Madrid'de 87 yaşındaki kiracının tahliyesi İspanya'da konut tartışmasını büyüttü

İspanya'da 87 yaşındaki Maricarmen Abascal, Madrid'deki dairesinden polis zoruyla tahliye edildi. Kadın, 87 yıllık hayatının 70 yılından fazlasını bu dairede geçirmişti. Tahliye kararını bir hakim onayladı ve polis daireye zorla girdi.

Olay sırasında binanın çevresinde toplanan protestoculara göz yaşartıcı gazla müdahale edildi. Aralarında aktör Carlos Bardem'in de bulunduğu göstericiler, "Yalnız değilsin" sloganları attı. Anksiyete ve aşırı yorgunluk nedeniyle Madrid'de bir hastaneye kaldırılan Abascal'a destek gösterileri ülke geneline yayıldı. Madrid'deki Puerta del Sol meydanının yanı sıra Bilbao ve Málaga'da protesto kampları kuruldu.

İspanya'da her yıl binlerce kişi evinden tahliye ediliyor. Yalnızca 2026'nın ilk çeyreğinde günde ortalama 44 tahliye kararı verildi; bunların çoğu kira anlaşmazlıklarından kaynaklanıyor. Bu rakamların arkasında çoğu zaman tek başına çocuk büyüten anneler ve yaşlı kiracıların davaları yer alıyor. Ancak Abascal'ın durumu kadar büyük bir kamuoyu tepkisine, ülke çapında bir protesto hareketine ve acil siyasi eylem çağrısına hiçbir tahliye sahne olmadı.

Tahliyeler azalıyor ama konut krizi sürüyor

İspanya'da tahliyeler aslında azalıyor; şu an finans krizinin hemen sonrasındaki seviyenin yaklaşık üçte biri kadar. 2014'te 68 binden fazla tahliye yaşanırken 2025'te bu sayı yaklaşık 24 bine geriledi. İspanya Batı'nın en hızlı büyüyen ekonomilerinden biri. İstihdam ve tüketim verileri, küresel ekonomik belirsizliğe rağmen beklentilerin üzerinde seyrediyor. Ancak özellikle en müreffeh şehirlerde birçok genç ve emekli maaşıyla geçinen yoksul yaşlı, kira ödemekte ya da ev satın almakta zorlanıyor.

Abascal'ın durumunda, Urbagestión adlı gayrimenkul şirketi 2018'de dairesini satın alarak kira kontrolü düzenlemesini sona erdirdi. Kira başlangıçta aylık 500 avrodan 2 bin 650 avroya çıkarıldı; bu tutar Abascal'ın emekli maaşıyla karşılanamayacak kadar yüksekti. İspanya Yüksek Mahkemesi, kira sözleşmesinin önce Abascal'ın annesine, ardından kendisine devredildiği gerekçesiyle geçersiz olduğu yönündeki Urbagestión iddiasını onadı. Ancak 1956 tarihli asıl sözleşme, babası tarafından Franco'nun kadınlara yönelik ayrımcı yasaları döneminde imzalanmıştı.

Abascal hastanede yatarken şirket ile temsilcileri, Madrid belediyesinin arabuluculuğuyla evine dönmesi için anlaşmaya vardı. Aylık kira, yıllardır ödediği tutara yakın, yani yaklaşık 500 avro olacak. Bu, ihtiyaç içindeki bir komşusu için harekete geçen sıradan vatandaşların dayanışmasının ve aktivizminin zaferi.

Ancak yaşananlar, gayrimenkul şirketlerinin, bankaların ve hedge fonlarının kırılgan kiracılardan ve bir zamanlar uygun fiyatlı olan evlerinden nasıl kâr sağladığını gösteriyor. Olay aynı zamanda 1978'den bu yana İspanya anayasasında yer alan "insan onuruna yakışır ve yeterli" konut hakkının korunmasında siyasetçilerin başarısızlığını da hatırlatıyor.

Yeni konut yasa tasarısı ve siyasi çıkmaz

Merkez sol koalisyon hükümeti, en kırılgan kiracıları tahliyeden koruyacak yasayı değiştirmeyi ve kapsamlı konut reformlarını geçirmeyi başaramadı. Salı günü Pedro Sánchez'in azınlık koalisyonu nihayet yeni bir konut yasa tasarısı sundu. Tasarı, kırılgan kiracıların tahliyesini 2030'a kadar yasaklamayı, kira artışlarını iki yıl boyunca sınırlamayı ve yatırım fonlarının iki yıl boyunca konut satın almasını yasaklamayı öngörüyor. Tasarının bir ay içinde parlamentodan onaylanması gerekiyor.

Ancak Sánchez'in 2023'ten bu yana çeşitli partilerin desteğine dayanması hareket alanını sınırlıyor. Sosyalist başbakanın solcu koalisyon ortağı Sumar, Abascal'ınki gibi vakaları önleyecek reformlar için baskı yapmıştı. Sánchez ise parlamentoda reddedilme korkusuyla önerileri şimdiye kadar rafa kaldırmıştı. Son tepki dalgası, sağcı Katalan milliyetçisi Junts partisinin istediği vergi indirimlerini içermek anlamına gelse bile Sánchez'i harekete geçmeye zorluyor.

Muhafazakârların yönetimindeki Madrid bölge ve belediye yönetimleri, Abascal tahliye edilene kadar alternatif sunmakta yavaş kaldı ve olayı ulusal hükümeti eleştirmek için kullandı. Isabel Díaz Ayuso'nun liderliğindeki Madrid bölge yönetimi son üç yıldır kira artışlarını sınırlayan mevcut ulusal yasayı uygulamayı bile reddetti. Yetkinin yerel, bölgesel ve ulusal düzeyde bölündüğü İspanya'nın son derece merkeziyetçi olmayan sistemi, bir kez daha siyasetçilerin asgari düzeyde iş yapıp suçu birbirine atarken bireylerin acı çekmesinin mükemmel örtüsü haline geliyor.

İspanyollar konutu ülkenin en büyük sorunu olarak defalarca belirtiyor, ancak konu hak ettiği yoğun siyasi ilgiyi görmüyor. Birkaç gün önce Sánchez, İspanya'da ve Avrupa genelinde sol için referans noktası haline gelen New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani'yi ziyaret etti. İlerici siyasetçiler, Mamdani'nin videolarını ya da çekiciliğini taklit etmeye çalışmak yerine onun konuta yönelik kesintisiz odağını örnek alabilir.

Mamdani, yeni apartman bloklarının inşasından gayrimenkul yatırım fonlarının vergilendirilmesine kadar ideolojik yelpazedeki çözümleri destekliyor. Kira kontrollü dairelerde kiracıların korunmasını ve kamu konutlarını savunurken özel geliştiricilerle de çalışıyor; New York Queens'teki Sunnyside Yard üzerinde büyük bir kentsel gelişim projesi önerisini ilerletmek için Donald Trump'la bile nezaket alışverişinde bulunuyor.

Konutta sihirli bir çözüm yok. Sorunu çözmek sıkı çalışma, akıllı planlama, kesintisiz odaklanma ve açık fikirlilik gerektiriyor. Abascal'ın tahliyesi İspanya'da konut politikasında yeni bir dönemi başlatacak mı? Eğer öyle olursa, değişim yüksek bir bedelle gelecek. Sadece evinde kalmak isteyen 87 yaşındaki bir kadının zorla tahliye edilmesi, karşılanamayan konutun yıpratıcı etkilerinin ciddiye alınması için gerekli olmamalı.