Xi'nin Washington ziyaretinde tören var, somut adım yok

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in Washington ziyareti, en azından şu ana kadar, görkemli törenlerle geçti ancak kritik konularda somut ilerleme kaydedilmedi. ABD Başkanı Donald Trump, Çinli mevkidaşını askeri üste düzenlenen törenle ve Beyaz Saray'da onur kıtasıyla ağırladı.

İki liderin kamuya açık konuşmaları sıcak mesajlar ve diplomatik nezaket ifadeleriyle doluydu. Xi, bugünkü resmi görüşmeler öncesinde Çin'in ABD'ye panda hediye edeceğini duyurdu ve yeni bir öğrenci değişim programı açıkladı. "İki halkımız arasındaki dostluk davasını ilerletmeye devam edelim ve daha iyi bir dünya inşa etmek için birlikte çalışalım" dedi.

Trump ise görüşmelerde ele alınacak konular arasında "güvenlik, teknoloji ve süper zeka" konularını sıraladı. Süper zeka ifadesiyle yapay zekayı kastediyor. "Bugün bu alanlarda alacağımız kararlar, onlarca yıl boyunca barış ve refahı destekleyebilir" diye konuştu.

Ticaret ve yapay zekada belirsizlik sürüyor

Görüşmelerde gösterişli törenlerin ötesinde somut bir anlaşmaya varılmasının önünde ciddi engeller bulunuyor. Bloomberg Economics baş ekonomik analisti Jennifer Welch, gösterişli karşılamanın kasıtlı olduğunu söyledi: "Bu, zirvenin olumlu havasını öne çıkarmak için yapılan kasıtlı bir gösteri. Başkan Trump, zirveyi ve ABD-Çin ilişkilerindeki rolünü istikrar sağlayıcı bir denge unsuru olarak görüyor."

Diğer yandan Xi'nin söylemlerinde keskin bir ton da var. Beyaz Saray'daki konuşmasında yine "Tukidides tuzağı"na atıf yaptı. Bu teori, küresel güç dengelerindeki kaymaların yükselen ve gerileyen ülkeler arasında çatışmaya yol açabileceğini öne sürüyor. Xi, "Çin ve ABD'nin ulusal koşulları farklı, ancak açık ve derinlikli diyalogla iki ülke birbirini daha iyi anlayabilir, ortak noktalarda buluşup farklılıkları bir kenara bırakabilir ve karşılıklı güven inşa edebilir" dedi.

Trump ve Xi mayıs ayında Pekin'de buluştuğunda, ekonomik etkileşimi denetlemek üzere ticaret ve yatırım kurulları oluşturma konusunda anlaşmışlardı. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent çarşamba günü, tarifeleri düşük tutan bir yıllık ticaret "ateşkesinin" iki ay daha uzatılacağını söyledi. Ekonomistler, her iki tarafın da geçen yılki ticaret savaşının yeniden başlamasını istememesi nedeniyle zirve bitmeden yeni bir uzatma gelebileceğini öngörüyor.

İran'la savaş, Ukrayna savaşı ve yapay zekanın düzenlenmesi gibi konularda ilerleme olasılığı ise çok daha düşük. Çin'in daha fazla Amerikan tarım ürünü alma ve ABD'ye daha fazla nadir toprak minerali satma taahhütlerinden geri adım atması da tabloyu bulandırıyor. Çin ise Trump'ın aylardır askıda olan Tayvan'a silah satışı planını uygulayıp uygulamayacağını izliyor.

Yapay zekada farklı hedefler

Londra'daki King's College'da siyaset ekonomisi profesörü olan Robyn Klingler-Vida, yapay zeka konusunda iki ülkenin çok farklı hedefleri olduğunu belirtti. "ABD tarafında mesele varoluşsal risk ve yapay zekayı yavaşlatmakla ilgili. Çin'de ise hızlanma, yapay zeka yarışını kazanma ve teknolojinin reel ekonomiye uygulanması söz konusu" dedi. Trump'ın ilk döneminde dışişleri bakanı Mike Pompeo'nun Çin politikası baş stratejisti olarak görev yapan Miles Yu ise iki yaklaşımın sonuç üretmeyeceğini savundu: "Çin'in konuştukları metafizik ve soyut. ABD ise somut sorunları çözmek istiyor. Bu farklı yaklaşımlar bir sonuca götürmeyecek."