Luke Harding'in 'Betrayal' kitabı: Trump Rusya'nın adamı mı?

The Guardian muhabiri Luke Harding'in yeni kitabı 'Betrayal', ABD'nin Ukrayna'ya yönelik politikasındaki dönüşümü ve Donald Trump'ın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin karşısındaki tutumunu mercek altına alıyor. Kitap, Trump'ın ikinci kez başkan seçilmesinin ardından Ukrayna'ya desteğin kesilmesini ve Kiev'in savaş alanında yalnız bırakılmasını 'ihanet' olarak nitelendiriyor.

Harding, Amerikan başkanlarının Putin karşısındaki tutumlarını da değerlendiriyor. George W. Bush'un 2001'de Putin'i güvenilir bulduğunu, Barack Obama'nın Ukrayna ve Suriye müdahalelerine tepkisiz kaldığını, Joe Biden'ın ise nükleer savaş korkusuyla temkinli davrandığını hatırlatıyor. Ukraynalıların Trump'tan beklentisi ise tam tersi yönde oldu: Trump'ın Putin ile kuracağı yakınlığın savaşı bitireceğini umuyorlardı. Ancak Trump, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'i 'kaybedilmiş bir savaşın sorunu' olarak gördü.

Oval Ofis'teki 'hakaret' ve Ukrayna'ya ihanet

Kitapta, Trump'ın Moskova'ya baskı yapmak yerine Ukrayna'yı terk etmeye başladığı anlatılıyor. ABD, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda Rusya'nın saldırganlığını kınayan karara karşı oy kullandı; Çin bile çekimser kalırken ABD, Rusya destekçileriyle birlikte hareket etti. Trump, selefi Biden'ın Ukrayna'ya verdiği desteği eleştirdi ve miktarını abartarak 350 milyar dolar olduğunu iddia etti (gerçek miktar 70 milyar dolardı). Ayrıca Ukrayna'nın maden zenginliklerine ayrıcalıklı erişim talep etti.

En büyük aşağılama ise Zelenskiy'nin Beyaz Saray'da kabul edildiği görüşmede yaşandı. Zelenskiy, ülkesinin savaş durumu hakkındaki yanlış bilgileri düzeltmeye çalıştığında, Başkan Yardımcısı JD Vance tarafından 'başkana saygısızlıkla' suçlandı. Zelenskiy Beyaz Saray'dan çıkarıldı ve Ukrayna'nın cephe hattındaki istihbarat paylaşımı kısa ama kritik bir dönem kesildi.

Putin ile Alaska zirvesi başarısız oldu

Harding, Trump'ın Putin'e olan hayranlığını ve yanılgılarını da gözler önüne seriyor. Trump, Putin'i Alaska'da düzenlenen bir zirveye davet etti. Zirvede Putin'e olağanüstü bir itibar gösterdi, ancak Putin'in Ukrayna'nın topraklarından vazgeçmesi dışında bir uzlaşmaya yanaşmadığı ortaya çıktı. Dışişleri Bakanı Marco Rubio, bu zirvede prensipte anlaşma sağlandığı iddialarını hâlâ yalanlıyor. Zirve, Putin'in Rusya-Ukrayna tarihi üzerine yaptığı uzun bir konuşmanın ardından öğle yemeğinden önce sona erdi.

Harding, ihaneti diplomasi kulislerinden çok, sürekli hava saldırıları altındaki Ukrayna kentlerinden aktarıyor. Odessa'da İran yapımı Rus Şahid insansız hava araçlarının vurduğu bir kliniği ziyaret eden Harding, çocuk kliniğinin enkazını anlatıyor. Klinikte çalışan Olena Palsh, 'Onu sevgiyle donattık. Beş yıllık emek bir anda yok oldu' diyor.

Kitap ayrıca Rusya saflarında savaşırken yakalanan Kuzey Koreli asker Ri Chol-nam'ın hikayesine de yer veriyor. Ri, Ukraynalılara esir düşmenin utancıyla intihar girişiminde bulunmuştu. Harding ayrıca Çin'in savaştan yararlanma çabalarını ve Putin'in Avrupa'yı sindirmek için deniz altı internet kablolarına sabotaj ve drone saldırıları gibi yöntemlere başvurduğunu anlatıyor.

Kitabın temelinde Trump ve Putin'in kötü karakterleri yatıyor. Harding, Trump'ın bir Rus ajanı olup olmadığı sorusunu tartışıyor: 'Trump bir Rus ajanı olsaydı, tam olarak neyi farklı yapardı?' sorusunu soruyor. Ancak şimdi Putin'in de Trump'tan hayal kırıklığına uğradığı belirtiliyor; çünkü Trump, beklenen Ukrayna teslimiyetini sağlayamadı. Harding'in eski görev yeri Moskova'ya girmesi yasak olduğu için, Putin'in neden kazanamayacağı bir savaşı sürdürdüğü sorusu yanıtsız kalıyor.