Erivan'da doğa zirvesi anlaşmayla sonuçlandı, para sorunu sürüyor

Ermenistan'ın başkenti Erivan'da düzenlenen BM doğa zirvesi (COP), iki haftalık görüşmelerin ardından yeni bir eylem planının temel maddelerinde anlaşmayla sona erdi. Görüşmelerin planlanan bitiş saatinden saatler sonra, cumartesi sabahına karşı ülke delegeleri uzlaşmaya vardı. Toplantı başkanı Hambardzum Matevosyan anlaşmayı duyurdu.

Yaklaşık 200 ülkeden temsilcinin katıldığı zirvede, dört yıl önce imzalanan ve doğanın gerilemesini "durdurma ve tersine çevirme" taahhüdünü içeren Küresel Biyolojik Çeşitlilik Çerçevesi'nin (Global Biodiversity Framework) ilerleyişi değerlendirildi. 2022'deki anlaşmada, on yılın sonuna kadar dünya topraklarının ve denizlerinin yüzde 30'unun koruma altına alınması da dahil 24 hedef yer alıyordu.

Bilim insanları dünyanın altıncı büyük yokoluş sürecinde olduğunu, türlerin insan faaliyetleri nedeniyle doğal oranın 100 katı hızla yok olduğunu belirtiyor. Birleşmiş Milletler'e göre dünya, bu 24 hedeften yalnızca birine ulaşma yolunda. Bu haftaki anlaşmada ülkeler geride kaldıklarını kabul etti.

Finansman ana engel olmayı sürdürüyor

Ülkeler, yanlış arazi kullanımı sonucu bozulan 252 milyon hektarlık alanı koruma altına aldı. Bu, Grönland'dan daha büyük bir alana denk geliyor. Dünya Doğal Hayatı Koruma Vakfı (WWF) geçen ay fil, yeşil deniz kaplumbağası ve kaplan gibi türlerin koruma çalışmalarıyla toparlandığını duyurmuştu.

Ancak ülkeler, hızlandırma çabalarının önündeki temel engelin para olduğunu kabul ediyor. 2022'de doğanın toparlanması için on yılın sonuna kadar 30 milyar dolar ayrılması ve özel kaynaklardan 170 milyar dolar daha harekete geçirilmesi kararlaştırılmıştı. BM'ye göre birçok ülke uluslararası yardımlarını savunma bütçelerine ve enerji krizlerine yönlendirdiği için taahhütler hedeflere ulaşacak hızda yerine getirilmiyor.

Bu toplantıda 1 milyar doları aşkın bağış taahhüdü verildi; bunun yarısı Leonardo DiCaprio'nun Re:wild kuruluşunun da aralarında bulunduğu hayırseverlerden geldi. Çevre kuruluşu Fauna & Flora'dan Catherine Weller, ülkelerin anlaşmaya varmasının iyi haber olduğunu söylerken, 2030'a kadar rotayı düzeltmeden ilerlenemeyeceğini vurguladı. The Wildlife Trusts CEO'su Craig Bennett ise ekosistemlerin çöküşüne yol açan kaybın hâlâ son derece ciddi olduğunu belirtti.

Uluslararası Çevre ve Kalkınma Enstitüsü'nden araştırmacı Anna Ducros, ülkelerin çevreye zararlı endüstrilere verdiği sübvansiyonları azaltma taahhüdünde bir miktar ilerleme sağlandığını kaydetti ve büyük ölçekli balıkçılık sübvansiyonlarını örnek gösterdi. Görüşmelere katılan Ducros, hükümetlerin bir yandan doğa harcamalarını artırması gerektiğini bilirken diğer yandan doğaya zarar verdiğini söyledi.

Özel şirketlerin doğal genetik kaynaklardan faydalanması karşılığında bağışta bulunacağı Cali Fonu için yıllık 3,6 milyar dolara kadar kaynak sağlanabileceği tahmin ediliyordu; toplantı başında fona yalnızca 10 bin dolar taahhüt edilmişti. Bennett, fonun gönüllülük esasına dayanmasının şirketler üzerinde baskı kurmayı zorlaştırdığını söyledi. Bennett, genetik kaynaklardan kazanç sağlayan şirketlerin bu kaynakların bulunduğu ülkelere ödeme yapması gerektiğini, bunun tartışmalı olmaması gerektiğini belirtti.

Gündemin görece kolay maddelerinden biri, doğanın durumuna ilişkin bilimsel raporların onaylanmasıydı. Ancak Suudi Arabistan ve Rusya'nın da aralarında bulunduğu küçük bir ülke grubunun bu süreci tıkadığı bildirildi. AFP'nin aktardığına göre Fransa Ekolojik Geçiş Bakanı Monique Barbut, bilime yönelik saldırıların kendisini çok rahatsız ettiğini söyledi.