Uzmanlar ebeveynlik akımlarını tartışıyor: Doğru bir yöntem var mı?

İnternette ve sosyal medyada yayılan ebeveynlik tavsiyeleri, birçok anne ve babayı bunaltıyor. Devlet araştırmalarına göre küçük çocuğu olan ebeveynlerin yaklaşık üçte ikisi, mevcut bilgi miktarından bunalmış durumda ve birbiriyle çelişen önerilerle baş etmekte zorlanıyor. Birçoğu destek için sosyal medyaya yöneliyor.

Birmingham kökenli, şu anda Dubai'de yaşayan Rosie Whitfield, iki oğlunu büyütürken çevrimiçi tavsiyelerden fazlasıyla etkilendiğini söylüyor. Uyku düzeni gibi konulardan çocuk öfke nöbetlerine kadar her kararında "çocuklarının hayatını mahvettiğini" düşündüğünü belirten Whitfield, empati ve karşılıklı saygıya odaklanan, cezaya az yer veren "nazik ebeveynlik" (gentle parenting) yaklaşımına yönelmişti. Ancak bu felsefeyi değil, genel olarak tavsiye bolluğunu sorumlu tutuyor.

Farklı ebeveynlik stilleri ve araştırmaların işaret ettiği model

Bugün ebeveynler; çocukları yakından izlemeye odaklanan "helikopter ebeveynlik", katı kurallar ve yüksek başarı beklentisi içeren "kaplan ebeveynlik", çocuğun yolundaki engelleri kaldırmaya çalışan "kar küreme ebeveynlik" ve esnek ama kararlı olmayı amaçlayan "yunus ebeveynlik" gibi pek çok yaklaşımla karşı karşıya.

"Evidence-Based Parenting" kitabının yazarı Matilda Gosling, ebeveynlik akımlarının aslında basit olması gereken ebeveyn-çocuk ilişkisini karmaşıklaştırdığını savunuyor. Gosling, tarih boyunca bir uçtan diğerine savrulmalar yaşandığını, nazik ebeveynliğin de 1990'larda yaygın olan katı ve mesafeli stile bir tepki olarak görüldüğünü belirtiyor.

Gelişim psikoloğu Diana Baumrind'in sınıflandırmasına göre dört ebeveynlik stili var: yüksek sıcaklık ve yüksek kontrol içeren "otoriter-demokratik" (authoritative), düşük sıcaklık ve yüksek kontrol içeren "baskıcı" (authoritarian), yüksek sıcaklık ve düşük kontrol içeren "izin verici" (permissive) ile her ikisinin de düşük olduğu "ihmalkâr" stil. 1.000'den fazla araştırmayı inceleyen Gosling, "otoriter-demokratik" yaklaşımı altın standart olarak nitelendiriyor; bu stilde büyüyen çocukların daha iyi akademik sonuçlar, daha yüksek özgüven ve daha güçlü sosyal beceriler geliştirdiği bulundu.

Uzmanlar arasında görüş ayrılığı

Gosling, nazik ebeveynliğin "izin verici" tarafa düştüğünü savunuyor. Ancak bu terimi yaygınlaştırdığı kabul edilen Sarah Ockwell-Smith bu değerlendirmeye şiddetle karşı çıkıyor. Nazik ebeveynliğin "izin verici olmaktan uzak" olduğunu ve Baumrind'in "otoriter-demokratik" kategorisine girdiğini belirtiyor. Net sınırların "son derece önemli" olduğunu vurgulayan Ockwell-Smith, sosyal medyada yayılan ve süpermarkette öfke nöbeti geçiren çocukla pazarlık yapan bitkin ebeveyn görüntülerini yanıltıcı buluyor. Ockwell-Smith'e göre nazik ebeveynlik hâlâ marjinal bir akım; baskıcı ebeveynlik ise baskın stil olmayı sürdürüyor.

Ebeveynlik Kültürü Araştırmaları Merkezi direktörü Profesör Ellie Lee, 1990'larda ebeveynliğin kamusal politikanın odak noktası haline geldiğini söylüyor. Ona göre bu dönemde beslenmeden bebek arabası seçimine kadar her konuda tavsiye üretilmeye başlandı ve artan tavsiye kültürü ebeveynleri tedirgin etti. Amerikalı çocuk doktoru Dr. Benjamin Spock'ın 80 yıl önce yayımlanan ve milyonlarca satan "Baby and Child Care" kitabındaki "Kendinize güvenin" mesajının artık kültüre aykırı kaldığını belirtiyor.

Çocuk sağlığı hemşiresi Ruth Watts ise çevrimiçi yanlış bilgiler konusunda uyarıyor. Ekran süresi, dışarıda geçirilen zamanın azalması ve okulların bildirdiği davranış sorunları gibi konular aile hayatını etkilemeye devam ederken, bazı anne babalar kurslara yöneliyor. Londra'da yaşayan Aymara Lamche-Brennan da katıldığı "Circle of Security" kursunun çocuklarının duygularını düzenlemesine yardımcı olacak pratik araçlar sunduğunu söylüyor.