Yapay zekâ sanatına karşı 'insan primi' tartışması

BBC'nin analiz haberine göre, yapay zekâ (AI) tarafından üretilen içerik hızla yaygınlaşırken, insan eliyle yapılan sanatın değeri konusunda yeni bir tartışma başladı. Müzik platformu Deezer, kendisine yüklenen parçaların %44'ünün yapay zekâ tarafından oluşturulduğunu açıkladı. Deezer'ın araştırmasına göre dinleyicilerin %97'si bir parçanın yapay zekâ üretimi olup olmadığını ayırt edemiyor. Ancak ankete katılanların yarısından fazlası, bir eserin yapay zekâ tarafından yapılıp yapılmadığını önemsediklerini ve süreçte insanların yer almasını istediklerini belirtti.

King's College London'da ekonomi profesörü olan Daniel Susskind, insanların sanatın yaratılmasındaki insan rolüne büyük değer verdiğini söylüyor. Susskind'e göre bu, yaratıcı süreci daha işlevsel ve pratik görevlerden ayırıyor. Susskind, Sistine Şapeli'nin tavanına baktığında sadece güzelliği değil, bunu bir insanın yapmış olmasını da takdir ettiğini ifade ediyor. Ona göre sadece varılan nokta değil, oraya bir insanın ulaşmış olması da değerli.

Algoritmalar ve kültürel tüketim

The New Yorker'da teknoloji üzerine yazan Kyle Chayka ise yapay zekâ yazılarının artık "sıradan, yapmacık ve banal" olarak görüldüğünü belirtiyor. Chayka'ya göre okuyucular giderek daha kişisel, hatta daha dağınık ve kusurlu yazıları değerli bulmaya başladı. Benzer şekilde illüstrasyon ve grafik tasarımda da tasarımcıların yapay zekânın kolayca üretemeyeceği daha sıra dışı işlere yöneldiğini söylüyor.

Yapay zekâ içeriğinin artışına yanıt olarak akademisyenler, "insan yapımı" ürünleri belirtecek evrensel bir simge geliştirmeye çalışıyor. Bazı kitap, film ve albüm kapaklarında "yapay zekâsız" gibi etiketler şimdiden görülmeye başladı.

Utah Üniversitesi'nden felsefe profesörü C. Thi Nguyen, konuyu temel değerlerimizle ilişkilendiriyor. Nguyen'e göre bir şeyi neden istediğimizi sorgulayan "neden zinciri" sonunda gerçekte neye değer verdiğimiz ortaya çıkıyor. Tartışma, insan katılımının ve paylaşılan insan deneyiminin bu zincirin sonunda yerini koruyup koruyamayacağına odaklanıyor.

Yazar John Lanchester ise iyimser. Lanchester, yalnızca insanların yapabileceği şeylerin değerinin artacağını düşünüyor. "Bir tür şeyi metalaştırırsanız, metalaştıramadığınız şeyler daha önemli görünmeye başlar" diyor.

Öte yandan yapay zekâ üretimi içeriğin hızla artması, yakında neyin yapay zekâ ile üretildiğini ayırt etmeyi zorlaştırabilir. Geçtiğimiz yıl "dünyanın ilk yapay zekâ yetenek stüdyosu" olarak tanıtan bir şirket tarafından oluşturulan yapay zekâ "aktör" Tilly Norwood, ABD'deki Screen Actors Guild (Sinema Oyuncuları Sendikası) tarafından eleştirilmişti. Sendika, yapay zekâ karakterin "hayat deneyimi, duygusu olmadığını ve izleyicilerin insan deneyiminden kopuk bilgisayar üretimi içerik izlemekle ilgilenmediğini" savunmuştu.

Superstruct Entertainment'in CEO'su Alex Mahon ise insanların giderek daha fazla canlı etkinliğe katılmak istediğini belirtiyor. Mahon'a göre izleyiciler öngörülemez ve beklenmedik anları, başkalarıyla birlikte deneyimlemeyi arzuluyor. Bu eğilim, ekran başında geçirilen zamanın artmasına bir tepki olarak da görülüyor.

Tartışmanın özünde, kültürel üretimde teknolojiye ne zaman güvenilebileceği ve insan katılımının ne zaman vazgeçilmez olduğu sorusu yatıyor. Herkesin bu konuda kendi cevabını vermesi gerekecek gibi görünüyor.