Manchester belediye meclisi konut kredilerini inceliyor

Andy Burnham'ın Büyük Manchester belediye başkanlığı döneminde konut şirketlerine verilen krediler, belediye meclisi üyeleri tarafından incelenmeye başlandı. İnceleme, aralarında Manchester City futbol kulübünün sahibi Abu Dhabil iş insanı Şeyh Mansur bin Zayid El Nahyan'ın kontrolündeki üç şirketin de bulunduğu yaklaşık 50 şirkete 2015'ten bu yana toplamda 1 milyar sterlinden fazla kredi verilmesini kapsıyor.

Krediler, Büyük Manchester Birleşik Yönetimi (GMCA) tarafından yönetilen Büyük Manchester Konut Yatırım Kredi Fonu'ndan (GMHILF) sağlandı. Fon, 2015'te hükümetin 300 milyon sterlinlik başlangıç yatırımıyla, bölgede yeni konut inşaatını desteklemek amacıyla kuruldu.

Komite başkanı: Süreç şeffaf değil

GMCA Denetim ve İnceleme Komitesi Başkanı John Leech, BBC'ye yaptığı açıklamada kredi onay sürecinin şeffaflığına ilişkin endişelerin dile getirildiğini söyledi. Manchester Belediye Meclisi'ndeki Liberal Demokrat muhalefet lideri olan Leech, "Sadece sürecin belirsiz değil şeffaf olduğundan emin olmak istiyoruz" dedi. Onay sürecinin geçmişte "çok belirsiz" olarak eleştirildiğini ve bir projenin neden kabul edilip diğerinin neden edilmediğinin her zaman net anlaşılmadığını belirtti.

GMCA sözcüsü, komitenin soruşturmasına destek verdiklerini açıkladı.

Abu Dhabil şirketlere 55 milyon sterlin

Manchester City'nin sahibi Şeyh Mansur bin Zayid El Nahyan'ın nihai olarak kontrol ettiği üç gayrimenkul şirketine toplamda yaklaşık 55 milyon sterlin kredi verildi. Bu kredilerin onay kararları, Burnham'ın belediye başkanı olduğu 2017'de, kendisinin başkanlık ettiği iki toplantıda alındı. Ancak fondan kredi verilmesi kararları yalnızca belediye başkanı tarafından değil, GMCA'nın tüm üyeleri tarafından alındı.

Fondan çıkan 1 milyar sterlinin büyük bölümü, Manchester'ın önde gelen gayrimenkul geliştiricilerinden Renaker'a gitti. Renaker, GMCA fonu üzerinden kendisine sağlanan 140 milyon sterlinlik krediyle ilgili uzun süredir devam eden bir hukuki mücadelenin tarafı. Rakip geliştirici Aubrey Weis, kredilerin haksız sübvansiyon olduğunu savunuyor. Haziran ayında Temyiz Mahkemesi, GMCA'nın kredi kararında "hukuki hata bulunmadığına" hükmetti; ancak Weis kararı temyiz etme sürecinde.

GMCA'nın faaliyetlerini denetleyen Denetim ve İnceleme Komitesi, bu yılın başlarında kredilere ilişkin bir soruşturma başlatma kararı aldı. Leech, yakın zamanda komite başkanlığına seçilmesinin ardından bu çalışmayı yürütüyor. Leech, fonun aslında finansman bulmakta zorlanan gayrimenkul şirketlerini desteklemek için tasarlandığını düşündüğünü belirtti.

Kredi programının başlatıldığı 2015'te GMCA baş yatırım yetkilisi Bill Enevoldson, fonun "uygulanabilir olmayan projeleri finanse etmek için tasarlanmadığını, ancak şu anda finanse edilemeyen projelerin önünü açabileceğini" ifade etmişti. 2025 tarihli bir fon değerlendirmesi de fonun "finansman sağlamakta zorlanabilecek projelere" kredi vermek üzere tasarlandığını söylüyor.

Leech, görünürde başarılı olan işletmelerin neden bu kredi programı üzerinden kamu parası borçlanmaya ihtiyaç duyduğunu sormanın "mantıksız olmadığını" belirterek, Abu Dhabil şirketlerin başka yerlerden fon bulmakta zorluk yaşamayacağını sözlerine ekledi. Komitenin, fonun kullanımına ilişkin bir rapor hazırlaması için GMCA yetkililerine talimat verdiğini, kapalı bir toplantıda yetkililere sorular soracağını ve ardından Büyük Manchester belediye başkanına önerilerde bulunabileceğini aktardı.

Komitenin belediye başkanını yaptırıma tabi tutma yetkisi bulunmuyor; ancak soruşturma yürütme, yanıt talep etme, sorunları ortaya çıkarma ve kararlara itiraz etme yetkisi var. Komite, soruşturma kapsamında mevcut Büyük Manchester Belediye Başkanı Bev Craig gibi tanıkları da dinleyebilir.

Muhafazakar gölge spor bakanı Louie French, Burnham'ın kredilerle ilgili "yanıtlaması gereken ciddi sorular" olduğunu söyledi. French, "Vergi mükellefleri bu paranın nasıl verildiği konusunda şeffaflığı hak ediyor" dedi.

GMCA yaptığı açıklamada, kredilerin "ticari oranlarla" verildiğini ve "şehir bölgesi genelinde 11.000 yeni konut ile atıl arazilerin yeniden canlandırılmasını" sağladığını belirtti. Kurum, "tek bir uygulanabilir projenin bile reddedilmediğini" vurguladı. GMCA sözcüsü ayrıca fonun tüm geliştiricilere açık olduğunu, kredi kriterlerinin hükümetin belirlediği parametrelere ve özel sektördeki durum tespiti standartlarını yansıtacak şekilde dış finans uzmanlarıyla geliştirildiğini kaydetti. Sözcü, fondan verilen her kuruşun tamamen geri ödendiğini ve vergi mükellefine maliyet olmadan milyarlarca sterlinlik gelişme sağlandığını ifade etti.

2014'te Manchester Belediye Meclisi ile Manchester City FC'nin sahibi Abu Dhabi United Group, Manchester Life adlı bir ortak girişim kurdu. Abu Dhabi United Group ve Manchester Life, GMCA kredi fonundan kısmen finanse edilen üç gayrimenkul projesinde yer aldı. Manchester Life sözcüsü, gayrimenkul geliştirmede yatırımcı sermayesi ile borçlanmanın bir arada kullanılmasının standart olduğunu belirterek, üç arazinin daha önce atıl durumda olduğunu, kredilerin ticari koşullarda sağlandığını ve faiziyle birlikte tamamen geri ödendiğini söyledi.