Michael Sheen, Galler'deki toksik kimyasal atıkların izini sürüyor

Hollywood oyuncusu Michael Sheen, yeni BBC iPlayer belgeselinde Galler'deki toksik kimyasal atıkların halk sağlığı üzerindeki etkilerini araştırıyor. Belgesel, çocukluğunda Wrexham yakınlarındaki bir lagünde oynayan Michael Phillips'in ve arkadaşlarının nadir kanser türlerine yakalanmasını ve bu durumun kimyasal kirlilikle bağlantısını ele alıyor.

1980'lerde çocuk olan Phillips, lagünde paslı varillere hava tabancasıyla ateş ederek renkli toz bulutları çıkardıklarını, ancak içlerindeki zehirli kimyasallardan habersiz olduklarını anlatıyor. Yıllar sonra Phillips ve birçok arkadaşı nadir kanser türlerine yakalandı. Phillips, omzunda çıkan kitle sonucu kanser olduğunu ve ameliyatla omzunun geniş bir bölümünü kaybettiğini söylüyor. Cerrahının 40 yıllık kariyerinde böyle bir kanser türü görmediğini belirttiğini aktarıyor. Arkadaşlarının da meme kanseri, beyin kanseri ve lenf kanseri gibi hastalıklarla mücadele ettiğini vurguluyor.

Araştırmacı ve ihbarcı Douglas Gowan, Galler'de 12'si bulunan 14 bölgede kimyasal kirlilik olduğuna dair uyarılarda bulunmuş, ancak ölümünden önce bu uyarılar dikkate alınmamıştı. Sheen, Gowan ile ölümünden aylar önce görüştü ve onun anlattıklarını duyunca kanının donduğunu söyledi. Gowan, kimya devi Monsanto'nun Galler genelinde büyük miktarlarda endüstriyel kimyasal attığını iddia etti. Bu kimyasallar arasında, son yüzyılda ruj ve beyaz eşya gibi ürünlerde yaygın olarak kullanılan poliklorlu bifeniller (PCB) de yer alıyor.

PCB'lerin tehlikesi ve yaygın kullanımı

PCB'ler, insan sağlığı ve çevre için son derece zararlı olan, kalıcı organik kirleticilerdir. 1970'lerden itibaren yasaklanmaya başlanmış olsa da doğada uzun süre kalıcı olan bu kimyasallar, özellikle çöplük alanlarda birikerek su kaynaklarına ve denizlere karışabiliyor. Sheen, PCB'leri 'sonsuz kimyasalların babası' olarak tanımlıyor ve 'sessiz bir katil' olduğunu vurguluyor.

Kendisinin de kan testinde 81 farklı PCB türüne rastlandığını belirten Sheen, PCB'lerin güvenli bir seviyesinin olmadığını düşük seviyenin kanser riskini azalttığını söyledi. Phillips'in kan testlerinde de normalin üzerinde PCB seviyesi tespit edildi.

Sorumluluk ve maliyet tartışması

Wrexham belediye meclisi üyesi Paul Pemberton, bölgenin 'yıllarca istismar edildiğini' belirtirken, bilim insanlarının bölgede siyanür, arsenik ve PCB tespit ettiklerini ve temizlik gerektiğini söyledi. Ancak temizlik için biçilen yaklaşık 45 milyon sterlinlik maliyetin belediye bütçesini iflas ettirebileceğini ifade etti. Wrexham belediyesi ise yapılan inceleme ve risk değerlendirmeleri sonucunda, kirliliğin yasal temizlik eşiğini aşmadığını, ancak düzenli denetim ve su izleme çalışmalarının sürdüğünü açıkladı.

Monsanto'nun PCB üretiminden sorumlu olan Eastman Chemical Company, konuyla ilgili yorum taleplerine yanıt vermedi. Belgesel ekibi, bulguları Galler Parlamentosu'na taşıyarak daha fazla test yapılmasını, Friends of the Earth Cymru ise Galler'deki toksik alanların 'ölçeği ve etkisi' konusunda kamu soruşturması açılmasını talep ediyor. Galler hükümeti, sanayi mirasının zorlu bir miras bıraktığını kabul ederek, 2015'te yapılan araştırmada 9 binin üzerinde potansiyel kirlenmiş alan tespit edildiğini ve bu konuda bir strateji geliştirmeyi planladığını açıkladı.

Michael Sheen, uluslararası eylem çağrısında bulunarak, 'Bunlar sadece bildiğimiz yerler... Douglas Gowan çok daha fazlası olduğuna inanıyordu' dedi. 'Buried with Michael Sheen' belgeseli, 17 Ağustos'ta BBC Two, BBC One Wales ve BBC iPlayer'da yayınlanacak.