Manston göçmen merkezi soruşturması: Eski bakanlar için ciddi sorular

İngiltere'nin Kent kentinde bulunan ve 2022 yılında binlerce göçmenin tutulduğu Manston merkezinin aşırı kalabalıklaşması ve burada bir kişinin hayatını kaybetmesiyle ilgili yürütülen soruşturmada, eski Muhafazakar hükümetin bakanları hakkında "çok ciddi sorular" olduğu belirtildi.

Manston merkezi, 2022 yılının Kasım ayında küçük bot krizi zirveye ulaştığında yaklaşık 4 bin kişiyle kapasitesinin çok üzerine çıktı. Soruşturma heyeti, İçişleri Bakanlığı (Home Office) yetkililerinin koşulların yasa dışı olduğunu ve çocukların zarar görme riski altında olduğunu bildiklerini, ancak onları barındıracak alternatif bir planlarının olmadığını duydu.

Eski İçişleri Bakanları Dame Priti Patel ve Suella Braverman, o dönemde alınan kararlara 10 Numara'nın (Başbakanlık) dahil olduğunu gösteren ön kanıtlar sundu.

Dover yakınlarındaki eski bir askeri tesis olan Manston merkezi, 2022 başlarında Manş Denizi'ni geçen göçmenler için acil bir barınma tesisi olarak dönüştürülmüştü. Merkez, aynı anda en fazla 1000 kişiyi ve yasal sınır olan 24 saatten fazla tutmamak üzere tasarlanmıştı. Ancak Kasım 2022'ye gelindiğinde binlerce kişi çadırlarda uyuyordu ve hastalık, rahatsızlık ile Manş Denizi'ni geçmenin travmasını yaşayan çocuklar için yeterli bakımın olmadığı açıktı.

Bu kritik dönemde hükümet, sığınmacıları Ruanda'ya göndermeyi umuyordu. Gözaltındaki kişi sayısı arttıkça doktorlar difteri tespit etti ve 31 yaşındaki Iraklı Hussein Haseeb Ahmed'in bu son derece tehlikeli hastalıktan muzdarip olduğundan şüphelenildi. Ahmed hemen hastaneye kaldırılmadı ve durumu kötüleşince hastaneye kabul edildikten sonra 19 Kasım'da saat 05:30'da hayatını kaybetti.

Soruşturmanın baş avukatı Claire Dobbin KC, "Yaklaşık saat 02:00'ye kadar kelepçeliydi" dedi. "Ölüme çok yakın olduğu bir anda hastanede kelepçelenmesi ayrı bir inceleme gerektiriyor" diye ekledi.

Dobbin, bir aşamada 81 ailenin tek bir tuvaleti paylaştığını, bebekler, çocuklar, gençler ve yetişkinlerin bariz güvenlik endişelerine rağmen aynı alanı paylaştığını söyledi. Bazı gözaltına alınanların görünür yaraları vardı. Tıbbi bakım verilmeyen bir kişi, plastik bir kruvasan ambalajını sargı bezi olarak kullanıyordu.

Soruşturma heyetinin bulguları

Dobbin, "Çocukların durumu büyük endişe konusu" dedi. "Genel olarak İngiltere'de çocukların gözaltına alınabileceği koşullar çok sınırlıdır" diye ekledi.

Dobbin, İçişleri Bakanlığı'ndaki üst düzey bir yetkilinin meslektaşlarına koşulların 20 yılda gördüğü en kötü koşullar olduğunu söylediğini aktardı. Yetkili bir e-postasında, "Siyasi kararlar, çalışkan yetkilileri ve tedarikçileri imkansız bir duruma soktu. Bu, haklı olarak bir kamu soruşturmasıyla sonuçlanacak" diye yazmıştı.

Diğer tanıklar, bazı personelin gözaltındakilere karşı ırkçılık, düşmanlık ve saldırganlık gösterdiğini, bazılarının tuvaleti kullanmak isteyenlerden yemeklerini esirgemekle tehdit ettiğini belirtti.

Dobbin, "Kanıtlar, çocukların bu koşullarda gözaltında tutulmasının insani veya yasal gerekçelerle nasıl tolere edildiği konusunda üst düzey yetkililer ve bakanlar için çok ciddi sorular ortaya koyuyor" dedi.

Manston kararlarında yer alan iki eski içişleri bakanı Dame Priti Patel ve Suella Braverman, gelecek oturumlarda derinlemesine incelenecek kanıtlar sundu. Braverman'ın hükümet tarafından ödenen kişisel avukatı, Cuma günkü oturumda onun adına açıklama yapmadı. Ancak soruşturma, Braverman'ın yazılı sunumlarında 10 Numara'nın Manston'daki durumdan haberdar olduğunu ve otellerin kullanımının durdurulması kararının aşırı kalabalığa yol açtığını açıkladığını duydu. Ayrıca 2022 sonlarında göçmenlik bakanı olan Robert Jenrick'in "uzun süreli ilgisizlik" dönemleri olduğu, ancak bir açıklama sunduğu belirtildi.

Eski Başbakanlar Boris Johnson veya Rishi Sunak'ın rollerine ilişkin kanıt verip vermeyeceği henüz net değil. Soruşturma ekibi kanıt toplamaya devam edecek, tam duruşma tarihi henüz belirlenmedi.