Yavaş modanın en uç hali: Kadın kendi elbisesini yetiştiriyor

Günümüzde kısa üstler, şortlar ve rengarenk desenli elbiselerin çoğu hızlı modanın eseri. Ancak bir kadın bu akıma radikal bir yaklaşımla karşı çıkıyor: kendi elbisesini yetiştiriyor.

Eve Ogden Schaub, evinde yetiştirdiği ketenden keten bir giysi yaratmak için bir proje başlattı ve bu süreci Instagram hesabında paylaştığı videolarla belgeliyor. Schaub, “Hayal edilebilecek en yavaş modayı bulmak istedim. Ve böylece arka bahçemde tohumdan bir elbise yetiştirebileceğim fikri aklıma geldi” diyor.

İki hasat ve peri masalına benzer adımlar

Projeye Nisan 2025’te başlayan Schaub, Vermont’ta 600 metrekarelik sebze bahçesini keten yetiştirmek için kullanıyor. İlk hasadın ardından ikinci bir ekim ve hasat daha yaptı. Ayrıca malzemeyi işlemeyi öğreniyor; bu adımlar Grimm masallarına uygun düşer türden.

Süreci anlatan Schaub, “Çürütme adı verilen bir ayrışma işlemi yapıyoruz, sonra kırma, dövme ve tarama işlemleri var; eğirmen, haşlaman ve belki boyaman gerekiyor” dedi. Henüz boyama aşamasına gelmediğini ama bu amaçla çivit bitkisi yetiştirdiğini ekledi.

Keten eğrilip ipliğe dönüştüğünde, Schaub Odysseus’taki Penelope gibi büyük bir tezgahta dokuma yapacak, ardından kesip dikecek. Aşırı iddialı bir iş olduğunu kabul eden Schaub, çok uzun zaman önce kadar bunun tamamen sıradan olduğunu ve bu yönünün projeyi ilginç kıldığını belirtiyor.

Çevre ve sağlık felaketine dikkat çekiyor

Schaub, kapınıza teslim edilen ucuz ve pratik kıyafet almanın hiç bu kadar kolay olmadığını söylüyor. Ancak “hızlı moda” Gana’daki devasa çöplüklere atılan kıyafetler ve Hindistan’daki geri dönüşüm fabrikalarındaki işçilerin akciğer hastalıkları da dahil olmak üzere bir çevre ve sağlık felaketine dönüştü.

Schaub şunları söylüyor: “Kültürümüzde bir şeyi daha ucuz ve daha hızlı yapabiliyorsanız bu her zaman tercih edilen seçenektir. Geri adım atıp şunu sormak istiyorum: Öyle mi? Yavaşlasaydık ve bizim için daha anlamlı olan şeyleri bulmaya çalışsaydık ne kazanırdık?”

Kendini “lif insanı ve üretici” olarak tanımlayan Schaub, ailesinin bir yıl şekeri bırakma ve 12 ay hiç çöp üretmeme girişimleri gibi yaşam deneyimleri üzerine kitaplar yazdı. Şimdiki projesinin, atık yönetimi deneyimiyle uyumlu olduğunu kaydeden Schaub, sentetik malzemeler ve plastiğin çevre ve vücutlar için sorunları hakkında bilgi sahibi olduğunu ifade ediyor.

“Maalesef çoğu zaman hepimiz farkında olmadan plastik poşetlerle geziniyoruz” diyor. Schaub, projesinin modern giysilerin üretimindeki düşük ücret ve kötü muamele de dahil, endişeleri gün ışığına çıkaracağını umuyor: “Tüm sistemi sorgulamak istiyorum ve diyorum ki: Bu gerçekten istediğimiz şey mi?”

Öğrenme süreci ve değişen bakış açısı

Topraktan giysiye yolculuğunda birçok uzmandan faydalanan Schaub, paylaşılan bilgiye değer vermenin de bu deneyin bir parçası olduğunu ekliyor. Ancak bazı adımların diğerlerinden daha zor olduğunu kabul ediyor. Eğirmeyi denediği videolardan birinde kameraya surat asan Schaub, “Öğrenme sürecinde doğal olarak komik bir şey var, çünkü tökezlersin ve tökezleyeceğini bilirsin” diyor.

Proje birçokları için göz açıcı oldu. “Sosyal medya paylaşımlarıma çok fazla yorum geliyor: ‘Şimdi anlıyorum. Kıyafetlerin neden bu kadar pahalı olduğunu, kumaşın neden değerli bir emtia olduğunu, insanların neden sadece bir ya da iki elbiseye sahip olduğunu anlıyorum çünkü onu elde etmek çok zordu” diyor.

Schaub’un kendi giysi görüşleri de değişmiş. Artık mağazalardan alışverişi cazip bulmuyor ve sahip olduğu kıyafetleri takdir etme ve onarma konusunda daha istekli. Nihai elbise konusunda ise dikiş deneyiminin şimdiye kadar sadece Cadılar Bayramı kostümleri yapmaktan ibaret olduğunu kabul ediyor, ancak deneyimli bir arkadaşıyla tarihi elbise kalıplarını temel alarak tasarım için çalışmayı planlıyor.

“Bu projenin ne zaman biteceğini tahmin edemiyorum ama sonunda bir şey giyeceğime söz veriyorum” diyen Schaub, üreteceği parçanın kendisi için anlamlı olacağını ve bu nedenle güzel görüneceğini umduğunu ifade ediyor.