Suudi Arabistan'ın doğu-batı boru hattında İHA hasarı

Suudi Arabistan'ın Kızıldeniz'e uzanan doğu-batı boru hattına düzenlenen insansız hava aracı (İHA) saldırısı, küresel petrol arzının yaklaşık %4'ünü oluşturan günlük 4 milyon varillik akışı durdurdu. Reuters'a konuşan Suudi petrol alıcıları ve tüccarlar, boru hattının günler içinde yeniden devreye alınmaması halinde ülkenin ihracat için elindeki petrol stoklarının tükeneceği uyarısında bulundu.

Pazar gecesi yayımlanan uydu görüntüleri, 1.200 kilometre uzunluğundaki boru hattı üzerindeki bir pompaj istasyonunun Cuma günkü saldırılar sonrasında kömürleşmiş ve ağır hasar görmüş halde olduğunu gösterdi.

Dünyanın en büyük petrol ihracatçısı konumundaki Suudi Arabistan'dan gelecek ek arz kaybı, küresel yakıt fiyatlarını şimdiden rekor seviyelere çıkarmış ve dünya genelinde enflasyonu tetiklemiş olan arz sıkıntısını daha da derinleştirecek.

Haber, Yemen'deki İran yanlısı Husilerin Suudi Arabistan'daki hedeflere saldırılar düzenlemesi ve Bab el-Mendeb Boğazı'ndaki stratejik Perim Adası'nı ele geçirerek dar su yolundaki kontrolünü genişletmesiyle aynı döneme denk geldi.

Pazar günü uluslararası petrol göstergesi Brent ham petrolü %3,4'ün üzerinde artışla varil başına 108 dolara yükseldi; bu seviye Mayıs ayından bu yana görülmemişti.

Saldırılar boru hattının kapanmasına yol açmasından bu yana Riyad, hasarın boyutuna veya güzergahın ne kadar süre devre dışı kalacağına ilişkin tam bilgi vermedi. Suudiler saldırının sorumluluğunu Irak'taki militanların fırlattığı İHA'lara yükledi.

Reuters'a bilgi veren kaynaklar farklı tahminler paylaştı: bir kaynak onarımın altı haftaya kadar uzayabileceğini söylerken, bir diğeri daha kısa sürede tamamlanabileceğini ve onarım sürerken kısmi pompalamanın yeniden başlayabileceğini belirtti.

Suudi Arabistan hükümet medya ofisi ve enerji bakanlığı yorum taleplerine hemen yanıt vermedi.

Stoklar beş ila yedi günlük

Son altı aydır Arap Yarımadası boyunca çölü geçen bu boru hattı, ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a saldırılar başlatmasıyla Hürmüz Boğazı'nın savaş nedeniyle kapanmasının komşu ülkelerin ihracatını felç etmesine rağmen Suudi Arabistan'ı etkiden büyük ölçüde korumuştu.

Dünyanın en büyük ihracatçısı, boru hattı üzerinden günde yaklaşık 4 milyon varili — küresel arzın yaklaşık %4'ünü — Kızıldeniz'deki Yanbu Limanı'na yönlendirmişti. Suudi ihracatına aşina üç sektör kaynağına göre, boru hattının devre dışı kalmasıyla Yanbu'da ihracatı sürdürecek stok yalnızca beş ila yedi gün yeterli.

Dördüncü bir kaynak, Kızıldeniz'deki Mısır'ın Ain Sukhna ve Akdeniz'deki Sidi Kerir limanlarından Suudi Arabistan'ın müşterilere birkaç gün boyunca tedarik sağlayacak stoğa sahip olduğunu belirtti. Kaynaklar stokların dolu olmadığını ve doğu-batı boru hattı yeniden çalışmadığı sürece tükeneceğini vurguladı.

Petrol fiyatı yükselirken diplomatik bir atılım umudu da azaldı. Umman Dışişleri Bakanı Seyyid Bedr el-Busaidi'nin Pazar gecesi yaptığı paylaşımda, Pazartesi günü planlanan bölgesel toplantının "uzlaşı yararına" ertelendiğini duyurması bu umudu zayıflattı.

İranlı yetkililer, Körfez Arap devletleriyle yapılacak toplantıya katılarak Hürmüz Boğazı'ndaki gemi geçiş güzergahlarına ilişkin Umman ile varılan anlaşmayı sunacaklarını söylemişti. Boğaz savaş öncesinde serbest geçişe açıktı; ancak İran artık gemilerden izin talep ediyor ve hizmet ücreti uygulama mekanizması değerlendiriyor.

Ham petrol arzındaki kesintiler benzin ve motorin gibi rafine ürünlerin fiyatlarını da yükseltti. ABD'de motorin fiyatları Cuma günü ortalama galon başına 6 doların üzerine çıkarak rekor kırdı. Husiler, son dönemde ilan ettikleri ablukanın parçası olarak Suudi petrol altyapısını ve deniz taşımacılığını hedef alıyor. Bu ilerlemeler, grubu Cibuti'deki büyük bir ABD üssüne yaklaştırdı. Orta Doğu'daki tırmanan çatışma, ABD ve İsrail'in İran'a saldırmasının ardından Donald Trump'ın savaşın dört ila altı haftada sona ereceğini ilan etmesiyle doruk noktasına ulaştı.