Vance, İran savaşı nedeniyle ara seçim yenilgisini suçladı

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, partisinin ara seçim yenilgisinin sorumluluğunu doğrudan İran savaşına yükleyerek Washington'da dikkat çeken bir açıklama yaptı. Vance'in bu çıkışı, 2028 başkanlık seçimleri öncesinde Başkan Donald Trump'tan mesafe koyma çabası olarak yorumlandı.

Vance, sosyal medya platformu X'te yaklaşık 600 kelimelik bir açıklama yayımladı. Açıklamada, Trump'a 2024'te oy veren seçmenlerin ara seçimlerde Cumhuriyetçileri terk ettiğini kabul etti. "Kaybetmemizin nedeni savaş" diyen Vance, "Başkanın kendisi de bunu dün gece söyledi" ifadesini kullandı.

ABD'de ara seçimlerde Temsilciler Meclisi ve Senato'da kontrolün Demokratlara geçmesi, Cumhuriyetçi Parti içinde tartışma başlattı. Trump da savaşı savunmakla birlikte, savaşın seçim sonucunu etkilediğini kabul etti.

Savaşın siyasi faturası tartışılıyor

Vance'in İran savaşına ilişkin görüşleri Washington'da uzun süredir kamuoyunun bildiği bir konu. Vance, Şubat ayında ABD ve İsrail'in Tahran'a yönelik saldırılarından bu yana çatışmayı açıkça destekledi. Ancak yönetim yetkilileriyle kapalı kapılar ardında yaptığı görüşmelerde savaşa karşı olduğunu dile getirdiği belirtiliyor. Bu anlaşmazlıklar şimdiye kadar kamuoyuna yansımamıştı.

Vance açıklamasında, savaşa girme kararının siyasi bir hata olduğu değerlendirmesini de açıkça ortaya koydu. "Bunun buna değdiğini savunmak istiyorsanız, Senato'yu 6 yıl boyunca kaybetmenin buna değdiğini söylüyorsanız, o zaman savunun" dedi. "Aynı fikirde olun ya da olmayın, bu en azından dürüst bir tutum" diye ekledi.

ABD siyasi tarihinde görevdeki bir başkan yardımcısının, başkanın öne çıkan bir dış politika konusundaki tutumundan bu kadar açık biçimde ayrılmasına pek rastlanmıyor. Beklenmedik bir gelişme de Trump'tan geldi. Danışmanlarından sıkı bir sadakat bekleyen Trump, ara seçim sonucunun "büyük ölçüde" savaş tarafından belirlendiği konusunda Vance ile aynı görüşte olduğunu söyledi. Trump, aynı tercihlerle karşılaşsa "yine yapardı" ifadesini kullandı.

Trump, gazetecilerin Vance'in açıklamasına ilişkin sorusuna, "Onun ne düşündüğünü biliyorum. Bence bu iyiydi" yanıtını verdi. "Bunu girerken biliyordum ve onların nükleer silaha sahip olmasını engelledik, asla da sahip olamayacaklar" dedi.

2028 yarışı için işaret fişeği mi?

Center for Strategic and International Studies'ta dış politika uzmanı Daniel Byman, Vance'in açıklamasının "Trump'tan ayrışma yolu" olarak göründüğünü söyledi. Vance'in başkanlık yarışına girmesi halinde Trump'la farklılık yaratmanın hassas bir denge gerektireceğini belirtti.

Vance açıklamasında Trump'ın adını anmadı ve seçim sonuçlarına ilişkin değerlendirmesinin büyük bölümünü ismi verilmeyen anket şirketlerine dayandırdı. Cumhuriyetçi stratejist Ashley Davis, BBC'ye yaptığı açıklamada Vance'in "ayağını suya sokup ne yapacağını gördüğünü" söyledi.

Vance, İran savaşı eleştirisinin yanında partinin seçmeni geri kazanması için dört maddelik bir yol haritası da sundu: "1) Savaşı bitir 2) Yaşam maliyeti/enflasyona odaklan 3) Önce Amerika 4) İsrail ile ilişkimizi değiştir." Bu liste, Vance'in siyasete girdiğinden bu yana savunduğu görüşlerin özeti gibiydi ve olası bir seçim konuşmasının çerçevesini andırıyordu.

The New York Times'a göre Vance, açıklamasını yayımlamadan önce metni Trump'a gösterdi. Bir sonraki başkanlık seçimine iki yıl var ve Vance henüz resmi kararını vermedi. Adaylık için hazırlandığı belirtilen Vance'in danışmanları, kendisinin konuyu hâlâ değerlendirdiğini söylüyor. Trump ise 2028'de kimi destekleyeceği konusunda açık bir tutum almış değil.