Polonya'da kürtaj hapları için otomat hizmete girdi

Polonya'da kürtaj hakkı savunucuları, ülkedeki kürtaj yasağını aşmak amacıyla Varşova'da kürtaj haplarını altı haneli bir kodla hızlı ve anonim şekilde edinmeyi mümkün kılan bir otomatik dolap sistemi kurdu. Aktivistler sistemi "dünyanın ilk kürtaj hapı kargo dolabı" olarak tanımlıyor.

Pembe renklere boyanan ve zebra desenli perdelerle çevrelenen 22 bölmeli "AbortOmat", kadınların haplara kısa sürede ve kimliklerini açıklamadan erişmesini sağlıyor. Hizmet, düşük sonrası yaşanan sağlık sorunları veya komplikasyonlar nedeniyle günlerce posta beklemek istemeyen ya da hapların ev adresine gelmesinden endişe duyan kişiler için tasarlandı.

Sistemi hayata geçiren iki kuruluştan Women Help Women vakfının direktörü ve Abortion Dream Team'in kurucu ortaklarından Kinga Jelinska, konuya ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı: "Neden olmasın? İç çamaşır, kozmetik, rimel, ne olursa sipariş verebiliyorsunuz ve neredeyse aynı gün ya da ertesi gün elinize ulaşıyor. Bazı durumlarda daha acil olabilecek kürtaj hapları için neden olmasın?"

Yasal boşluk ve siyasi tıkanıklık

Polonya'da kürtaj haplarını bulundurmak veya kullanmak suç sayılmıyor. Ancak ilacın temin edilmesi veya birinin bu ilacı edinmesine yardım etmek, üç yıla kadar hapis cezasıyla yargılanabilecek bir suç olarak değerlendiriliyor. Jelinska, dolap sisteminin bu kısıtlamaları aşmak için yeni bir yol sunduğunu belirterek "Bu biraz yasayı etrafından dolanmak gibi" dedi. "Yasa doğrudan birine vermekle ilgili. Burada arada bir makine var, bu da her şeyin yasallığını çok daha belirsiz hale getiriyor."

Yeni uygulama, Polonya genelinde insanların Avrupa'nın en katı kürtaj yasalarından birinin daha da sıkılaştırılmasını protesto etmek için sokaklara dökülmesinden altı yıl sonra geldi. 2023'te bu protestoların, Donald Tusk'ın yasaları 100 gün içinde elden geçirme vaadiyle iktidara gelmesine katkı sağladığı belirtiliyor. Ancak Jelinska, o tarihten bu yana siyasi tıkanıklığın yerleştiğini söyledi. Başbakan Tusk geçen yıl yaptığı açıklamada, 12. haftaya kadar kürtaja izin verecek yasal değişiklik için "basitçe çoğunluk olmadığını" ifade etmişti. Tusk bunun yerine hükümetinin farklı bir yol izleyeceğini ima ederek kürtaja yardımcı olanları yargılamayacağını söylemişti.

Dolap, Abortion Dream Team tarafından Mart 2025'te açılan kürtaj merkezinin içinde yer alıyor. Demokratik Polonya'da türünün ilk örneği olduğu belirtilen merkez, kürtaj seçenekleri konusunda danışmanlık almak veya hap kullanırken destek görmek isteyenlere güvenli bir alan sunuyor. Merkez, sembolik olarak Polonya parlamentosunun karşısında bulunuyor.

Aktivistler kendini yalnız hissediyor

Jelinska, merkezin beklentilerini aştığını ancak iktidardakilerin çok azının kendilerini savunmaya istekli olduğunu gösterdiğini belirtti. Merkezin önünde haftada üç, bazen dört kez protesto düzenlendiğini söyleyen Jelinska, genellikle bir düzineden az kişinin katıldığı bu eylemlerde siren ve vuvuzela kullanıldığını, bunun da komşuların merkezin taşınmasını istemesine yol açmasından endişe ettiklerini dile getirdi. Jelinska, ne şehrin ne de polisin tepki verdiğini belirterek bunun kendileri için büyük bir hayal kırıklığı olduğunu söyledi.

Jelinska'ya göre geçen yıl Polonya'da yaklaşık 50 bin kişi, kürtaj yanlısı kuruluşlardan oluşan daha geniş ağla iletişime geçerek yardım istedi. Jelinska sözlerini şöyle tamamladı: "Bence Polonya'da kürtaja erişim siyasetle değil, kadınlar ve topluluklar tarafından çözülecek. Kendi bedenlerimiz konusunda politikacılara güvenemeyiz."