Andy Burnham ile İrlanda Başbakanı Martin ilk kez görüşecek

İngiltere Başbakanı Andy Burnham ile İrlanda Başbakanı (Taoiseach) Micheál Martin, cuma günü Manchester'da ilk resmi görüşmelerini yapacak. Hükümetin açıklamasına göre Martin, Number 10 North'a gelen ilk uluslararası lider olacak.

İki liderin görüşmede İngiltere-İrlanda ilişkilerini daha da güçlendirmeyi, ticaretin artırılmasını, güvenliği ve Avrupa Birliği (AB) ile iş birliğini ele alması bekleniyor.

Burnham, görüşmeye ev sahipliği yapmaktan "memnuniyet duyduğunu" belirterek bunun "Manchester için tarihi ve gurur verici bir gün" olduğunu söyledi.

"Number 10 North, çalışan insanlar için fırsatlar yaratmakla ilgili ve her iki ülkedeki insanların yaşamlarını iyileştirme yolunda İrlanda ile kurduğumuz ortaklık bunun kilit bir parçası" diyen Burnham, "Hayırlı Cuma Anlaşması'na ortak bağlılığımızdan ticarete, Avrupa ile iş birliğinden Ukrayna'ya destek vermeye kadar birlikte başarabileceğimiz çok şey var. En yakın dostlarız ve bu dostluğu daha da güçlendirmeyi dört gözle bekliyorum" ifadelerini kullandı.

Görüşmenin ardından liderler, Greater Manchester'daki İrlanda toplumunun temsilcileriyle görüşmek üzere yerel bir İrlanda toplum merkezini ziyaret edecek.

Ziyaret, ABD Başkanı Donald Trump'ın "birleşik İrlanda"yı destekleyen açıklamalarından günler sonra gerçekleşiyor. Burnham, geçen ay Kuzey İrlanda'ya yaptığı ziyarette sınır anketinin "masada olmadığını" söylemiş, ancak daha sonra Hayırlı Cuma Anlaşması'na bağlı olduğunu belirtmişti.

Sınır anketi ve kurumsal reform tartışmaları

Görüşmede iki liderin Stormont kurumlarının reformunu ve tartışmalı Troubles miras yasasının değiştirilmesi konusundaki ilerlemeyi de ele alması bekleniyor.

Martin yaptığı açıklamada, "İngiltere-İrlanda 2030 stratejik iş birliği programı" ile "Kuzey İrlanda'ya ilişkin bir dizi konunun" görüşüleceğini belirtti. Açıklamaya göre bu konular arasında miras ve Hayırlı Cuma Anlaşması da yer alıyor.

Martin ayrıca görüşmelerin "AB ve uluslararası konuları, İrlanda'nın AB Konseyi Dönem Başkanlığı'nı, bir sonraki AB-İngiltere Zirvesi'ni ve Ukrayna, Gazze ile daha geniş anlamda Orta Doğu'daki durumu" kapsayacağını sözlerine ekledi.

Geçen hafta Martin, sınır anketinin hangi koşullarda yapılacağına dair "daha fazla netlik" olması gerektiğini söylemişti. Martin, referandum kararının yalnızca Kuzey İrlanda Bakanı'nın "takdirine" bırakılmasının "tatmin edici olmadığını" belirtmişti.

Burnham, geçen ay Kuzey İrlanda'ya yaptığı ilk ziyarette sınır anketinin "masada olmadığını", Brexit ve İskoçya bağımsızlık oylamalarının "bu tür durumlardan kaynaklanan risklerin iyileşmesinin uzun sürdüğünü" gösterdiğini söylemişti.

Kuzey İrlanda Bakanı Sir Chris Bryant ise daha sonra kendisinin ve başbakanın 1998 Hayırlı Cuma Anlaşması'nın tamamının, sınır anketi hükümleri dahil, "tamamen arkasında" olduğunu belirtmişti.

Martin geçen hafta BBC Radio Ulster'ın Borderland podcast'ine verdiği demeçte, "Onun [Burnham'ın] rıza ilkesini kabul ettiğini çok net biçimde açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum, Hayırlı Cuma Anlaşması kapsamında referanduma izin verildiğini söyledi" demişti.

Hayırlı Cuma Anlaşması ya da Belfast Anlaşması, Kuzey İrlanda'da 30 yıl süren Troubles adlı şiddetli çatışmayı sona erdirmek için imzalanan siyasi bir uzlaşmaydı. 10 Nisan 1998'de imzalanan anlaşma, Kuzey İrlanda ve İrlanda Cumhuriyeti'nde yapılan halk oylamalarıyla onaylandı.

Anlaşma, Kuzey İrlanda için milliyetçileri ve birlik yanlılarını temsil eden yeni bir hükümet kurdu. Anlaşmaya göre Kuzey İrlanda Birleşik Krallık'ın bir parçası ve bu durum ancak referandumla değişebilir.

Kuzey İrlanda'da halkın çoğunluğunun İrlanda birleşmesi yönünde oy vereceği anlaşılırsa, bakanın sınır anketi düzenlemesi gerekiyor. Ancak anlaşmada bakanın çoğunluk desteğini nasıl değerlendireceğine dair ayrıntı yok; bakan, son yedi yılda başka bir anket yapılmamış olması koşuluyla istediği zaman sınır anketi kararı alabiliyor.