ABD, 40'tan fazla ülkenin Çin'in tarifelerinden kaçınmasına yardım ettiğini açıkladı

Beyaz Saray Perşembe günü yayımladığı raporda, 40'tan fazla ülkenin Çin'in ABD tarifelerinden kaçınmasına yardım ettiğini ve ihracatı daha düşük gümrük vergisi uygulanan ülkeler üzerinden yönlendirdiğini açıkladı. Raporda adı geçen ülkeler arasında Kanada, Hindistan, Meksika, Japonya ve Güney Kore de yer alıyor.

Beyaz Saray, bu ülkelerin Çin'in on milyarlarca dolarlık tarifeden kaçınmasına yardımcı olduğunu savundu. Ticaret danışmanı Peter Navarro, bunun 'Amerikan işlerine ve milyarlarca dolar gelire' mal olduğunu söyledi.

Çin'den yanıt

Çin'in Washington Büyükelçiliği sözcüsü BBC'ye yaptığı açıklamada, 'ticaret savaşlarının kazananı olmadığını' belirterek ABD'nin tarife önlemlerine ve Çin şirketlerini hedef alan devlet gücü kullanımına karşı olduklarını ifade etti. Sözcü, 'aktarma mallarla ilgili tek taraflı eylem veya anlaşmaların üçüncü tarafların çıkarlarını hedef almaması veya zarar vermemesi gerektiğini' ekledi.

BBC, raporda listelenen Kanada, Hindistan, Meksika, Japonya, Güney Kore ve diğer ticaret ortaklarının ABD büyükelçiliklerine yorum talebinde bulundu.

Aktarma yöntemi ve boyutları

Beyaz Saray'ın aktardığı hükümet ve özel sektör tahminlerine göre, yüksek tarifeli ülkelerden daha düşük tarifeli ülkelere 30 milyar dolar ile 300 milyar dolar arasında mal taşındı. Bu yöntem, kargonun nihai varış noktasına giderken başka bir ülke üzerinden transfer edilmesi anlamına gelen 'aktarma' (transshipping) olarak biliniyor.

Beyaz Saray raporunda Çin'in, daha düşük vergi uygulanan ülkeler üzerinden mal göndererek ve malları yeniden paketleyerek gerçek menşeini gizleyip tarifelerden kaçındığı ve bunun 'kağıda gizlenmiş dolandırıcılık' olduğu belirtildi. Raporda ayrıca, 'Bugünün Büyük Aktarma Dolandırıcılığında değişen şey, bu modern kaçakçılığın hızı ve ölçeği değil, Çin'in tarife kaçakçılığının taşındığı küresel Gölge Aktarma Ağı'nın genişliği, derinliği ve karmaşıklığıdır' ifadelerine yer verildi.

ABD'nin aktarma çabalarını tespit etmek için yapay zeka (YZ) araçları kullandığı da raporda eklendi.

İki ülke arasındaki gerilim

Bu rapor, ABD ile Çin arasındaki yaptırımlar dalgasının ardından ve ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in Washington'da buluşmasına haftalar kala geldi.

Mayıs 2025'teki görüşmelerin ardından çoğu tarifede duraklama yaşanmasına rağmen, Washington ve Pekin karşılıklı yaptırımlara devam ediyor. Buna ABD'ye gönderilen insansı robotlara getirilen kısıtlamalar ve Çin'in insansız hava aracı ihracatına yönelik daha sıkı önlemleri de dahil.

Nisan 2025'te Trump, tarifelerin Amerikan işlerini ve ekonomisini canlandıracağı inancıyla düzinelerce ABD ticaret ortağına kapsamlı vergiler getirmişti. Bu yaptırımlar daha sonra ABD Yüksek Mahkemesi tarafından iptal edildi, ancak Trump, imza politikasını sürdürmek için alternatif yasal araçlarla defalarca yeni tarifeler uygulamaya koydu.