Netanyahu'nun Gazze planını reddi son söz olmayabilir

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas'ı silahsızlandırmayı hedefleyen yeni Gazze barış planını açıkça reddetti. Ancak bu ret, süreçte son söz olmayabilir. Beyaz Saray'ın Netanyahu'nun açıklamasından rahatsız olmadığı ve bunu yaklaşan genel seçim öncesi kampanya söylemi olarak gördüğü bildiriliyor.

İsrailli gazeteci Barak Ravid, üst düzey bir ABD yetkilisinin "Bibi'nin siyasi ihtiyaçlarını anlıyoruz" dediğini aktarıyor. Yetkili, "Gazze'ye yönelik saldırıları kısıtlama konusunda bizden istediklerimizi yapmaya devam ettiği sürece buna bir itirazımız yok" ifadelerini kullandı. Son günlerde İsrail'in Gazze'ye saldırılarında gözle görülür bir duraklama yaşanmış ve bu, Hamas'ın ABD destekli 15 maddelik yol haritasını onaylarken koşul olarak öne sürdüğü bir adım olarak değerlendirilmişti.

İsrail'den olumlu sinyaller

İsrail'in, ABD Başkanı Donald Trump'ın Gazze barış planını ilerletmeye hazır olduğuna dair başka işaretler de var. Uluslararası İstikrar Gücü'nün (ISF) konuşlandırılması için hazırlıkların sürdüğü belirtiliyor. Gücün, yeni Filistin polisiyle birlikte bölgenin güvenliğini sağlaması öngörülüyor. İsrail kamu radyosu Kan News'in haberine göre, ilk ISF üssünün inşasına bu ayın sonunda Gazze'nin güneyindeki Refah'ta başlanması bekleniyor. Bu durum, yeniden yapılanma çalışmalarının önünü açabilir.

Planın ayrıntıları ve İsrail'in itirazları

Temmuz ayında Trump, Gazze savaşını sona erdirme planının uygulanmasında "önemli bir kilometre taşı" olarak nitelendirdiği bir anlaşmayı duyurmuştu. Barış Kurulu'nun (Board of Peace) Hamas ve diğer silahlı grupların tamamen silahsızlandırılması konusunda mutabakata vardığı belirtilmişti. Anlaşma aşamalı olarak uygulanacak; tüm silahlar, Barış Kurulu'na bağlı yeni bir Filistin yönetimi tarafından toplanıp imha edilecek ve İsrail güçleri kontrol ettiği Gazze'nin yüzde 60'ından fazlasından çekilecek. Hamas yetkilileri, anlaşmayı İsrail'in de uyması kaydıyla kabul ettiklerini doğrulamıştı. Bu gelişme, çatışmada önemli bir potansiyel ilerleme olarak görülmüş; İngiltere ve AB de anlaşmayı memnuniyetle karşılamıştı.

Ancak İsrail bir haftadan fazla süre resmi yanıt vermedi. Bir İsrailli sözcü, yol haritasının "İsrail'in tutumlarını yansıtmadığını" söyledi. Hükümetin aşırı sağcı üyelerinden Itamar Ben-Gvir, anlaşmayı "kabul edilemez" olarak nitelendirdi. Ana akım muhalefet milletvekilleri de planın uygulanabilirliğine dair soru işaretleri dile getirdi. Sonunda pazar günü Netanyahu kabineye "İsrail bu 15 maddelik belgeyi kabul etmiyor" dedi. "Hamas silahsızlanana kadar İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) hiçbir çekilme gerçekleştirmeyecek. Gerçek bir silahsızlanmadan bahsediyoruz, hayali değil" ifadelerini kullandı.

Seçim baskısı ve Trump ile denge

Netanyahu'nun bu çıkışı, siyasi açıdan hassas bir döneme denk geldi. 27 Ekim'de yapılacak genel seçim öncesi zorlu bir yarışla karşı karşıya. 7 Ekim 2023 saldırılarının ardından ilk kez sandık başına gidilecek. Netanyahu, Hamas'a karşı "mutlak zafer" sözü vermesine rağmen bunu henüz başaramadı. Eski Amerikalı diplomat Aaron David Miller, Netanyahu'nun siyasi hayatının "en önemli seçimiyle" karşı karşıya olduğunu, seçmenlerini memnun etmekle Trump'ı kızdırmamak arasında ince bir çizgide ilerlediğini söyledi. Beyaz Saray'ın şu an bunun farkında olduğunu ve Netanyahu'ya "serbestlik tanıdığını" belirtti.

Bu arada Barış Kurulu, plan konusunda İsrail kamuoyunu ikna etmeye çalışıyor. Gazze Yüksek Komiseri Nickolay Mladenov, Netanyahu'nun reddinden saatler sonra İsrail'in 12. kanalına verdiği röportajda, planın hedefinin "Gazze'nin bir daha asla İsrail güvenliğine tehdit oluşturmaması ve 7 Ekim'de yaşananların tekrarlanmaması" olduğunu söyledi. Anlaşmanın "adım adım" ilerlediğini, doğrulanmış silah teslimleri karşılığında İsrail'in çekileceğini belirtti. Hamas ise yol haritasına bağlı kaldığını açıkladı ve arabulucularla Barış Kurulu'na İsrail'in taahhütlere uymasını sağlaması çağrısı yaptı.

Washington'dan gelen yoğun baskının artması bekleniyor. Trump da Kasım ayında yapılacak ara seçimler öncesi iç politikada zor durumda. İran ile süren ve sevilmeyen savaş nedeniyle benzin ve gıda fiyatları yükselmiş durumda. Başkan'ın onay puanları düşmüş durumda. Trump'ın Gazze barış planında ilerleme sağlayarak dış politika başarısı elde etmek isteyebileceği yorumu yapılıyor.