Meta kamerasız akıllı gözlük tanıttı: 'Sapık gözlük' tartışması bitmedi

Meta, gizlilik endişelerine yanıt olarak kamerasız bir akıllı gözlük modeli tanıttı. Şirket, gözlüklerin iki yıldır geliştirildiğini ve kamu öfkesine karşı apar topar piyasaya sürülmediğini savunuyor.

Meta'nın ilk akıllı gözlükleri 2023'te moda güneş gözlüğü markası Ray-Ban işbirliğiyle piyasaya sürülmüştü. Cihazların özellikle kadınları ve genç kızları rızaları dışında kaydetmek için kullanıldığına dair çok sayıda haber çıktı. Ünlü model Kylie Jenner'ın reklam yüzü olması da bu imaj sorununu çözmedi. Gözlükler 'sapık' veya 'ürkütücü' olarak anılmaya başladı. İngiltere'de JD Wetherspoon barları, birkaç büyük tiyatro, Comic-Con etkinliği, bazı okullar ve ülkenin nükleer denizaltı üssü Faslane dahil pek çok yer gözlükleri yasakladı.

Perşembe günü tanıtılan yeni sürüm ise hiç kamera içermiyor: Ray-Ban Meta Audio. Orijinal gözlüklerin sesli arama yapma ve müzik çalma gibi ses işlevlerini koruyor; ses doğrudan kulağa veriliyor. Böylece gizlilik açısından daha az risk taşıyor. Kamerasız sürüm, kameralı versiyonlardan daha ucuz; Meta daha hafif bir çerçeve ve daha iyi pil ömrü sunduğunu belirtiyor.

Meta'nın gözlük ürün müdürü Ankit Brahmbhatt'a, kamerasız modelin satışta orijinali geçebileceğini söylediğimde kısa bir sessizlik oldu. Brahmbhatt, "Sanırım herkese uygun bir şeyimiz var" diyerek sözcüklerini dikkatle seçti.

Kamerasız seçeneğin piyasaya sürülmesi, teknoloji şirketlerinin akıllı gözlüklerin geleceğini nasıl gördüğünde bir değişim mi? Yoksa bu, sosyal medyadan bıkanlar için internet özelliği kapalı 'tuğla' telefonlar gibi sadece küçük bir pazara hitap eden bir yan ürün mü?

Kameralı gözlük tartışması sürüyor

Akıllı gözlüklerin tartışmalı hale geldiği kesin. BBC'ye denemesi için kameralı bir Meta Ray-Ban verildi. Başlangıçta toplum içinde takmaktan çekindim; zira insanların başlarından gözlüğü çekip yere vurduğu duyulmuştu. Ancak Londra, Glasgow ve Portsmouth gibi şehirlerde toplu taşımada ve yürürken taktım, kimse dönüp bakmadı. Bazıları yine de gözlüklü birine yaklaşmaya çekineceğini, çünkü konuşmanın kaydedilip internete yüklenmesinden korktuğunu söyledi.

Gözlükler Bluetooth ile telefonla eşleşiyor, Meta'nın yapay zeka uygulaması üzerinden çalışıyor. Sesle etkinleştiriliyor; kulaklık gibi ama gürültü engelleme yok, etrafı duymaya devam ediyorsunuz. Pek çok özelliği kullanışlı buldum; hiçbiri kamera içermiyordu. Yürürken müzik dinlemek, telefonu elde taşımadan yol tarifi almak pratikti. Ancak bunun bedeli, Meta AI uygulamasının konumunuzu her an bilmesine izin vermek.

Akıllı gözlükler görme engelliler tarafından da olumlu karşılandı. Bir kullanıcı, mevcut konumun sesli tarifini yapabildiği ve restoran menüsü gibi metinleri okuyabildiği için gözlükleri 'oyun değiştirici' olarak nitelendirdi. Meta bu yıl İrlanda'da bir görme engelliler derneğine 15.000 çift bağışladı.

Gözlüklerin kamerası etkinken yanıp sönen beyaz bir LED ışığı var. Ancak bu ışığı devre dışı bırakmak için teknik yöntemler arayan bir sektör oluştu; bazıları gözlüğü söküp takmayı gerektiriyor.

