boyunca yalnızca ağzıyla sahnede. Bir kadının doğumundan 70 yaşında bir tarlada, ineklerin arasında ölüm anı olabilecek ana kadar hayatını hızla gözden geçiren beyni ve bölünmüş iç benliğini canlandırıyor. Tekrarlar ve sözel takılmalardan, hayatın zor, sevgisiz ve yıpratıcı geçtiği anlaşılıyor; yine de bunu yüksek sesle dile getirme ısrarı var.

Booth performansına müzikalite katıyor; kelimeleri şarkı söyler gibi, operatik bir ritimle seslendiriyor. Bu dokunuşlar, kadının Beckett'in Happy Days oyunundaki Winnie karakterinin daha karanlık bir versiyonu olabileceği izlenimini veriyor. Winnie toprakta beline veya boynuna kadar gömülüyken, bu kadın sadece ağzına indirgenmiş durumda ve toprak onu tamamen örtmeden, sessizliğe gömülmeden önce kendi kendine konuşmaya devam ediyor.

Beckett'in diğer karakterleri gibi bu ağız da sesler ve kelimeler aracılığıyla hayatta kaldığını ortaya koyuyor. Konuşmayı bırakmıyor; oyun sadece sesini kısıyor. Kadının onu yutan devasa, zifiri karanlık boşluk içindeki kırılganlığı izleyiciyi şaşırtıyor ve yüreğini burkuyor. Tek spot ışığı karardığında neredeyse gözlerinizi yaşartıyor. Tuhaf ve derinden etkileyici 15 dakika.