Trump İran'ın Hürmüz Boğazı planını reddettiği bildirildi

İran, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını ve Orta Doğu'daki savaşın sona ermesini öngören planına ABD'den resmi yanıt bekliyor. Ancak ABD Başkanı Donald Trump'ın bu öneriyi reddettiği bildirildi.

İran, diplomatik girişimi New York'taki Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda gündeme getirdi. Tahran'a göre plan, Katar üzerinden arabulucular aracılığıyla ABD tarafına iletildi. Öneri, stratejik su yolunun yedi gün içinde açılmasını ve bölgedeki çatışmaların sona ermesini kapsıyor.

Wall Street Journal'ın adı açıklanmayan ABD'li yetkililere dayandırdığı habere göre Trump plana kuşkuyla yaklaşıyor. ABD Başkanı, kasım ayındaki ara seçimlerin ardından yeniden bir bombardıman kampanyası olasılığını gördüğünü personeline söyledi.

Daha önce bir ABD'li yetkili, İran'la arabulucular üzerinden yürütülen görüşmeleri "olumlu ve yapıcı" olarak nitelendirmişti.

İran'ın önerisi ne içeriyor?

İran, ABD'nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasını kaldırması, İran petrol satışlarına uygulanan yaptırımları askıya alması ve Lübnan'ı da kapsayan bir ateşkese uyması halinde Hürmüz Boğazı'nı yedi gün içinde açmayı ve nükleer programına ilişkin görüşmelere yeniden başlamayı teklif etti.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, planı cuma günü BM Güvenlik Konseyi önünde gazetecilere anlattı. Erakçi, ülkesinin ABD ile tıkanan nükleer görüşmeleri de yeniden başlatacağını söyledi. "Yedi günlük takvim, ABD bu planı kabul eder etmez başlayacak" dedi.

Erakçi, ilk adımların tamamlanmasının dört ila beş gün süreceğini, boğazın altıncı gün açık olacağını belirtti. "Yedinci gün ise nihai anlaşma için karşılıklı mutabık kalınan konularda ABD ile görüşmeler başlayacak" ifadelerini kullandı.

Erakçi, "ABD tarafında bir anlaşmaya varma ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden açma konusunda ciddiyet varsa, her şey artık hazır" değerlendirmesini yaptı.

İran, boğaz konusunda bölgesel rakibi Suudi Arabistan ile de temas kurdu. Bu durum, dünyanın en kritik deniz yollarından birindeki petrol akışını kesintiye uğratan ve küresel ekonomiyi olumsuz etkileyen yedi aylık çatışmanın ne kadar büyük bir sorun olduğunu gösteriyor.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, CBS televizyonunda yayımlanan Face the Nation programına verdiği söyleşide Tahran'ın nükleer programı ve diğer konularda görüşmelere hazır olduğunu, ancak "zorbalık veya baskıyı" kabul etmeyeceğini söyledi.

Pezeşkiyan, "İran savaş istemiyor, ancak baskı, tehdit ve saldırılara karşı kendini savunacaktır" dedi. Ülkesinin "nükleer silah geliştirmemesi gerektiği" konusunda zaten anlaşmaya vardığını ekledi.

Diplomasi girişimleri sonuçsuz kaldı

Önceki diplomatik çabalar, 28 Şubat'ta ABD ve İsrail saldırılarıyla başlayan savaşı sona erdiremedi. O tarihten bu yana savaş, aralarla ve yeniden başlayan saldırılarla sürdü. Çatışmalarda binlerce kişi hayatını kaybederken İran'ın konvansiyonel güçleri zayıfladı ve zaten sorunlu olan ekonomisi daha da zarar gördü.

Trump daha önce, yüksek petrol fiyatları enflasyonu körüklemesine rağmen bir anlaşmaya varmak için acele etmediğini söylemişti. İran tarafında ise güvenlik güçlerine hâkim olan sertlik yanlılarının Pezeşkiyan gibi ılımlıların savunduğu tavizleri kabul edip etmeyeceği belirsizliğini koruyor.

Cumartesi sabahı Yemen'de Suudi Arabistan liderliğindeki koalisyon, İran destekli Husilerin Suudi başkenti Riyad'a doğru fırlattığı iki insansız hava aracını engellediğini açıkladı.

Irak'taki İran yanlısı milisler, Suudi petrolünü geçici olarak piyasadan çeken bir boru hattı saldırısıyla suçlandı. İran destekli Hizbullah ise Lübnan'da İsrail güçleriyle çatışıyor.