Trump ve Şi Washington'da bir araya geldi: Zirveden sonuç çıkmadı

ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Beyaz Saray'da düzenlenen görkemli bir akşam yemeğinde sıcak mesajlar alışverişinde bulundu. Ancak iki lider, iki ülkeyi karşı karşıya getiren kritik konularda somut ilerleme sağlandığına dair bir işaret vermedi.

Şi, yapay zekanın "insan kontrolünde" kalması gerektiğini ve iki ülkenin "sorumlu büyük güçler" olarak hareket etmesi gerektiğini söyledi. Trump ise iki ulus için "uyum, barış ve başarı" dolu bir gelecek dileğinde bulundu.

Diplomatik nezakete rağmen tansiyonun sürdüğü, özellikle Tayvan konusunda anlaşmazlığın devam ettiği belirtiliyor. Şi, gün içinde Trump'a Pekin'in kendi toprağı saydığı özerk ada konusunda "doğru pozisyonu" alması çağrısında bulundu. Trump'ın askıya aldığı bir silah paketi de gündemdeydi.

Perşembe akşamı geç saatlerde düzenlenen yemeğe milyarder iş insanları ve ABD'li teknoloji şirketlerinin üst yöneticileri katıldı. Konukların gelişi sırasında Beyaz Saray kapılarının hemen dışında protestocular slogan attı; bazıları gözaltına alındı.

Zirvenin ana gündem maddeleri konuşulmadı

Trump, Şi'nin on yılı aşkın süredir ABD'ye ilk ziyaretinde Çinli lidere övgüler yağdırdı. İki ülkenin "farklı sistemleri" olduğunu ancak "hiç bu kadar iyi geçinmediğini" söyledi. Şi ise ABD-Çin ilişkilerinde "tarihi bir kavşak" yaşandığını belirtti ve iki liderin hedeflerinin "karşılıklı olarak birbirini güçlendirebileceğini" ifade etti.

Şi, Trump ile "derinlemesine görüş alışverişinde bulunduklarını ve birçok konuda ortak anlayışa vardıklarını" söyledi. Ancak dünyanın en güçlü iki ülkesini ayıran kritik başlıklara neredeyse hiç değinilmedi.

Çin, ABD'nin süper güç olarak yükselişini engellemeye çalıştığını düşünüyor ve Washington'un özellikle ticaret, teknoloji ve Tayvan konularında yolundan çekilmesini istiyor. Trump'ın ise ziyaret sırasında ticaret ve gümrük tarifeleri konusunda anlaşmalar hedeflediği belirtiliyordu. Bunlar arasında ABD ürünlerine uygulanan Çin tarifelerinin düşürülmesi, Çin'den nadir toprak mineralleri ithalatının artırılması ve ABD tarım ürünleri ihracatının çoğaltılması yer alıyordu.

Cuma sabahı Beyaz Saray'da konuşan Şi, Trump ile "ABD-Çin ilişkilerinin büyük değişiminin rotasını çizdiklerini" söyledi. İki liderin yıl sonuna kadar iki kez daha görüşeceğini doğruladı: Kasım ayında Çin'in Shenzhen kentinde yapılacak Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (Apec) liderler toplantısının sonunda ve yine Kasım ayında Florida'da düzenlenecek G20 zirvesinde.

Şi ayrıca ev sahiplerine kendisi ve eşine gösterdikleri "titiz özen ve incelik" için teşekkür etti.

Tayvan dosyası ve silah paketi

Akşam yemeğinden saatler önce Çin devlet medyası, Şi'nin kapalı kapılar ardında Washington'a Tayvan konusunda "ihtiyatlı" davranması tavsiyesinde bulunduğunu bildirdi. Washington bu sözlere henüz kamuoyu önünde yanıt vermedi.

ABD yasal olarak Tayvan'a kendini savunma araçları sağlamakla yükümlü. Ancak Trump, Şi'nin mayıs ayında konunun yanlış yönetilmesinin iki ülkeyi "çarpışmaya hatta çatışmaya" sürükleyebileceği uyarısından sonra Tayvan için 14 milyar dolar (11 milyar sterlin) değerindeki silah paketini onaylamayı geciktirdi. Trump o dönemde paketi Pekin'e karşı "çok iyi bir pazarlık kozu" olarak nitelendirmişti.

Yemeğe Beyaz Saray'ın önde gelen isimleri, Savunma Bakanı Pete Hegseth, Genelkurmay Başkanı Monica Crowley ve Trump'ın damadı Jared Kushner katıldı. Apple'dan Tim Cook, Nvidia'dan Jensen Huang, OpenAI'dan Sam Altman, Google'dan Sundar Pichai ve Amazon'dan Jeff Bezos da konuklar arasındaydı. Elon Musk, Meta'dan Mark Zuckerberg ve TikTok hissesi bulunan milyarder Jeff Yass da salondaydı.

Yemeğin menüsünde "hafif Çin etkisi taşıyan Amerikan malzemeleri" yer aldı. İlk tabakta sarı kabak, yabani mantar ve çıtır pancetta servis edildi; masalar Çin'de şans ve bolluk simgesi olan kırmızı örtülerle donatıldı. Ana yemekte susam kaplı deniz levreği, buharda pişmiş bok choy ve kızarmış patlıcan vardı. Tatlıda ise vanilyalı krema, vişne konfiti ve Beyaz Saray bahçesinden toplanan balla yapılan dondurma ikram edildi.

İlk Leydi Melania Trump'ın seçtiği şaraplar arasında Schramsberg Blanc de Noir da bulunuyordu. Bu seçim, Başkan Nixon'ın 1972'de dönemin Çin Başbakanı Zhou Enlai ile yaptığı "Barış Kadehı" sırasında aynı bağdan gelen bir şişe kullanmasına gönderme olarak yorumlandı.

Trump ve Şi, ziyaretin son günü cuma sabahı eşleriyle birlikte Beyaz Saray'ın Kırmızı Odası'nda çay içti. Ardından grubu ABD Ulusal Arşivi'ni (National Archives and Records Administration) gezmeye götürdü. Kurum, ABD'nin kuruluşuna ilişkin en önemli belgeleri barındırıyor; bunlar arasında ABD Anayasası, Bağımsızlık Bildirgesi ve Haklar Bildirgesi yer alıyor. Şi ve eşinin gün içinde Washington'dan ayrılması bekleniyor.