Aung San Suu Kyi'nin oğlu: Annem tecrit altında

Myanmar'ın eski demokratik lideri Aung San Suu Kyi, 81 yaşında ve yaklaşık beş yılı aşkın süredir tutuklu. Oğlu Kim Aris, annesiyle bu süre içinde ilk kez telefonla görüştü. Aris, annesinin fiziksel ve zihinsel durumunun iyi göründüğünü ancak neredeyse tamamen tecrit altında yaşadığını belirtti.

Aris, The Guardian'a yaptığı açıklamada, "Zihinsel olarak hâlâ tamamen yerinde görünüyor, fiziksel olarak da güçlü konuşuyor" dedi. Annesinin yanında asker veya polis dışında kimse bulunmadığını düşündüğünü söyleyen Aris, "Anladığım kadarıyla esasen hücre hapsinde tutuluyor" ifadesini kullandı.

Aung San Suu Kyi, 2021'deki askeri darbeyle görevinden uzaklaştırıldıktan sonra başkentte açıklanmayan bir yere nakledildi. Aris, "Nerede olduğundan hâlâ tam emin değilim. Sanırım Naypyidaw'da çitle çevrili, etrafında bakımsız bir arazi bulunan bir konut" dedi.

Londra'daki büyükelçilikte görüşme

Hayatının büyük bölümünü Birleşik Krallık'ta geçiren Aris, annesiyle perşembe günü Londra'daki Myanmar Büyükelçiliği'nde görüşme imkânı buldu. Görüşmeyi memnuniyetle karşılasa da davetin ülkedeki askeri yönetimin "halkla ilişkiler" kampanyasının parçası olduğunu söyledi.

Eski cunta lideri Min Aung Hlaing, uluslararası diplomatik ilişkileri yeniden kurmaya çalışıyor. Nisan ayında, yaygın biçimde sahte olarak nitelenen seçimlerin ardından askeri üniformasını sivil kıyafetle değiştirdi.

Aktivistler uzun süredir Aung San Suu Kyi ve çok sayıda siyasi tutuklu için "hayatta olduklarına dair kanıt" talep ediyor. Ağustos ayında Kızılhaç ziyareti sırasında nihayet fotoğraflandı. Geçen hafta bir hükümet sözcüsü, yetkililerin Britanya Kralı Charles'ın hediye ettiği iki bahçıvanlık kitabını kendisine teslim ettiği sırada ahşap panelli bir odada gülümserken çekilmiş görüntülerini yayımladı. Arka duvardaki kağıt takvimde tarih görülüyordu.

Aris, bu tür fotoğraf fırsatlarının rejimin daha önce de kullandığı, annesinin adil muamele gördüğü izlenimini vermeye yönelik bilinen gösteriler olduğunu söyledi.

"Dış dünyadan tamamen kopuk"

Aris, "Dünyanın geri kalanından tamamen kopuk durumda. Sanırım bulunduğu yerin dışında neler olduğunu bilmiyor, çünkü gazete, radyo veya televizyona izin verilmiyor" dedi. "Beş yıldır uydurma, siyasi amaçlı suçlamalarla tutuluyor ve serbest bırakılmalı."

Myanmar onlarca yıl generaller tarafından yönetildi ve batı yaptırımları altında kaldı. Aung San Suu Kyi'nin 2015 seçimlerine katılmasına izin verilmesinin ardından kısa bir demokratik dönem yaşandı; partisi seçimi ezici çoğunlukla kazandı. Sivil-asker güç paylaşımı anlaşması çerçevesinde "devlet danışmanı" görevini üstlendi.

Uluslararası itibarı, 2016-2017'de Rohingya Müslümanlarına yönelik kitlesel öldürmeler ve sürgünlerin ardından zedelendi. Aung San Suu Kyi, Lahey'deki Uluslararası Adalet Divanı'na giderek askeri birliklerin "orantısız güç" kullanmış olabileceğini kabul etti ancak hükümeti soykırım suçlamalarına karşı savundu.

Aris, annesinin Rohingya krizi konusunda hiçbir zaman "sessiz" kalmadığını, söylediklerinin "ciltler doldurabileceğini" savundu. Onun liderliğinde Myanmar ülke içinde bir soruşturma başlattı ve eski BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ı bir komisyonun başına getirdi.

Aris'e göre devlet danışmanı olarak annesi "her zaman ip üstünde yürüyordu" ve ordunun kırılgan iktidarını her an elinden alabileceğini biliyordu.

2021'deki askeri müdahale, çatışma izleme kuruluşlarına göre 100 binden fazla kişinin ölümüne yol açan bir iç savaşı tetikledi.

Aris, Rohingya krizinden bu yana annesine yönelik küresel kamuoyu desteğinin "inanılmaz ölçüde azaldığını" ve artık tüm ülkenin uluslararası ilgi eksikliğinden zarar gördüğünü söyledi. Birçok hükümet Aung San Suu Kyi'nin serbest bırakılması çağrısı yapıyor ancak ona bir zamanlar sahip olduğu sevilen uluslararası figür muamelesi gösterilmiyor.

Aris, ülkenin eski adını kullanarak "Annem bir yana, insanların Burma'da olanları görmezden gelmesi Rohingyalara yapılanlara bağlı olmamalı" dedi.