Manş Denizi'nde rekor göç: 'mega bot' dönemi

İngiltere'ye Manş Denizi üzerinden geçmeye çalışan göçmenlerin sayısındaki artış, kaçakçıları yüzlerce kişiyi taşıyabilen dev botlar kullanmaya yöneltti. Fransız yetkililer, bu yıl şu ana kadar 11 'mega bot' geçişi kaydedildiğini açıkladı. Geçtiğimiz hafta 173 kişiyi taşıyan bir bot, motorunun alev alması sonucu alabora oldu.

Guardian'ın araştırmasına göre, bu botların tedarik zinciri Çin'den başlıyor ve Avrupa'daki suç ağları aracılığıyla Manş Denizi sahillerine ulaşıyor. Gazeteciler, Çin'de faaliyet gösteren bir şirketin satış müdürüyle iletişime geçerek 8 metre uzunluğa kadar botların 1.678 dolara (yaklaşık 1.238 sterlin) satıldığını tespit etti. Ancak bu botlar AB güvenlik standartlarına uygunluk belgesi olmadan sevk ediliyor.

Oxford Üniversitesi Göç Gözlemevi'nin İngiltere İçişleri Bakanlığı verilerine dayandırdığı analize göre, 2018'de bot başına ortalama 7 kişi düşerken, bu sayı 2026'nın ilk altı ayında 66,5'e yükseldi. Geçtiğimiz pazartesi günü İngiltere'ye ulaşan botun 15 metre uzunluğunda olduğu ve 230 kişiyi taşıdığı belirtildi.

Bot tedarik zinciri ve yaptırımlar

Guardian, botların büyük bölümünün Çin'in doğusundaki Shandong eyaletinde üretildiğini ve İngiltere'nin geçen yıl temmuz ayında bu şirketlerden Weihai Yamar'a yaptırım uyguladığını ortaya çıkardı. Şirket, göçmen kaçakçılığı yapan organize suç gruplarına şişme bot sattığı gerekçesiyle yaptırım listesine alınmıştı. Şirket suçlamaları reddediyor.

Botların Çin'den Avrupa'ya ulaşma rotası, geçtiğimiz aylarda Belçika'da yargılanan Türk uyruklu Adem Savaş'ın davasında ortaya çıktı. Ulusal Suç Ajansı'na (NCA) göre Savaş, 2019-2024 yılları arasında Avrupa'daki çetelere şişme bot, dıştan takma motor ve ekipman sağladı. 2023'teki Manş Denizi geçişlerinin yaklaşık yarısının onun tedarik ettiği ekipmanlarla yapıldığı belirtiliyor.

Botların büyük bölümü Çin'den getirilip Türkiye üzerinden Bulgaristan'a, oradan da Almanya'daki depolara ulaştırılıyor ve daha sonra Belçika ile Fransa'daki kaçakçılık ağlarına dağıtılıyor. Hollanda merkezli bir nakliye firması lojistikte rol oynadı. Europol'ün koordinasyonuyla Aralık 2024'te Almanya'da 25 aramada ekipman ve nakit ele geçirildi.

Uzmanlar: Mega botlar çaresizliğin işareti

Savaş, Brugge'deki mahkemede insan kaçakçılığı ve organize suç örgütü üyeliği suçlarını kabul ederek 11 yıl hapis ve 400.000 euro (340.000 sterlin) para cezasına çarptırıldı. Diğer sanıklara ise toplam 38 yıl hapis cezası verildi.

Europol sözcüsü, daha büyük botlara geçişin, çetelerin giderek daha çaresiz kaldığının bir göstergesi olabileceğini söyledi. İnsan kaçakçılığıyla mücadele konusunda uzmanlaşmış birimin bu gelişmeden haberdar olduğunu ve Fransa ve İngiltere makamlarıyla sürekli iş birliği yaptıklarını belirtti.

Göç Gözlemevi kıdemli araştırmacısı Mihnea Cuibus, mega bot olgusunun çeteler açısından ekonomik olarak mantıklı olduğunu çünkü yetkililerin tedarik zincirlerine baskı yaptığını söyledi. Cuibus, "Çeteler için mümkün olduğunca çok kişiyi bir tekneye doldurmak çok daha verimli ve kârlı" dedi ve son haftalarda görülen mega botların bu uzun süredir devam eden eğilimin hızlanması olduğunu ekledi.