Malezya'da Rohingya mültecilerine yönelik düşmanlık artıyor

Malezya'da, Myanmar'daki şiddet ve ayrımcılıktan kaçan Müslüman Rohingya mültecilerine yönelik düşmanlık yeni bir şiddet dalgasıyla artıyor. Dokuz yıl önce dönemin Malezya Başbakanı Najib Razak, Rohingya Müslümanlarının 'insan olarak değerli olduklarını' söyleyerek korunmaları çağrısında bulunmuştu. Ancak bugün, topluluk üyeleri sokaklarda ve okullarda kendilerini hedef alan saldırılarla karşı karşıya.

Rohingya mültecileri, Malezya'da resmi olarak sığınmacı statüsü tanınmadığı için devlet okullarına kayıt yaptıramıyor. Bu nedenle çocuklarını, topluluk tarafından işletilen ve resmi olmayan 'öğrenim merkezleri'nde eğitmeye çalışıyor. Ancak bu merkezler son dönemde artan baskı ve denetimlerle karşı karşıya. Kuzey Malezya'da bir öğrenim merkezi kuran Rohingya mültecisi Irhan (kimliği gizlendi), geçtiğimiz ay okuluna sekiz polis memurunun baskın düzenlediğini, öğrencilerin fotoğraflarını çektiğini ve bazılarını eve gönderdiğini anlatıyor.

Okullar kapanıyor, mülteciler sokakta saldırıya uğruyor

Artan düşmanlık, bazı öğrenim merkezlerinin kapanmasına yol açtı. Batıdaki Selangor eyaletindeki bir okul bir ay boyunca dersleri askıya aldı ve öğrencilerin üniforma giymemesi, okuldan hemen eve gitmesi talimatıyla yeniden açıldı. Bir Rohingya öğretmeni olan Farooq, 'Öğrencilerimizi saldırıya uğramaktan korumak için düşük profil izliyoruz' diyor. Penang yakınlarındaki bir balıkçı köyünden tahliye edilen yaklaşık 120 mülteci, başkent Kuala Lumpur'daki Birleşmiş Milletler Mülteci Ajansı binası önünde sığınak aradı ve geçici olarak gözaltına alındı. Bunların yarısından fazlası çocuktu.

Malezya'da Rohingya karşıtı söylem, özellikle sosyal medyada hızla yayılıyor. Mayıs ayında, Rohingyaların Kurban Bayramı'nda hayvan atıklarını düzgün şekilde imha etmediği iddiaları viral oldu ve kısa sürede topluluğun otomatik vatandaşlık talep ettiği, siyasi güç aradığı ve ülkeyi 'ele geçirmeye' çalıştığı yönündeki asılsız iddialara dönüştü. 'Rohingya'yı Malezya'dan Çıkarın' imza kampanyası, hak gruplarının eleştirileri üzerine kaldırılmadan önce 420 binden fazla imza topladı.

Toplumun korkusu ve gelecek endişesi

2003'te Malezya'ya gelen aktivist Karim, hayatın zorlaştığını söylüyor: 'Dışarı çıkmaktan korkuyorum. Otobüste bana defalarca 'Neden şehrimizi kirletiyorsun, neden geri dönmüyorsun?' diye soruldu.' Irhan ve Karim, çoğu Rohingya'nın eninde sonunda Myanmar'a dönmek istediğini ancak ülkenin iç savaşta olduğunu dile getiriyor. Myanmar'daki Rakhine eyaletinde askeri rejim ile Arakan Ordusu arasındaki çatışmalar, sivil halkı felakete sürüklüyor. Geri dönenler zorla askere alınma veya Arakan Ordusu'nun hedefi olma riskiyle karşı karşıya.

Malezya Başbakanı Enver İbrahim, geçtiğimiz günlerde Myanmar'ın 'iyi ilişkiler' çerçevesinde 5 bin Rohingya mültecisini geri almayı kabul ettiğini duyurdu. Enver, 'Bu bizim ülkemiz. Malezya bizim ülkemiz. Kimsenin karışmasına izin vermeyelim' dedi. Bu söylem, Rohingya karşıtı retoriğin ana akım haline geldiğinin işareti olarak yorumlanıyor. Başbakan Yardımcısı'nın kızı Nurulhidayah Zahid, Threads'teki bir paylaşımda Rohingyaları 'ormandaki maymunlara' benzetirken, eski bir emniyet müdür yardımcısı da mülteci akınını 'kanser' olarak nitelendirdi.

Birleşmiş Milletler Mülteci Ajansı'na göre Malezya'da 126 binden fazla Rohingya yaşıyor. Hak grupları, gerçek sayının çok daha yüksek olduğunu belirtiyor. Rohingyalar, Myanmar'da vatandaşlık verilmeyen ve 2017'deki askeri operasyonların ardından soykırım iddialarına maruz kalan bir topluluk. Bangladeş'teki kamplardaki aşırı kalabalık ve şiddet nedeniyle birçoğu, tehlikeli deniz yolculuklarıyla Malezya'ya ulaşmaya çalışıyor; binlerce kişi bu yolculuklarda hayatını kaybediyor.