Vietnam, Melbourne'da insan hakları aktivistini kaçırmakla suçlandı

Vietnam makamları, aralarında bir Avustralya vatandaşının da bulunduğu üç aktivisti "uydurma" suçlamalarla gözaltına aldı. Vietnam hükümeti, üç kişinin demokrasi yanlısı bir örgüt olan ve terör örgütü olarak tanımladığı Viet Tan'ın üyeleri olduklarını itiraf ettiklerini açıkladı.

Viet Tan yaptığı açıklamada, "Kamboçya'da iki üyesinin kaçırılmasını ve Vietnam komünist yönetiminin sınır aşan bir baskı eylemini örtbas etmek için düzenlediği uydurma suçlamaları şiddetle kınıyoruz" dedi. Üçüncü kişinin de Viet Tan üyesi olup olmadığı netlik kazanmadı.

50 yaşındaki Vietnamlı Avustralyalı demokrasi aktivisti Tran Hiep, insan hakları savunucularıyla görüşmek üzere Kamboçya'nın başkenti Phnom Penh'e yaptığı kısa ziyaretin ardından eşi Chloe Dang ile buluşmak için Tayland'ın Bangkok kentine dönmeyi planlıyordu. Uçağa binemeyince eşi federal hükümete çağrıda bulunarak onu bulmalarını ve eve getirmelerini istedi.

Hiep, 18 Eylül'den bu yana eşiyle iletişim kuramadı. Dang, Bangkok havalimanında Melbourne uçağına binmeden önce yaptığı açıklamada endişesini dile getirdi: "Ailem ve ben güvenliği konusunda gerçekten endişeliyiz, sadece nerede olduğunu ve ona ne olduğunu bilmek istiyoruz."

"Eşim korunmayı hak ediyor ve Avustralya hükümetinin Kamboçya üzerindeki baskısını sürdürerek şu anda nerede olduğunun araştırılmasını sağlamasını umuyorum."

Serbest çalışan bir bilişim uzmanı ve aktivist

Avustralya İnsan Kaçakçılığıyla Mücadele İttifakı'nın kurucusu olan Hiep, serbest çalışan bir bilişim uzmanı. Kendisiyle birlikte seyahat eden diğer insan hakları aktivisti Nguyen Duc Thuan da Vietnamlı olup Norveç pasaportu taşıyor. İkili, muhalif Vietnamlı aktivistlerle eğitim görüşmeleri yapmak üzere Kamboçya'ya gitmişti.

Vietnam, son yıllarda muhaliflere yönelik baskısını artırdı. 2025'te geniş kapsamlı ceza yasaları kapsamında 55'ten fazla aktivist tutuklandı.

Viet Tan, Norveç ve Avustralya makamlarına çağrıda bulunarak Hiep ve Thuan'a erişim talep etmelerini ve "sağlık durumlarının ve ihtiyaç duydukları ilaçlara erişimlerinin güvence altına alınmasını" istedi.

Örgüt, ikilinin Vietnam'a girme "niyeti olmadığını" ve yasa dışı yollardan ülkeye girdikleri iddiasının kaçırılmalarını örtbas etmek için "apaçık bir uydurma" olduğunu belirtti.

Viet Tan, "Özellikle To Lam'ın polis devletinin, güvenlik aygıtını kullanarak aktivistleri ve yabancı uyrukluları Vietnam sınırlarının ötesinde bile takip edip baskı altına almasından endişe duyuyoruz" ifadelerini kullandı.

"İnsan hakları savunucuları, demokrasi aktivistleri ve sivil toplumla görüşmek, fikir alışverişinde bulunmak ve onları desteklemek, Vietnam'da özgürlük, demokrasi ve insan haklarını ilerletmeye yönelik barışçıl bir savunuculuk biçimidir."

Sivil toplum kuruluşları ve Birleşmiş Milletler insan hakları uzmanları, Vietnam makamları ile komşu hükümetler arasında aktivistleri hedef alan işbirliğinin arttığı konusunda defalarca uyarıda bulundu.

Demokrasi yanlısı diaspora siyasi partisi Viet Tan, daha önce Vietnamlı muhaliflerin komşu ülkelerde kaybolup ardından Vietnam'da gözaltında ortaya çıktığı vakalar göz önüne alındığında ikilinin kaybolmasını endişe verici olarak nitelendirmişti. Örgüt, "Kaybolmaları sıradan bir 'kayıp kişi' olayı değil. Her iki adam da uzun süredir insan hakları savunucusu ve Viet Tan üyesi" açıklamasını yaptı.

Aileler BM'ye başvurdu

36 yaşındaki Dang, eşinin nerede olduğunu bilmemenin psikolojik olarak yıpratıcı olduğunu söyledi. Gözyaşlarını tutarak, "11 gün oldu ve gerçekten karanlıktayım" dedi. "Nerede olduğunu ve nasıl olduğunu bilmiyorum – bu beni deli ediyor."

Avustralya hükümeti, konsolosluk yetkililerinin Dang ile iletişim halinde olduğunu doğruladı ancak ayrıntı vermedi. Dışişleri ve Ticaret Bakanlığı sözcüsü pazartesi günü yaptığı açıklamada, "Bakanlık, Kamboçya'da kayıp olduğu bildirilen bir Avustralyalının ailesine konsolosluk yardımı sağlıyor" dedi.

Kayıp kişilerin aileleri, zorla veya irade dışı kaybolmalara ilişkin BM çalışma grubuna başvuruda bulundu.