St Andrews konut krizinde zengin yabancı alıcıların etkisi araştırıldı

Birleşik Krallık'ın İskoçya bölgesindeki St Andrews kasabası, dünyaca ünlü üniversitesi ve golf sahalarıyla dikkat çekiyor. Ancak bu popülerlik, yerel halk için ciddi bir konut sorununa dönüşüyor.

Fife bölgesindeki kasabada konut fiyatları, İskoçya dışından gelen zengin alıcıların talebi nedeniyle artış gösteriyor. Yeni verilere göre, St Andrews'te satılan mülklerin yaklaşık beşte biri İskoçya dışında bir adrese kayıtlı alıcılara gitti. Bu alıcılar arasında yalnızca Amerika Birleşik Devletleri'nden 164 kişi bulunuyor.

Son nüfus sayımına göre St Andrews'in nüfusu 16 binin biraz üzerinde. Ancak yoğun günlerde kasaba, hareketli bir Avrupa şehrinin merkezini andırıyor. Yerel halk, turistlerin ve öğrencilerin getirdiği ekonomik faydaların farkında olmakla birlikte, konut ve kira fiyatlarındaki artışın olumsuz etkilerine dikkat çekiyor.

Kira ve satış fiyatları ortalamanın çok üzerinde

Emlak firması Rightmove'un verilerine göre, St Andrews'te son bir yılda ilan edilen ortalama aylık kira 1.702 sterlin oldu. Bu rakam, İskoçya ortalaması olan 1.245 sterlinin oldukça üzerinde. Satış fiyatlarında da benzer bir tablo var: Emlak firması Rettie'ye göre, son 12 ayda St Andrews'te ortalama satış fiyatı 482.879 sterline ulaştı. Bu, İskoçya ortalamasının iki katından fazla ve on yıl önceki 312.464 sterline göre belirgin bir artışı gösteriyor.

Fife Konseyi, St Andrews'te uygun fiyatlı konut bulmanın "büyük bir zorluk" olduğunu kabul ediyor ve yeni gelişmelerde belirli oranda uygun fiyatlı konut kotası gibi önlemler uyguluyor. Üniversite ise konut ve diğer yerel olanaklar üzerindeki baskı nedeniyle yaklaşık on yıldır öğrenci sayısını 10 bin ile sınırlı tutuyor.

Öğrenciler ve yerel halk mağdur

St Andrews Üniversitesi'nde sanat tarihi alanında dördüncü yıl doktora öğrencisi olan Francesca Bisi, uygun fiyatlı konut bulamadığı için kasaba dışındaki bir köyden kampüse gidip geliyor. Bisi, "Konut piyasasında gezinmek gerçekten stresli; dördüncü yılımda olmama rağmen hâlâ büyük bir zorluk. Bu durum işimden ve çalışmalarımdan alıkoyuyor ve zihinsel sağlığımı da olumsuz etkiliyor" dedi.

St Andrews Üniversitesi Öğrenci Birliği'nden Amy Elvins, yüksek kiraların ev sahiplerini güçlendirdiğini ve öğrencilerin tam zamanlı çalışmak zorunda kalabileceğini söyledi. Elvins, "Toplum üyeleri de fiyatlar nedeniyle dışarıda kalıyor; asıl ihtiyacımız daha fazla uygun fiyatlı kiralık konut" diye konuştu.

Yabancı alıcıların etkisi

Registers of Scotland (İskoçya Tapu Kayıtları) verilerine göre, St Andrews'teki KY16 8 ve KY16 9 posta kodlarında tapu kayıtlarının yüzde 81'i İskoçya merkezli kişi veya firmalara ait. Geri kalan yüzde 12'si Birleşik Krallık'ın geri kalanına, yüzde 7'si ise yurt dışına kayıtlı. Yurt dışı kayıtlı mülkler 51 farklı ülkeye dağılmış durumda; bunlar arasında Rusya ve Cayman Adaları da var. 164 mülk ABD adreslerine giderken, İsviçre 30 ve Hong Kong 28 mülkle takip ediyor.

St Andrews, yabancı alıcıların en çok olduğu İskoçya'daki ilk on posta kodu arasında dördüncü sırada. Yerel emlakçılar, varlıklı ebeveynlerin üniversitede okuyan çocukları için ev satın aldığını ve golf tutkunlarının kasabaya ilgi gösterdiğini bildiriyor.

Üniversitenin yerleşke ve iş hizmetleri direktörü Ben Stuart, öğrencilerin konut sorununda haksız yere suçlandığını belirterek, "En derin cepleri olanlar, çoğu zaman yurt dışından geliyor ve yerel halkı açık ara farkla geride bırakıyor" dedi. Stuart, üniversitenin İskoçya ekonomisine yıllık 480 milyon sterlin katkı sağladığını ve Fife ile Tayside bölgesinde 9 bin kişiye iş imkânı yarattığını da sözlerine ekledi.

Yerel iş insanı ve St Andrews İş Geliştirme Bölgesi başkanı Debbie MacCallum, kasabanın uluslararası profilinin binlerce işi desteklediğini ancak dengeli bir yaklaşım gerektiğini ifade etti: "Küresel olarak tanınan bir kasaba, aynı zamanda yıl boyunca orada yaşayan insanlar için de çalışmalı."

Önümüzdeki dönemde kasabanın çevresinde 1.000'den fazla yeni konutun inşa edilmesi planlanıyor. Fife Konseyi konut yetkilisi John Mills, bu gelişmelerdeki konutların yüzde 30'unun uygun fiyatlı olacağını ve kısa dönemli kiralamalar için kontrol bölgeleri gibi ek önlemler aldıklarını söyledi.