Düzenleme çağrıları ve pazar yarışı

Meta, dünya çapında sattığı çerçevelerin yüzde 0,1'inden azına fiziksel müdahale edildiğini söylüyor. Kesin satış rakamları bilinmiyor; ancak Ray-Ban'in sahibi EssilorLuxottica geçen yıl 7 milyon sattığını açıkladı.

Akıllı gözlükler için acil yeni düzenleme çağrısı yapan dilekçe sahibi teknoloji girişimcisi Liz Hunter çok öfkeli: "Meta'dan asla laboratuvardan çıkmamalıydı. Bu, kamu güvenine ve kadın eşitliğine gerçek bir ihanet; gizlilik haklarımızı gözümüzün önünde geriye götürdü." Hunter, gözlüklerin görme engelliler için kalmasını, ancak genel nüfus için satılmamasını istiyor.

Polonyalı bir geliştirici, yakındaki akıllı gözlükleri Bluetooth ile tespit eden ZuckOff adlı bir uygulama yayınladı. Wired dergisine göre uygulama binlerce kez indirildi.

Teknoloji araştırma firması CCS Insight'tan Ben Wood, 'sapık gözlük' ifadesini ilk kez genellikle ölçülü dil kullanan Financial Times'da okuduğunu hatırlıyor; bu onun için 'ciddi bir kamu tepkisi' işareti.

Ancak bu öfke diğer şirketleri pazardan uzaklaştırmadı. Samsung'un lüks gözlük markası Warby Parker ile ortaklık üzerinde çalıştığı bildiriliyor. Google da bir model geliştiriyor. Snapchat'in arkasındaki Snap, ABD'de 2.195 dolara (İngiltere'de 1.995 sterline) satılan Specs'i piyasaya sürdü. Kullanıcılar gözlük camında veri görebiliyor ve parmak şıklatarak fotoğraf çekebiliyor.

Meta'nın kamerasız modeli duyurması dikkat çekici. Oxford Üniversitesi Saïd Business School'dan Janusz Swierczynski, kamerasız sürümün gizlilik endişelerine yanıt olarak Meta'nın dinlediğinin 'olumlu işareti' olduğunu söylüyor; ancak kameralı gözlükler hâlâ satışta olduğu için bunu 'mükemmel' bir yanıt görmüyor.

CCS Insight'tan Wood ise bunun gerçek bir dönüşüm olmadığı görüşünde. Ona göre akıllı gözlükler büyük ölçüde bilgi toplamakla ilgili: çevrenizden veri toplayıp yapay zekayla size bilgi veriyor. Kameralı gözlükler bu veri akışı için 'son derece iyi' bir kaynak. Wood, Meta'nın kamerasız gözlükler üzerinde yıllardır çalıştığını ve mevcut tepkinin piyasaya sürülme zamanlaması açısından 'harika' olduğunu düşünüyor.

Araştırma firması Forrester'dan teknoloji analisti Kate Winick, bunun kameralı gözlüklerden geri adım değil, kullanıcıların teknolojiye alışması için bir 'yana yarım adım' olduğunu söylüyor. Ona göre kamerasız gözlüklerin varlığı, kameralı gözlük takanların üzerindeki baskıyı da azaltabilir; çünkü artık herkesin gözlüğünde kamera olup olmadığını otomatik olarak bilemezsiniz.

Tayvanlı HTC, yakın zamanda Snap'in dörtte birinden ucuza satılan Vive Eagle gözlüklerini tanıttı. HTC Vive başkan yardımcısı Thomas Dexmier, gözlük takan birinin yakınında biri 'çekmeyi bırak' veya 'kaydı durdur' derse ve dört mikrofondan biri bunu algılarsa kameranın devre dışı kaldığını belirtiyor. Tüm kayıtlar şifreli ve şirket bunları göremiyor; bu da HTC'nin zararlı içeriği işaretleyememesi anlamına geliyor. Dexmier, 'özellikle kadınlar için gerçek bir sorun haline gelebilecek bazı zorluklar olduğunu' kabul ediyor.

Wood'a göre kameralı gözlükler 'gitmiyor'. Ona göre bu an, 2000'lerde bazılarının gizlilik endişeleri yüzünden cep telefonlarına kamera konulamayacağını söylediği dönemi hatırlatıyor. "Bir kaçınılmazlık var" diyor ve ekliyor: "Bu ürünlerin kullanımı için toplumsal bir norm, bir çerçeve bulmak zorunda kalacağız."