B12 vitamini iğneleri enerji verir mi? Bilmeniz gerekenler

Med spa olarak bilinen güzellik ve sağlık merkezlerinde uygulanan vitamin B12 iğneleri, son dönemde sosyal medyada enerji verici tavsiye olarak sıkça öne çıkıyor. Ancak bu iğnelerin gerçekten bitkinliği giderip gidermediği tartışma konusu. Uzmanlara göre B12 seviyesi zaten yeterli olan çoğu kişi için ek dozlar kayda değer bir fark yaratmıyor.

B12 vitamini vücut için elzem. Eksikliği durumunda kişi kendini bitkin ya da daha kötü hissedebiliyor. B12 doğal olarak et, balık, yumurta ve süt ürünleri gibi hayvansal gıdalarda bulunuyor; ayrıca bazı kahvaltılık gevrekler ve besinsel mayalara da ekleniyor. Vücudun kırmızı kan hücreleri ve DNA üretmesine yardımcı olan B12, sinir sisteminin düzgün çalışmasını da destekliyor. Gıdaların enerjiye dönüştürülmesinde rol oynaması, vitaminin 'enerji artırıcı' ününün kaynağı.

Chicago'daki Loyola Üniversitesi Tıp Merkezi'nden hematolog Andrea Dean, B12 eksikliği olan kişilerde anemi, hafıza sorunları, depresyon ve yorgunluk gelişebileceğini belirtiyor. Seviyeler ciddi şekilde düşükse el ve ayaklarda uyuşma ile karıncalanma da görülebiliyor.

Kimlerde B12 eksikliği görülür?

B12 vitaminini almak için besinlerle tüketmek tek başına yeterli değil. Vücudun bu vitamini emebilmesi için midede yeterli miktarda asit ve intrinsik faktör adı verilen bir protein üretilmesi gerekiyor.

Dengeli beslenmesine rağmen B12 eksikliği yaşayan kişilerde genellikle mide asidi üretimini azaltan bir durum (örneğin gastrit) ya da midenin intrinsik faktör üretimini durdurduğu otoimmün bir hastalık olan pernisiyöz anemi söz konusu.

ABD'de yetişkinlerin yaklaşık yüzde 4'ünde B12 seviyesi düşük. Eksiklik 60 yaş ve üzeri yetişkinlerde daha sık görülüyor. Obezite ameliyatı veya mide ameliyatı geçirmek, çölyak ya da Crohn gibi sindirim hastalıkları ve aşırı alkol kullanımı da riski artıran diğer etkenler arasında.

Diyabet ilacı metformin veya mide asidini azaltan ilaçları uzun süre kullanmak da B12 seviyesini düşürebiliyor. Veganlar ve bazı vejetaryenler de zenginleştirilmiş gıda tüketmezlerse ya da takviye almazlarsa eksiklik geliştirebiliyor.

B12 düşüklüğüne bağlı yorgunluk veya zihinsel yavaşlama yaşayan kişilerde eksikliğin tedavi edilmesi enerjiyi geri kazandırabiliyor. Ancak B12 seviyesi halihazırda yeterli olanlarda daha fazla almak bitkinliği azaltmıyor veya sportif performansı iyileştirmiyor. Dean bunu benzin deposu dolu bir araca yakıt eklemeye benzetiyor: Depo zaten doluyken daha fazla benzin koymak aracı hızlandırmaz.

B12 iğnesinden sonra kendini daha enerjik hisseden bazı kişilerde plasebo etkisi görülebileceğini belirten Dean, 'Bunun bir kısmının tamamen zihinsel olduğunu biliyoruz' diyor.

İğneleri öneren med spa merkezleri için mali taraf da önemli. ABD'de bu iğnelerin bir spa'ya maliyeti genellikle 1 doların altında; tüketiciye ise tanesi 25 ila 75 dolar arasında satılıyor. Hastalar haftalık iğne olduğunda kâr artıyor.

B12 genellikle yüksek dozlarda bile güvenli kabul ediliyor; vücut ihtiyaç duymadığı fazlasını atıyor. Dean bugüne kadar B12 aşırı dozu vakası görmediğini söylüyor. Yine de seviyeler normal ise iğnelerin maliyetine değmesi beklenmiyor.

Yorgunluğun tek nedeni B12 değil

Yorgunluğun kötü uyku, düşük tiroid hormonu ve düşük demir gibi birçok olası nedeni bulunuyor. Dean, 'Sadece B12 değil' diyerek çoğu zaman bitkin olan kişilerin nedeni araştıracak bir hekime görünmesinin önemine dikkat çekiyor.

B12 seviyesi, aile hekiminin isteyebileceği basit bir kan testiyle ölçülebiliyor. ABD'nin birçok eyaletinde ve Birleşik Krallık'ta ticari laboratuvarlar üzerinden çevrimiçi olarak da test yaptırılabiliyor. Ancak sonuçları tek başına yorumlamak zor olabiliyor çünkü değer normal görünse bile eksiklik olabiliyor. Çoğu laboratuvar 200 veya 250 pg/mL'nin altındaki seviyeleri düşük kabul ederken Dean 400 pg/mL'nin altındaki herkesi tedavi ediyor.

B12 seviyesi düşük çıkarsa doktorun nedenini araştırması gerekiyor çünkü neden, tedavi yöntemini etkiliyor. Bazen tıbbi geçmiş açıklama sağlıyor; aksi halde pernisiyöz anemi için test yapılabiliyor.

B12 hap veya iğne olarak alınabiliyor. İğneler vitamini doğrudan kasa veya deri altına vererek bağırsakları devre dışı bırakıyor. Bu nedenle ciddi eksiklik, sinir belirtileri veya pernisiyöz anemi gibi B12 emilimini engelleyen durumlarda iğneler en iyi seçenek. Dean sinir belirtileri olduğunda 'şaka yapmadıklarını' söylüyor. Ancak pek çok kişi için haplar da aynı derecede etkili; yüksek dozlu oral B12 kan seviyelerini iğneler kadar etkili şekilde yükseltiyor ve daha ucuza geliyor.