Novaya Gazeta kapatıldı: Rus muhalif gazete 33 yıl sonra kapandı

Rusya'nın en tanınmış bağımsız gazetesi Novaya Gazeta kapatılıyor. 29 Ekim'de iki gelişme duyuldu: Gazetenin haber merkezinden tahliye edileceği ve bankaların okuyucu bağışlarını işlemeye son vereceği öğrenildi. Bağışlar, gazetenin tek yasal gelir kaynağıydı. Gazeteye yakın kaynaklar, Novaya Gazeta'nın "aşırıcı örgüt" ilan edilme riskini dile getirdi. Böyle bir karar çıkarsa aralarında muhabir, editör, muhasebeci ve temizlik görevlisinin bulunduğu her çalışan hapse atılabilecekti. Kapanmak daha güvenli görüldü.

Novaya Gazeta, 1993'te kuruldu. Gazete, varlığı boyunca Beslan baskını, Çeçenistan'da eşcinsellere yönelik akıl almaz takibat, Malezya Havayolları'nın 17 numaralı MH17 seferi, yolsuzluk, Çeçenistan, Gürcistan, Suriye ve Ukrayna savaşları, işkence, organize suç ve çevre konularında haberler yaptı.

Gazetenin çizgisi ve 33 yılda kaybedilenler

Gazetenin genel yayın yönetmenlerinden Dmitry Muratov'un sık tekrarladığı söz şuydu: "İş ancak metin yayımlandıktan sonra başlar." Gazetenin 33 yıllık yayın hayatında altı çalışanı öldürüldü. Bunlar Igor Domnikov, Yuri Shchekochikhin, Anna Politkovskaya, Stanislav Markelov, Anastasia Baburova ve Natalia Estemirova. Çoğu cinayette azmettirenler bulunamadı ya da cezalandırılmadı. Birçok Novaya muhabiri tehdit edildi, dövüldü. Muratov'un yüzüne kimyasal madde atıldı; gözleri kurtarıldı.

Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı savaşı Şubat 2022'de başlayınca Novaya Gazeta hem Rusça hem Ukraynaca yayımlandı. İlk sayfada "Ukrayna halkını düşmanımız olarak görmeyi reddediyoruz" ifadesi yer aldı. Bir ay sonra gazete yayınına ara vermek zorunda kaldı; lisansı alındı ve basım imkânsız hale geldi. İnternet sitesi ve ülke genelinde sosyal medya engellendi. Bu yıl nisan ayında haber merkezi arandı, ekipmana el konuldu; aynı günlerde araştırmacı gazeteci Oleg Roldugin tutuklandı ve yargılamasını bekliyor. 4 Eylül'de Adalet Bakanlığı, Novaya Gazeta'yı ve 107 çalışanını "yabancı ajan" ilan etti.

Gazetenin kapatılması, Rusya'da bağımsız basının neredeyse tamamen yurt dışına taşındığı bir dönemde geldi. Novaya Gazeta savaşın dört buçuk yılında Rusya içinde çalışmayı sürdürmüştü. Bu süreklilik, gazetecilerin her gün ofise giderek, işgal altındaki bölgelere giderek, baskıları belgeleyerek ve insanlarla olduğu gibi konuşarak verdiği kararlarla mümkün oldu.

Gazeteci Elena Kostyuchenko, makalesinde Novaya Gazeta'yı 17 yıl çalıştığı bir yuva olarak tanımlıyor. Kostyuchenko, gerçeğe ulaşma isteğinin insan doğasına işlendiğini ve bu nedenle Novaya'nın "her çalışanı yok olsa da" yaşamaya devam edeceğini yazıyor.