Marina Silva: Flávio Bolsonaro Amazon'u yok etmeyi sürdürecek

Brezilya'nın eski çevre bakanı Marina Silva, Flávio Bolsonaro'nun devlet başkanı seçilmesi halinde, cezaevindeki aşırı sağcı babası Jair Bolsonaro'nun başlattığı Amazon yağmur ormanlarını tahrip etme projesini tamamlamaya çalışacağını söyledi.

Jair Bolsonaro'nun 2019-2022 arasındaki devlet başkanlığı döneminde Amazon'da kaos yaşandı. Brezilya'nın çevre ve yerli koruma kurumları zayıflatıldı, çevre suçluları serbest kaldı; ormansızlaşma ve şiddet olayları arttı.

Buna rağmen Bolsonaro'nun en büyük oğlu Flávio, 25 Ekim'de yapılacak devlet başkanlığı seçiminin ikinci turunda solcu devlet başkanı Luiz Inácio Lula da Silva'yı yenmek için favori gösteriliyor. 45 yaşındaki Flávio, geçen pazar günü yapılan ilk turda 80 yaşındaki Lula'yı 2 milyondan fazla oy farkıyla geçti. Bu sonuç, iktidar karşıtı ve sol karşıtı dalganın etkisiyle çok sayıda aşırı sağcı siyasetçinin hâlihazırda muhafazakâr olan kongreye girmesini sağladı.

Silva: Orman ekonomik faaliyet için yok edilmek isteniyor

Nisan ayına kadar Lula'nın çevre bakanı olarak görev yapan dünyaca ünlü çevreci Silva'ya göre ikinci bir Bolsonaro dönemi, küresel açıdan kritik olan bu ekosistem, buradaki canlılar ve iklim krizi için felaket anlamına geliyor.

Silva, "Bu kez Bolsonaro ile başlattıkları sapkın projeyi tamamlamaya çalışacaklarına hiç şüphem yok" dedi. Silva, seçilmeleri halinde geriye götürebilecekleri her şeyi hızlandıracaklarını, buna iktidarda kalmak için yapacaklarını da eklediği belirtti.

Silva, "Amazon'a bakışları her şeye bakışlarıyla aynı. İnkârcılar. Onlara göre orman ekonomik faaliyetler için yok edilmeli" diye konuştu. Silva, yasa dışı madenciliği, yerli topraklarına tecavüzü ve yerli ile Quilombola topluluklarına yönelik şiddeti yeniden teşvik edeceklerini söyledi.

Silva, agresif kaynak çıkarımının Donald Trump'ın Latin Amerika'ya yönelik planlarıyla daha da hızlanabileceğinden endişe ediyor. Nitekim ABD, Nicolás Maduro'nun yakalanmasının ardından Venezuela'nın büyük petrol rezervlerine el koymuştu. Bolsonaro ailesi, Venezuela petrolünü kısa süren savaşının "ganimeti" olarak nitelendiren Trump'ın uzun süredir müttefiki.

Silva, bir Flávio Bolsonaro yönetiminin ABD'ye "boyun eğeceğine" inanıyor ve "Brezilya, bugün Venezuela'da olduğu gibi kendini bir Amerikan himayesine dönüştürmek isteyen bir siyasi grup tarafından yönetilemez" dedi.

Ormansızlaşma yüzde 50 azaldı

São Paulo'dan konuşan Silva, Ocak 2023'te yetkileri elinden alınmış ve moral bozukluğu içindeki çevre bakanlığının başına geçtiğinde karşılaştığı "yakılmış toprak" manzarasını hatırlıyor. Lula'nın ilk icraatlarından biri, ülkenin en büyük yerli topraklarından binlerce yasa dışı madenciyi çıkarmak için asker göndermek olmuştu.

Silva'ya göre çevre ve güvenlik güçlerinin "Herkül çabası" meyvesini verdi. Lula döneminde Amazon'daki ormansızlaşma yaklaşık yüzde 50 azaldı. Bu yıl tahminen 2.600 kilometrekare orman kaybedildi; Jair Bolsonaro'nun görevdeki son yılında bu rakam neredeyse 11.600 kilometrekareydi. Yasa dışı madenciler ve çiftlik sahipleri bir dizi yerli topraklarından çıkarıldı. Bolsonaro'nun tahribat döneminde dondurulan orman koruma fonlarına on milyarlarca dolarlık uluslararası finansman yeniden sağlandı.

