ABD Enerji Bakanı: İran'la nükleer anlaşmaya varılamayabilir

ABD Enerji Bakanı Chris Wright, Pazar günü yaptığı açıklamada, İran'ın nükleer silah sahibi olmasını önleyecek bir anlaşmaya ulaşılamayabileceğini söyledi. ABC televizyonuna konuşan Wright, müzakerelerin durma noktasına geldiği ve ABD-İsrail'in İran'a yönelik askeri operasyonlarının sürdüğü bir dönemde "Bir nükleer anlaşma olmayabilir" ifadesini kullandı.

Wright, nükleer silahlanmış bir İran'ın "varoluşsal tehdit" oluşturduğunu belirterek, bu tehdidi sona erdirmenin yollarından birinin İran'ın füze üretme ve konuşlandırma kapasitesini yok etmek olduğunu söyledi: "Bu sadece yeteneklerini yok etme meselesi olabilir." Alternatif olarak, anlaşmanın İran'da yeni bir yönetime kadar bekleyebileceğini ifade etti.

Daha sonra CBS televizyonuna konuşan Wright, ABD'nin diplomatik temasları kesmediğini ve "her zaman anlaşmaya açık olduğunu" söyledi. Face the Nation programına verdiği demeçte, ABD ordusunun Körfez bölgesindeki "en büyük rolünün" İran'ın enerji ihracatını durdurmak olduğunu belirtti: "Mevcut rejimin politikasını değiştirmesini ya da yeni bir rejim gelmesini sağlamak için ekonomilerini boğuyoruz."

Hürmüz Boğazı'nda güvenlik açıklaması

Wright, Pazar günü CNN'in State of the Union programına verdiği röportajda, Hürmüz Boğazı'nın petrol tankerleri için güvenli olup olmadığı sorusuna yanıt verirken, ABD donanmasının refakat etmediği sürece bu su yolunun güvenli olduğunu söylemekten kaçındı. Çatışmalar sürerken donanmanın bölgede "süresiz" kalması gerekip gerekmediği sorusuna ise net bir yanıt vermedi.

Bu açıklamalar, ABD Başkanı Donald Trump'ın gemilerin boğazda güvenle seyredebileceği yönündeki tekrarlanan iddialarına rağmen geldi. Geçtiğimiz hafta Trump, boğazın ABD kontrolünde olduğunu ve kendi adıyla anılması fikrini ortaya atmıştı. Ancak bu açıklamaların ardından bölgede her iki taraftan da saldırılar devam etti.

CNN sunucusu Dana Bash'in "Tüccar gemilerin boğazdan güvenle geçip geçemeyeceğini" sorması üzerine Wright, "ABD donanmasıyla çalışmak isterlerse sanırım yapabilirler" dedi. Ayrıca, şu an için gemilerin geçişi için ABD askeri varlığının gerektiğini kabul etti ve "çatışma öncesi seviyelerde değiliz" ifadesini kullandı.

Donanmanın bölgede süresiz kalıp kalmayacağı sorusuna Wright, "Bugün öyle, ama gelecekte diğer ülkelerin de bu çabaya katılacağını düşünüyorum. Dünya ticareti önemli. Bu sadece ABD'nin sorumluluğu olmamalı" yanıtını verdi. "İran tutumunu değiştirene ya da hükümeti değişene kadar onlarla uğraşmak zorundayız. Yavaş yavaş onların yetenekleri azalıyor, bizimki artıyor" diye ekledi.

Çatışmanın seyri

ABD ile İran arasındaki nükleer ve diplomatik müzakereler, Haziran ayında askeri operasyonları sona erdirmek için imzalanan geçici anlaşmanın kalıcı bir barış getirmeden çökmesinin ardından durma noktasına gelmişti. Geçen yaz ABD saldırıları İran'ın nükleer programına büyük zarar vermişti.

Wright, CNN'e ABD'nin hâlâ savaşta olup olmadığı sorusuna "Hâlâ bir çatışmanın içindeyiz, kesinlikle" yanıtını verdi. Perşembe günü Beyaz Saray'daki basın toplantısında Başkan Yardımcısı JD Vance, "Buna savaş demem" diyerek askeri çatışma ifadesini kullanmıştı. Trump da Vance'i savunarak, "Birçok insan buna savaş demiyor, ben askeri çatışma derim çünkü bizim için küçük bir mesele" demişti.

Louisiana Cumhuriyetçi Senatör John Kennedy, Pazar günü NBC'ye savaşın Kasım ayına kadar bitip bitmeyeceğini sordu. Çatışma Ağustos sonunda altı ayı geride bıraktı. Eski Savunma Bakanı Leon Panetta, Guardian'a verdiği demeçte çatışmanın çok daha uzun sürebileceği uyarısında bulundu.