Lula: Trump Brezilya'yı sömürgeleştirmek istiyor

Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva'nın seçim kampanyası, ABD Başkanı Donald Trump'ı Brezilya'yı "sömürgeleştirmek" ve doğal kaynaklarını ele geçirmek amacıyla ülkenin Ekim ayındaki başkanlık seçimlerine müdahale etmekle suçladı.

Suçlama, Lula'nın ekibinin perşembe günü yayınladığı televizyon reklamında dile getirildi. Reklam, söz konusu ABD müdahalesinin seçim üzerindeki olası etkisine dair artan endişelerin gölgesinde yayımlandı.

Seçim reklamında, ABD başkanının seçimi Lula'nın aşırı sağcı rakibi Flávio Bolsonaro lehine çevirmeye çalıştığı ve böylece Trump'ın bu Güney Amerika ülkesindeki çıkarlarını ilerletmeyi amaçladığı öne sürüldü.

Bir dakikalık videoda konuşan kadın anlatıcı, izleyicilere şu ifadeleri kullanıyor: "Flávio Bolsonaro, Trump'ın adayı ve Trump'ın istediği şey Brezilya'yı sömürgeleştirmek, zenginliklerimizi almak, geleceğimizi çalmak ve bizi toz içinde bırakmak."

ABD Dışişleri Bakanlığı, ülkesinin Brezilya seçimlerine müdahale ettiği iddialarını reddetti. Bakanlık geçen ay yaptığı açıklamada, "Demokratik bir ülkenin seçimlerini baltalamaya yönelik bir 'oyun' imasının hiçbir dayanağı yoktur." dedi. Bu ifade asılsız bir yalan olarak nitelendirildi.

Lula, X platformunda yaptığı paylaşımda Bolsonaro'yu "doğal kaynaklarımızı ABD'ye teslim etmek" istemekle suçladı. Sol görüşlü Devlet Başkanı, "Eğer ona kalsaydı, Brezilya yeniden bir sömürge olurdu." diye ekledi.

Seçime bir haftadan az süre kaldı

4 Ekim'de yapılacak ilk tur oylamaya bir haftadan az süre kala Lula ile Bolsonaro anketlerde başa baş durumda. Hiçbir aday oyların yarısından fazlasını alamazsa 25 Ekim'de ikinci tur seçim yapılacak.

Son haftalarda hem Brezilya'da hem de yurt dışında, Washington'ın sonucu etkilemeye yönelik görünen girişimlerine dair endişeler arttı. Bu kapsamda Brezilya'dan yapılan ithalata yüzde 25 gümrük vergisi uygulanması gibi diplomatik ve ekonomik baskı kampanyaları yürütülüyor.

Lula bu hafta New York'ta düzenlenen BM Genel Kurulu'nda konuşarak ABD'nin müdahale olarak algılanan tutumunu dolaylı yoldan eleştirdi. Delegelere seslenen Lula, "Demokrasi düşmanlarının – ister iç ister dış kaynaklı olsun – halkın iradesine saldırmasına izin vermeyeceğiz. Brezilya demokrasisi Brezilyalılara aittir." dedi.

Bu hafta başında onlarca Demokrat Partili kongre üyesi, Dışişleri Bakanı Marco Rubio'ya bir mektup yazarak Trump yönetiminin Brezilya seçimlerine müdahale etme ve seçimleri baltalama yönündeki "görünür çabasını" kınadı. Mektupta bu durum, Brezilya'ya yönelik sürekli ve çok yönlü bir müdahale ve istikrarsızlaştırma kampanyası olarak tanımlandı.

Lula'nın kampanya reklamının anlatıcısı, ABD'nin müdahale iddialarına ilişkin son dönemde yayımlanan bir dizi habere atıfta bulundu. Bunlar arasında büyük teknoloji şirketlerinin olası müdahalesine dair haberler ile Brezilya istihbarat kurumunun seçim yetkililerine gönderdiği ve ABD müdahalesi riskinin "kritik düzeyde" olduğunu bildiren gizli belge yer alıyor. Reklamda ayrıca Bolsonaro'nun kampanyası ile Trump'ın başkan yardımcısı JD Vance'in kurucu ortakları arasında bulunduğu muhafazakâr bağışçı ağı Rockbridge arasındaki bağlantılara dair son iddialara da dikkat çekildi.

Lula'nın İşçi Partisi'nin (PT) iletişim sekreteri Éden Valadares, kampanya reklamının Brezilya halkını ideolojik güdümlü ABD kampanyasına karşı uyarmaya yönelik çabaların bir parçası olduğunu söyledi. Valadares, "İşe yarayacağına inanmıyoruz ama elimizden hiçbir şey gelmeyecek şekilde de oturmayacağız." dedi. Valadares ayrıca Devlet Başkanı Lula'nın kendilerine Brezilya toplumunu harekete geçirme ve sokakta tepki gösterme talimatı verdiğini söyledi ve pazar günü ülke çapında bir dizi etkinlik planlandığını belirtti.

ABD müdahalesine ilişkin endişeler yalnızca Brezilya solunu kapsamıyor. Bu hafta seçimdeki diğer sağcı adaylardan Renan Santos da Trump'ın tutumunu kınadı ve Brezilya'nın bir ABD vasal devleti olmasını istemediğini söyledi. Santos, sosyal medya videosunda "Nadir toprak elementleriyle ilgili tatmin edici sözleşmeler sağlamak için Brezilya seçimlerine müdahale etmek istiyorlar." iddiasında bulundu. Santos, Ocak ayındaki ABD'nin Venezuela'ya müdahalesini hatırlatarak "Latin Amerika'nın bir Amerikan himaye bölgesine dönüşmesini görmek istemiyorum." diye ekledi.

Demokrat Partili milletvekilleri cuma günü Rubio'ya gönderdikleri mektupta, ABD'nin "Brezilya demokrasisini savunmaya yardımcı olmak yerine" bir müdahale ve istikrarsızlaştırma aracı olarak hareket ettiğini yazdı. Mektupta, ABD'nin diplomatik, ekonomik ve siyasi baskıyı kullanarak ülkenin demokratik kurumlarını zayıflatma, seçim sürecine duyulan güveni sarsma ve ABD'nin stratejik bir müttefiki ve ticaret ortağıyla ilişkilerine daha fazla zarar verme riski taşıdığı belirtildi.

Milletvekilleri, Rubio'ya Trump yönetiminin Brezilya'nın seçim sürecine saygı gösterme taahhüdü verip vermeyeceğini sordu ve 1 Ekim'e kadar yanıt talep etti. Dışişleri Bakanlığı, yorum talebine henüz yanıt vermedi.