Şimdi Silva, tüm bu kazanımların tehlikede olduğunu düşünüyor. Amazon'da kauçuk toplayıcısı bir ailede doğan 68 yaşındaki Silva, "Bu son derece üzücü ve rahatsız edici" diyor.

Silva, ormansızlaşmanın yeniden kontrolden çıkması halinde bunun sonuçlarını Sisifos mitine benzetiyor: "Kayayı tepeye kadar yuvarlayıp geri düşmesini izlemek gibi. Ama açık araziye değil, hepimizin üzerine düşecek."

Silva, "Paradoksal olarak, on yıldan uzun süredir en düşük ormansızlaşma oranına ulaşmak ve 2030'a kadar sıfır ormansızlaşma gibi bir zamanlar düşünülemez olan hedefi tutmak üzereyken, tüm bunları başlangıç noktasına döndürecek bir hükümet tehdidiyle karşı karşıyayız" dedi.

Silva, süper El Niño döneminde kuraklık ve sel gibi ciddi sorunların yaşanacağını, bunun önleme, uyum ve hafifletme gündemine sıfır bağlılığı olan bir hükümet dönemine denk geldiğini belirtti.

Flávio Bolsonaro kaybetse bile kongrenin aşırı sağa kayması, dünyanın en zengin biyolojik çeşitliliğe sahip ülkesinde çevre için önümüzdeki yılların zor geçeceğini gösteriyor. Son seçimde Bolsonaro'nun Liberal Partisi (PL), 81 sandalyeli senatonun yenilenen 54 koltuğundan 19'unu, 513 sandalyeli alt mecliste ise 121 sandalyeyi kazandı. Bu, milletvekillerinin çevre ve yerli koruma yasalarını kaldırmasını kolaylaştırıyor.

Silva senatoya girmek istedi ancak eski bir özel harekât polisi ve bir başka Bolsonarocu siyasetçiye yenildi. Silva, mevcut kongre yapısıyla bile birçok gerilemeye tanık olduklarını, milletvekillerinin koruma alanlarını ve yerli topraklarını "yok etmeye" yönelebileceğinden korktuğunu söyledi.

Silva, sadece Amazon için değil Atlantik Ormanı, Cerrado, Pantanal ve Pampa gibi tüm biyomlar için endişeli. Ona göre Brezilya'nın tüm biyomları bu Trumpçı bakış açısından eşit derecede tehdit altında.

Silva'nın endişeleri çevreyle sınırlı değil. Lula'nın üç devlet başkanlığı döneminde elde edilen açlığın ortadan kaldırılması ve yükseköğretime erişimin artırılması gibi sayısız sosyal kazanımın da geri alınacağına inanıyor.

Silva, Bolsonaro ailesinin yeniden iktidara gelmesi halinde Brezilya demokrasisinin risk altında olduğunu savunuyor. 2022 seçimini kaybettikten sonra darbe planlamaktan 27 yıl hapis cezasına çarptırılan Jair Bolsonaro'nun serbest bırakılıp bakan yapılması bekleniyor.

Bu endişeler, Flávio Bolsonaro'nun Brezilya'yı "yeniden demokratikleştirmek" ve devlet başkanlığı sürelerini uzatabilecek şekilde anayasayı değiştirmek isteyeceğini açıklamasıyla bu hafta daha da arttı.

Silva, "Bu çok tehlikeli bir kelime, çünkü otoriter bir zihniyete göre yeniden demokratikleşme ne anlama gelir? Onların sonsuza kadar iktidarda kalması için demokrasi anlamına gelir" dedi.

Silva, Lula'nın ikinci turda geri dönebileceğine dair umudunu dile getirdi. İlk turda oy kullanmayan 30 milyondan fazla kişiyi bir Bolsonaro döneminin yol açacağı "hesaplanamaz hasar" konusunda ikna etmek için mücadele edeceğini söyledi.

Perşembe günü Datafolha araştırma şirketinin anketi, ikinci turda Bolsonaro'yu Lula karşısında yüzde 52'ye 48 önde gösterdi.