İskoçya'da NHS'de zayıflama iğnesi alanların sayısı 800'ü bulmadı

BBC News'in araştırmasına göre, İskoçya'da Ulusal Sağlık Servisi (NHS) üzerinden zayıflama iğnesi alan hasta sayısı 800'ün altında kaldı. İlaçların zayıflama amacıyla kullanımı üç yıl önce onaylanmış olmasına rağmen, erişim sınırlı kaldı. Özel reçetelerle Wegovy ve Mounjaro kullanımı hızla artarken, İskoçya'daki sağlık kurullarının yalnızca yarısından azı bu tedaviyi doğrudan zayıflama amacıyla sunuyor. Sunan kurullar ise bunu yalnızca küçük pilot programlar kapsamında yapıyor.

Önde gelen doktorlar, bu durumu "ayrımcı" olarak değerlendiriyor ve NHS üzerinden erişim eksikliğinin sağlık eşitsizliklerini derinleştirdiğini belirtiyor. İskoçya hükümeti, söz konusu ilaçların obezite tedavisinde kullanılan seçeneklerden biri olduğunu ve ilaçların temin edilebilirliğine ilişkin kararların her bir sağlık kurulunun sorumluluğunda olduğunu açıkladı.

İskoçya nüfusunun üçte biri obez olarak sınıflandırılıyor. Obezite; kalp-damar hastalıkları, kanser ve diyabet gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Mounjaro ve Wegovy gibi ilaçlar, tip 2 diyabet hastalarına uzun yıllardır reçete ediliyor ve binlerce hasta tarafından kullanıldığı tahmin ediliyor. GLP-1 enjeksiyonları iştahı bastırarak tokluk hissini artırıyor; ancak herkes için uygun değil ve yan etkileri olabiliyor.

Pilot programlar ve sınırlı erişim

Mounjaro, İskoçya'da NHS üzerinden zayıflama amacıyla 2023'ten bu yana, Wegovy ise 2024'ten itibaren onaylı. BBC, İskoçya'daki tüm sağlık kurullarına bilgi edinme başvurusu yaparak bu iğnelerin doğrudan zayıflama amacıyla reçete edilip edilmediğini sordu. Beş kurul, ilaçları küçük hasta gruplarının NHS üzerinden erişebildiği pilot projeler kapsamında reçete ettiklerini bildirdi. Bu kurullar: NHS Forth Valley, NHS Borders, NHS Lothian, NHS Lanarkshire, NHS Western Isles ve NHS State Hospital.

Rakamlara göre Eylül 2026 itibarıyla toplam 705 hasta zayıflama amacıyla enjeksiyon almış durumda. Simple Online Pharmacy şirketinin tahminine göre ise en az 300 bin kişi bu ilaçları özel yollarla temin ediyor. İskoçya'daki diğer dokuz sağlık kurulu, şu anda rutin olarak zayıflama amacıyla reçete yazmadıklarını; ancak bazılarının erişim sağlamayı planladığını belirtti. Bu bölgelerdeki hastaların istisnai durumlarda ilaçlara erişebilmesi mümkün olabilir.

Forth Valley pilotu ve hasta deneyimi

Laurieston'dan Kathleen McClaughlin, NHS üzerinden enjeksiyonlara erişebilen hastalardan biri. 54 yaşındaki McClaughlin, ameliyat olması gerektiği için jinekologu tarafından NHS Forth Valley programına yönlendirilmiş; ancak kilosu ameliyat için fazla yüksek bulunmuş. Kilosunu vermek için "birçok kez deneyip başarısız olduğunu" belirten McClaughlin, artrit ve hareket kısıtlılığı sorunları yaşıyor.

Forth Valley'deki pilot program, eczacı ve diyetisyenle düzenli kontrolleri içeriyor. Falkirk Community Hospital'da yürütülen programa hasta seçiminde katı kriterler uygulanıyor: Vücut kitle indeksi (BMI) 40 veya üzeri olmak ve en az dört ciddi tıbbi duruma sahip olmak ya da yaşamı değiştiren bir ameliyata ihtiyaç duymak. Programa şu anda 48 hasta katılıyor; 18 hasta ise ilaçları doğrudan aile hekimleri üzerinden alıyor. Pilot sürdüğü için programa yeni hasta kabul edilmiyor.

Doktor Mark Strachan, durumun "kabul edilemez" olduğunu ve önceki araştırmadan bu yana anlamlı bir ilerleme kaydedilmediğini söyledi. NHS'in obezitenin yol açtığı komplikasyonları tedavi etmek için her yıl büyük miktarda para harcadığını belirten Strachan, bu harcamanın obezitenin kendisini tedavi edecek müdahalelere yönlendirilmediğini ifade etti. Strachan, ilaçların "güvenli" ve "maliyet etkin" olduğunu, en yüksek risk grubundakilere hedefli olarak sunulabileceğini ekledi.

Edinburgh'da aile hekimi ve sağlık koçu olan Dr. Jane Sehgal ise obezitenin karmaşık bir durum olduğunu ve uyku, stres, iş-yaşam dengesi ile ilişkiler gibi faktörlerden etkilenebileceğini belirtti. İskoçya Kamu Sağlığı Bakanı Maree Todd, ilaçların obezite için etkili tedavi seçeneklerinden biri olduğunu, dengeli beslenme ve egzersizle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Todd, ilaçların temini ve uygulanmasına ilişkin kararların ilgili sağlık kurullarının sorumluluğunda olduğunu ve bu kararların GLP-1 kullanımına ilişkin Ulusal Uzlaşı Bildirgesi çerçevesinde desteklendiğini ekledi.