Yeraltına inen kritik teknolojiler: Güvenlik için tünel açma

Yeraltına inşa edilen veri merkezleri, enerji hatları ve diğer kritik altyapılar, Rusya'nın Ukrayna'ya saldırısının ardından artan güvenlik kaygılarıyla önem kazanıyor. Kaliforniya'da düzenlenen bir testte, Dünya'nın en sert kayalarını bile eritebilen yeni bir tünel açma makinesi tanıtıldı. EarthGrid adlı şirketin geliştirdiği makine, 27 bin dereceye ulaşan plazma torçları sayesinde granit kayayı eriterek tünel açıyor.

Şirketin kurucusu ve CEO'su Troy Helming, makineyi "bir roketi ateşlemek" gibi tanımlıyor ve test sırasında 10 yıllık beklentinin ardından duygulandığını belirtiyor. Think, makinenin önümüzdeki yıl ticari kullanıma sunulmasını umuyor.

Veri merkezleri ve denizaltı kabloları yeraltına taşınıyor

Artan taleple birlikte veri merkezleri de yeraltına iniyor. İtalya'nın Dolomit Dağları'nda bu yıl tamamlanan Trentino DataMine, 100 metre derinlikteki mağaralarda bulunuyor ve doğal serinlik sayesinde sunucuların soğutulması için daha az enerji harcıyor. Şirketin CEO'su Dennis Bonn, 90 milyon metreküp dolomit kayanın fiziksel saldırılara, elektromanyetik girişime, sismik olaylara ve hidrojeolojik risklere karşı doğal koruma sağladığını söylüyor.

Denizaltı internet kabloları da artık deniz tabanına gömülüyor. Telekomünikasyon araştırma şirketi TeleGeography'den Lane Burdette, kabloların giderek daha fazla üç metre derinliğe gömüldüğünü ve bu sayede çapa kaynaklı hasarların azaldığını belirtiyor.

Savaş, güvenlik ve maliyet dengesi

Rusya-Ukrayna savaşı, yeraltı altyapısına olan talebi artırdı. İnşaat ve tünel açma şirketi Joseph Gallagher'dan Robbie McGoran, Rusya'ya komşu ülkelerin altyapılarını yeraltına alma konusunda daha fazla talepte bulunduğunu söylüyor. Ancak tünel açma projeleri yüksek maliyetler barındırıyor. Mühendislik danışmanlığı şirketi Arup'tan Mark Neller, İngiltere'deki 29 kilometrelik Londra Güç Tünelleri projesinin 1 milyar sterline mal olduğunu hatırlatıyor ve bazı durumlarda yeni devreler kurmanın daha ekonomik olduğunu ifade ediyor.

Soğuk Savaş döneminde sığınaklar yaygındı. İsviçre bugün hâlâ her vatandaşın nükleer sığınağa erişimini zorunlu tutuyor. Uzmanlar, yeraltına alınacak altyapının seçiminde maliyet-fayda analizi yapılması gerektiğini vurguluyor. Çip üretimi gibi yeniden başlatılması zor tesisler yeraltı için aday gösteriliyor.