Omagh bombası soruşturması 6 ay rötarla yeniden başlıyor

Kuzey İrlanda'nın Omagh kasabasında 1998'de düzenlenen ve 29 kişinin hayatını kaybettiği bombalı saldırıya ilişkin soruşturmanın yeni duruşmaları pazartesi günü başlıyor. Üçüncü aşama olarak planlanan oturumlar, mart ayı için öngörülen tarihten yaklaşık altı ay sonra yapılıyor. Gecikmenin bir nedeni, İrlanda Cumhuriyeti'nden gelen belgelerin hacmi ve bu belgelerin hazırlanma süresi olarak açıklandı.

Tyrone kontluğunda 15 Ağustos 1998'de meydana gelen saldırı, Sorunlar (The Troubles) döneminin tek seferde en fazla can kaybına yol açan eylemi olarak kayıtlara geçti. Saldırıda ikizlere hamile bir kadının da aralarında bulunduğu 29 kişi öldü.

Duruşmalarda neler ele alınacak?

Soruşturmanın yeni oturumları, olaydan önceki ve sonraki günlere odaklanacak. Saldırının nasıl gerçekleştirildiği ve bundan kimlerin sorumlu olduğu incelenecek. Bu haftaki tanıklar arasında, saldırıda kullanılan aracın çalınmasına ilişkin ilk ifadeyi vermesi beklenen üst rütbeli bir garda (İrlanda polisi) yetkilisinin de yer alması bekleniyor. Aracın, patlamadan iki gün önce Monaghan kontluğuna bağlı Carrickmacross'ta çalındığı belirtiliyor.

Soruşturmanın ilk aşamasında, Real IRA (Gerçek IRA) tarafından üstlenilen saldırıda yakınlarını kaybedenler ile yaralananların kişisel ifadeleri dinlenmişti. İkinci aşamadaki tanıklar arasında polis yetkilileri, Kuzey İrlanda polis ombudsmanı ve dönemin RUC (Kuzey İrlanda Kraliyet Polisi) genel müdürü Ronnie Flanagan da bulunuyordu.

Soruşturma, saldırının Birleşik Krallık devlet makamlarınca önlenip önlenemeyeceğini tespit etmek amacıyla kuruldu. Yaklaşık dört hafta sürmesi beklenen üçüncü aşamanın ardından sürecin nasıl ilerleyeceği merak ediliyor.

Saldırının geçmişi ve hukuki süreç

Omagh bombası, 15 Ağustos 1998'de patladı. Saldırı, Kuzey İrlanda halkının Hayırlı Cuma Anlaşması'nı onaylamasından üç aydan kısa bir süre sonra gerçekleşti. Bugüne kadar saldırıyı gerçekleştirdiği için bir ceza mahkemesinde hiç kimse mahkûm edilmedi.

Saldırıdan üç gün sonra Real IRA, saldırıyı üstlendiğini açıklayan bir yazılı açıklama yayımladı. Açıklamada "sivil" kurbanlardan özür dilendi ve hedeflerin ticari olduğu savunuldu.

2009'da bir hâkim, Michael McKevitt, Liam Campbell, Colm Murphy ve Seamus Daly adlı dört kişinin Omagh saldırısından sorumlu olduğuna hükmetti. Dört kişinin mağdur yakınlarına toplam 1,6 milyon sterlin tazminat ödemesine karar verildi. Ancak karara yapılan itirazlar tazminat sürecini geciktirdi.

Beşinci sanık Seamus McKenna ise açılan hukuk davasından beraat etti; McKenna 2013'te bir çatı işi kazasında hayatını kaybetti.