Avustralya Sosyal Medya Algoritmalarına Kapatma Zorunluluğu Getiriyor

Avustralya hükümeti, sosyal medya platformlarının kullanıcılara öneri algoritmalarını kapatma seçeneği sunmasını zorunlu kılan yeni yasa tasarısını bu hafta parlamentoya sundu. Tasarının merkezinde, kullanıcıların yalnızca takip ettikleri hesapların paylaşımlarını görmesini sağlayacak bir "algoritma anahtarı" bulunuyor. Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, düzenlemenin hükümete değil, halka kontrol vermeyi amaçladığını söyledi.

Yasa tasarısı ayrıca çevrimiçi hizmetlere "dijital özen yükümlülüğü" getiriyor. Buna göre sosyal medya şirketleri, oyun siteleri ve sohbet botları gibi tüm çevrimiçi hizmetler, makul ölçüde uygulanabilir olduğu sürece güvenli bir çevrimiçi ortam sağlamakla yükümlü olacak. Çocukların zararlı içerik ve tasarım özelliklerinden, yetişkinlerin ise ciddi zararlı içerik ve davranışlardan korunması hedefleniyor. Yükümlülüğü ihlal eden şirketleri 100 milyon Avustralya dolarına (yaklaşık 52 milyon sterlin) kadar para cezası bekliyor.

İlham kaynağı kişisel deneyimler

Tasarının çıkış noktasında, sosyal medya algoritmalarının olumsuz etkilerini yaşayan kişilerin hikâyeleri var. 13 yaşında sosyal medyaya katılan Varsha Yajman, akışında sürekli egzersiz videoları ve tehlikeli kalori yarışmaları gördüğünü anlatıyor. 24 yaşındaki Yajman, anoreksiya tedavisi görüyor ve tüm güvenlik ayarları açık olmasına rağmen hâlâ kilo kaybı içerikleriyle karşılaştığını belirtiyor.

Melbourne'de yaşayan Flynn Martin ise dört yıl önce sosyal medya akışında kadın düşmanı içerik üreten Andrew Tate ve benzeri figürlerin yoğunlaştığını söylüyor. Martin, o dönemde akıl sağlığı sorunları yaşadığını ve bu söylemlere kapıldığını ifade ediyor. İki genç de sosyal medyanın hayatlarının en kötü döneminde tek suçlu olmadığını, ancak önemli bir etken olduğunu vurguluyor.

Avustralya hükümeti, Eylül ayında 15 binden fazla kişinin imzaladığı "Fix Our Feeds" kampanyasının ardından algoritma anahtarı fikrini benimsediğini duyurmuştu. Kampanyayı yürüten Chanel Contos, önerilen düzenlemenin hükümete kontrol değil, kullanıcılara seçim hakkı tanıdığını söylüyor.

Büyük teknoloji şirketlerinden sessiz tepki

Meta, Snap, TikTok, X ve Google, BBC'nin yorum taleplerine yanıt vermedi ve yasa tasarısı hakkında kamuya açık bir açıklama yapmadı. Instagram başkanı Adam Mosseri, algoritma dışı akışların kullanıcıların arkadaşlarından daha az paylaşım görmesine yol açacağını savunuyor. Avustralya'daki sağ partiler ve ABD yönetimi ise düzenlemenin aşırı sansüre yol açabileceği eleştirisini getiriyor.

Avustralya'nın çocuklar için sosyal medya yasağında uygulama sorunları yaşaması, yeni düzenlemenin de etkinliği konusunda soru işaretleri yaratıyor. Araştırmacı Chris Zomer, platformların yasalara uyduğunu ancak bunu kullanıcıların seçeneği kullanmasını zorlaştıracak şekilde yaptığını belirtiyor. Hollanda'da bir mahkeme geçen yıl Meta'yı AB'nin Dijital Hizmetler Yasası'nı ihlal ettiği gerekçesiyle mahkûm etmiş, şirketin mart ayındaki temyiz başvurusu da reddedilmişti. Bu sayede Hollanda'da kullanıcılar ana akışlarında algoritma kapatma seçeneğini koruyor. Avustralya hükümeti ise yeni düzenlemenin, algoritma ayarlarının "belirgin" olmasını ve kullanıcı açıkça seçmedikçe değişmemesini şart koşuyor.