Maliyet odaklı seçim zaferi: Demokratlar ne yapabilir?

ABD'de Demokratlar Temsilciler Meclisi'nde çoğunluğu elde etti ve Temsilciler Meclisi'nde Demokrat lideri Hakeem Jeffries, "geçim sıkıntısı üzerinden seçim kazandık, şimdi geçim sıkıntısı konusunda yönetme sırası bizde" dedi. Ancak kongredeki çoğunluk tek başına yasama gücü anlamına gelmiyor. Başkan Donald Trump'ın vetosu Demokratların planlarını durdurabilir.

Seçim sonuçlarının ardında ekonomik göstergelerden çok günlük harcamalara odaklanan bir seçmen kitlesi var. Yapılan ankete göre Amerikalıların sadece %21'i ülkenin gidişatından memnun. Market fiyatları, elektrik faturaları ve benzin pompasındaki rakamlar seçmenin asıl meselesiydi.

BBC World Service'e konuşan Teksas'ta otel, restoran ve spa işleten Kim Hanks, artan gıda ve yakıt maliyetlerinin 300 çalışanına zam yapmasını zorunlu kıldığını söyledi. Indiana'da gelinlik ve giyim mağazası işleten Danny Reynolds ise Washington'dan tutarlılık ve işbirliği beklediğini ifade etti.

Demokratların öncelik listesi

Demokratlar "Uygun Fiyatlı Bir Amerika İçin Mücadele" başlığı altında ilk önceliğin sağlık olduğunu açıkladı. Uygun Bakım Yasası kapsamında sağlık sigortasını ucuzlatan ek mali yardımı geri getirmek ve Başkan Trump'ın 2025'te imzaladığı Medicaid kesintilerini tersine çevirmek istiyorlar.

Ardından tarifeler ve enerji geliyor. Demokratlar, gıda, gübre ve inşaat malzemelerinin maliyetini yılda binlerce dolar artırdığını savundukları ithalat vergilerini kaldırmak istiyor. İran'la savaşı sona erdirmeyi de gündeme aldılar; çünkü benzinin galonu ortalama 4,18 dolara çıkmış durumda; bu yaklaşık %40'lık bir artışa işaret ediyor.

Konut alanında bazı Demokratlar önümüzdeki on yılda dört milyon yeni konut inşa etmeyi hedefliyor. Vergide ise milyarderlerden daha fazla vergi alınmasını ve çocuklu aileler için vergi kredilerinin artırılmasını istiyorlar.

Yasama sürecindeki engeller

Fisher Investments'ın kurucusu yatırımcı Ken Fisher, "Kongre başkanlık vetosunu aşamaz, Başkan Trump da istediğini geçiremez" diyerek durumu özetliyor. Fisher'a göre bu durum iki yıllık görece sessiz bir yasama ve düzenleme dönemine işaret ediyor. Başkanlık vetosunu aşmak için Temsilciler Meclisi ve Senato'da üçte iki çoğunluk gerekiyor.

Oxford Economics ABD ekonomisti Bernard Yaros, ithalata uygulanan ortalama tarife oranının Trump'ın görev süresi boyunca yaklaşık %10 seviyesinde kalmasını bekliyor. 2024'te ithalat vergileri federal gelirin sadece %1'inden biraz fazlaydı; bu yıl oran %5'i aştı. Yaros'a göre hükümet gelirine artan katkı, tarifeleri gelecekteki bir yönetim için tamamen sökülmesi zor hale getiriyor.

Başkan Trump CNBC'ye yaptığı açıklamada Demokratlarla "insanların anladığından çok daha fazla konuda" çalışabileceğini söyledi. Yaros, Demokratların sağlık sigortası sübvansiyonlarını geri getirmesi karşılığında Cumhuriyetçilerin vergi indirimlerini uzatmayı kabul ettiği büyük bir siyasi pazarlık olasılığını görüyor; ancak anlaşmanın 2027 sonundan önce gelmesini beklemiyor. Bu da faturalarla boğuşanlar için uzun bir bekleme anlamına geliyor.

Senato'da Finans Komitesi başkanlığına getirilmesi beklenen Oregon Demokratı Ron Wyden, ticaret politikasında "Kongre'nin yetkisini yeniden tesis etme" sözü verdi. Danışmanlık şirketi Veda Partners'tan Henrietta Treyz, Demokratların tarife maliyetini müşterilerine yansıtan şirketleri sorgulayacağını söyledi. Treyz'e göre şirketlere "tarife indirimini aldınız, fiyatları düşürdünüz mü?" ve "ne karşılığında?" soruları yöneltilecek.

En zorlu sınav ise yeni bir yasayla çözülemeyecek alanlarda. Benzin, dizel ve gübre fiyatları büyük ölçüde İran'la savaşın seyrine bağlı. Oxford Economics seçim sonrası tırmanma olasılığının arttığı uyarısında bulunuyor. Ayrıca hükümet finansmanı 11 Aralık'ta sona eriyor ve yeni bir hükümet kapanması riski yüksek görünüyor.