Uzmanlar: Ergenler protein tozuna ihtiyaç duymuyor

Son yıllarda "yüksek proteinli" etiketiyle satılan ürünlerin sayısı hızla arttı. Süt, yoğurt, ekmek, kahvaltılık gevrek, bar ve toz ürünler market raflarını doldurdu. Sosyal medyada da protein takviyelerinin reklamları sıkça görülüyor. Peki 12 yaşındaki bir çocuğun protein tozu kullanması güvenli mi?

BBC'ye konuşan 12 yaşındaki Ben, protein tozu denemek istiyor ancak annesi buna izin vermiyor. Ben, ürünün kendisini "daha formda ve daha iri" yapacağını savunuyor ve erkek arkadaşlarının bu ürünü kullandığını belirtiyor.

Ben'in 12 yaşındaki arkadaşı Louis, yaklaşık bir yıldır haftada bir veya iki kez antrenman sonrası protein tozu kullanıyor. Ailesi de bundan haberdar. Louis, ürünün kendisine daha fazla enerji verdiğini ve büyümesine yardımcı olduğunu düşünüyor. 13 yaşındaki diğer arkadaşı Otis ise gençler üzerinde protein takviyesi kullanma yönünde baskı olduğunu ve bazılarının sonuçlarını düşünmeden bu ürünlere başlayabileceğini söylüyor.

Protein vücutta ne işe yarıyor?

Proteinler, vücudun büyümesine ve kendini onarmasına yardımcı olan amino asitlere ayrışıyor. Vücut bazı amino asitleri kendi üretemiyor; bu nedenle "esansiyel amino asitler" olarak bilinenleri beslenme yoluyla almak gerekiyor.

İngiltere Ulusal Sağlık Servisi'ne (NHS) göre sağlıklı kilodaki bir yetişkinin günde vücut ağırlığının her kilogramı başına yaklaşık 0,75 gram protein alması öneriliyor. Pratik bir ölçü olarak her öğünde alınan protein miktarının bir avuç içine sığması yeterli görülüyor. Düzenli spor yapanlar ve yaşı ilerleyenler için bu miktar vücut ağırlığının kilogramı başına 2 grama kadar çıkabiliyor.

Diyetisyen Nichola Ludlam-Raine, genç erkek ve kızların ihtiyaç duyduğu tüm proteini yalnızca besinlerden karşılayabileceğini belirtiyor. Özellikle genç kızların yeterli demir ve kalsiyum almasının önemine dikkat çeken Ludlam-Raine, protein odaklı beslenmenin diğer besin öğelerini ihmal etmemesi gerektiğini vurguluyor.

Protein shake, toz veya barların üst düzey sporcular ve bazı alerjisi olan kişiler için faydalı olabileceğini, ancak sağlıklı beslenmenin yerini tutmaması gerektiğini söylüyor. Protein tozlarının şişkinlik, gaz, kramp ve ishal gibi istenmeyen yan etkileri olabileceğini de ekliyor. Kronik bir sağlık sorunu olanların, doktorları onay vermedikçe bu ürünleri kullanmaması gerekiyor.

Uzmanlar ne uyarıyor?

Ludlam-Raine, protein tozu piyasasının ilaçlar kadar sıkı denetlenmediğine dikkat çekiyor. Bazı firmaların ürünlerini bağımsız testlerden geçirdiğini, ancak bunun her zaman geçerli olmadığını belirtiyor. Bazı protein tozlarının yüksek miktarda ilave şeker, yapay içerik ve gizli uyarıcı madde barındırabildiğini söylüyor.

Chelsea ve Westminster NHS Trust'ta görevli çocuk sağlığı uzmanı Dr. Ramnik Mathur, çinko, kalsiyum ve magnezyum gibi mikro besin öğelerinin tam gıdalarda bulunduğunu hatırlatıyor. Öğünlerin protein shake ile değiştirilmesi durumunda bu besin öğelerinin kaybedileceğini belirtiyor.

Mathur, ergenlik döneminde hızlı büyüme nedeniyle protein ihtiyacının arttığını, ancak aşırı protein tüketiminin riskleri olduğunu söylüyor. Fazla proteinin böbrekler ve karaciğer tarafından atılması gerektiğini, bu organların aşırı yüklenebileceğini ifade ediyor.

Mathur, çalıştığı hastanede aşırı protein alan bir çocuğun böbreklerinin işlevini yitirdiğini ve hayatını kaybettiğini aktarıyor. Uzmanın temel mesajı şu: "12 yaşındaki bir çocuk sağlıklı ve dengeli besleniyorsa daha fazla proteine ihtiyaç duymaz."

Ludlam-Raine ise gençlerin önce beslenme düzenini iyileştirmesini, protein tozunu özellikle düzenli kullanmak isteyenlerin önce bir diyetisyene veya beslenme uzmanına danışmasını öneriyor.