Muhafazakârlar işsiz yardımını karta bağlamak istiyor

İngiltere'de Muhafazakâr Parti, uzun süreli işsizlik yardımı alan kişilerin ödemelerini alkol, sigara ve kumar için harcamasını engelleyecek bir plan açıkladı. Partinin önerisine göre, altı aydan fazla süredir işsiz olan ve çalışabilecek durumda olmasına rağmen sisteme yeterli katkı yapmamış kişilerin Universal Credit (Evrensel Kredi) ödemeleri yüzde 30 azaltılacak.

Bu indirimli tutar, nakit çekimine ve söz konusu ürünlere harcama yapılmasına izin vermeyen bir "Back to Work" (İşe Dönüş) kartına yüklenecek. Muhafazakârlar bu düzenlemenin insanları işe dönmeye teşvik etmeyi ve büyüyen sosyal yardım faturasını azaltmayı amaçladığını belirtti. İşçi Partisi ise planı "uygulanamaz" olarak nitelendirdi.

İşçi Partisi sözcüsü, "Muhafazakârların sosyal yardım sistemimizi düzeltmek için 14 yılı vardı ama anlamlı reformlar yapmayı tamamen başaramadılar" dedi. Sözcü, yeni kart sisteminin kendi dönemlerinde sistemden çıkarılan kişi sayısını azaltmaya hiçbir katkısı olmayacağını savundu.

Kimler etkilenecek?

Muhafazakârların tahminine göre önerilen değişiklikler yaklaşık 350 bin hak sahibini Universal Credit'in daha düşük oranına geçirecek ve yılda yaklaşık 538 milyon sterlin tasarruf sağlayacak.

Plana göre çalışmaya uygun herkes, iş bulması için altı ay boyunca tam yardım alacak. Hak sahibinin daha önce çalıştığı her iki yıl, tam oranda ek bir yıl kazanmasını sağlayacak. Sisteme yeterince katkı yapmamış olanlar ise tam oranın yüzde 70'ine denk gelen yeni bir "Geçim Ödeneği"ne düşecek. Parti, bunun "güçlü bir istihdam geçmişi olanları" koruyacağını belirtti. Örneğin okuldan ayrıldığından beri çalışan ancak işten çıkarılan 58 yaşındaki bir kişi, devlet emeklilik yaşına kadar tam ödeneğini koruyacak. Hasta, engelli veya halen çalışan hak sahipleri de muaf tutulacak; yalnızca çalışabileceği değerlendirilen kişiler etkilenecek.

Muhafazakârlar, Geçim Ödeneği'nin harcama kısıtlamalı ön ödemeli bir karta yüklenmesinin vergi mükelleflerinin parasının gıda gibi temel ihtiyaçlara gitmesini sağlayacağını savundu.

Eleştiriler ve diğer öneriler

Muhafazakâr Parti lideri Kemi Badenoch, mevcut sistemin "çalışabilecek birinin çalışmamayı seçip bir işte çalışandan daha fazla yardım alması" anlamına geldiğini ve bunun "adaletsiz" olduğunu söyledi. Badenoch, "En iyi sosyal yardım, iyi ücretli bir iştir" dedi ve sistemin kötüye kullanılmasına karşı sert olacaklarını kaydetti.

Yoksullukla mücadele kuruluşu Trussell'ın politika ve araştırma direktörü Helen Barnard ise önerileri "son derece yanlış yönlendirilmiş" olarak değerlendirdi. Barnard, Universal Credit'in insanların gıda ve ısınma gibi temel ihtiyaçlarını karşılamaya bile yetmediğini, bunun da birçok kişiyi gıda bankalarına yönelttiğini söyledi. Zorlukların insanların sağlığını bozduğunu ve iş bulup sürdürme becerisini zayıflattığını belirtti.

Reform UK ekonomi sözcüsü Robert Jenrick, Muhafazakârların rekor sayıda kişiyi uzun süreli yardıma mahkûm ettiğini ve önerilerin yardım faturasında "çizik bile atmayacağını" söyledi.

Muhafazakârlar daha önce, İngiltere, Galler ve Kuzey İrlanda'da ana engellilik yardımı olan Personal Independence Payment'ı "düşük düzey" ruh sağlığı sorunları için kaldırma sözü vermişti. Parti ayrıca hastalık yardımına başvuruyu zorlaştırmak istiyor; bunun daha fazla kişinin iş aramasını gerektireceğini belirtiyor.

Çalışma ve Emeklilik Bakanlığı verilerine göre yardım harcamaları son yıllarda hızla arttı ve 2030/31'de 408,6 milyar sterline çıkması bekleniyor. Başbakan Andy Burnham, yardım faturasını düşüreceğini, bunu "kaba kesintilerle" değil, eğitim, istihdam ve öğretimde olmayan gençlerin sayısıyla mücadele ederek yapacağını söyledi.