Tayland'da Harry Potter kostümlü protestocuya 34 yıl hapis

Tayland'da monarşiye yönelik eleştirileri nedeniyle yargılanan insan hakları avukatı Arnon Nampa, cuma günü Bangkok'ta görülen bir davada 2 yıl 8 ay hapis cezasına çarptırıldı. Bu cezayla birlikte 42 yaşındaki avukatın aldığı toplam hapis cezası 34 yılı aştı. Arnon hakkında aynı suçlamayla açılmış 14 dava bulunuyor ve iki davanın kararı henüz açıklanmadı.

Arnon Nampa, 2020 yılında Bangkok'un merkezinde düzenlenen Harry Potter temalı bir gösteride ünlü genç büyücü kılığına girerek Tayland'ın güçlü monarşisinin hesap vermesi çağrısında bulunmuştu. Bu konuşması nedeniyle Tayland Ceza Kanunu'nun 112. maddesi olarak bilinen lèse majesté (kraliyet ailesine hakaret) yasasını ihlal etmekle suçlandı.

Avukat, kararın ardından gazetecilere yaptığı açıklamada, "Benim için bu bir sürpriz değil. Ülke daha açık olsaydı, bu konuları özgürce tartışabilirdik" dedi.

Monarşi tartışmasını başlatan konuşma

Arnon Nampa, 2020'deki konuşmasında monarşinin sahip olduğu geniş yetki ve servetin tartışılması gerektiğini söylemiş, Kral Vajiralongkorn'un Kraliyet Mülkler Bürosu'ndaki (Crown Property Bureau) varlıkları ve ordunun önemli birimlerini şahsen kontrol etme kararını eleştirmişti. Bu konuşma, Tayland'da modern tarihi boyunca dokunulmaz sayılan bir tabuyu yıktı.

Tayland'da 2020'de öğrenci liderliğindeki protestolar, monarşinin rolünün kamuoyunda tartışılmasını talep eden benzeri görülmemiş gösterilere dönüştü. O tarihten bu yana lèse majesté yasası kapsamında 18 yaşın altında 20 kişi dahil 294 kişi hakkında dava açıldı. Bu davalarda verilen cezalar 50 yıla kadar çıkabiliyor. Yargılamaları süren onlarca kişi tutuklu bulunuyor.

Tayland Ceza Kanunu'nun 112. maddesi kısaca, "Kralı, Kraliçeyi, veliaht prensi veya naibi kötüleyen, ona hakaret eden ya da tehdit eden kişi üç ila 15 yıl hapis cezasına çarptırılır" hükmünü içeriyor. Ancak uygulamada yasa, monarşi hakkında çok daha geniş yorumları ve kraliyet ailesinin çok daha geniş üyelerini kapsayacak şekilde ele alınıyor. Kraliyet ailesinin herhangi bir üyesi, monarşi kurumu, hatta uzun süre önce ölmüş krallar veya bir davada kralın köpeği hakkında olumsuz bir şey söylemek bile dava konusu olabiliyor.

Çocuklarına mektuplar

Arnon Nampa, yaklaşık üç yıldır tutuklu bulunduğu Bangkok Remand Cezaevi'nden küçük kızı ve oğluna mektuplar yazıyor. Mektuplarında çocuklarına duyduğu özlemi dile getiriyor ve onlara mücadelesini anlatıyor. Ailesi, cezaevi ziyaretlerinde onu görebiliyor; ancak küçük oğlu Karl'ın henüz ziyarete gelmesine izin verilmiyor. Karl, babasının mahkemede çalıştığını düşünüyor.

Tayland'da 2020'den bu yana lèse majesté davalarında tutuklu yargılananların sayısı arttı. Yasa, monarşi hakkında kamuoyunda her türlü tartışmayı susturma etkisi yaratıyor. Ülkedeki muhalifler, yasanın siyasi amaçlarla kullanıldığını savunuyor. Yetkililer ise yasanın Tayland'ın kültürünü ve tarihini yansıttığını, monarşinin halkın çoğunluğu tarafından saygı gördüğünü belirtiyor.

Arnon Nampa gibi bazı sanıklar, yargılamalar sırasında savunma yapmakta zorlanıyor. Mahkemeler, sanıkların monarşi hakkında yalan söylediği suçlamasıyla karşı karşıya kaldığı davalarda, gerçeği ortaya çıkaracak belge ve tanıkları dinlemeyi reddedebiliyor. Bazı davalar gizli yapılıyor ve avukatlar bu durumu protesto ettiğinde yargıç tarafından uyarılabiliyor.