Kuzey İrlanda'da 24 saatlik trombektomi hizmeti başladı

Kuzey İrlanda'da inme (felç) hastalarına beyin damarındaki pıhtıyı anjiyo yöntemiyle temizleyen trombektomi işlemi, artık günün her saati ve haftanın yedi günü uygulanıyor. Hizmet 14 Eylül'de Bölgesel Trombektomi Merkezi'nde kalıcı olarak 24 saate çıkarıldı.

Bölgesel trombektomi hizmeti daha önce yalnızca 08:00 ile 17:00 arasında sunuluyordu. Stormont'taki Program for Government (PfG) kapsamındaki Seçmeli Bakım fonundan 5 milyon sterlinlik yatırımla kapasite genişletildi.

Aralık 2025'te gece aniden boynunda şiddetli ağrı, mide bulantısı ve baş dönmesiyle uyanan 40 yaşındaki Gemma O'Hara, ne olduğunu bilmediğini fark ederek acile gitti. Tatilden yeni dönmüş olan O'Hara'ya beyin sapı felci teşhisi kondu. Antrim Area Hastanesi'ne geldiğinde vücudunda uyuşma, yürüyememe, konuşamama ve "vücudumda kilitli kalmış" hissi vardı.

Yapılan taramanın ardından O'Hara'ya pıhtı çözücü ilaç (tromboliz) verildi ve Belfast'taki Royal Victoria Hastanesi'ne trombektomi için sevk edildi. İşlemden sonraki dakikalar içinde toparlandığını, oturabildiğini ve ailesini beklediğini anlatan O'Hara, tedaviyi "mucize" olarak nitelendirdi. O'Hara, beyne dair sorunlarda zaman kaybetmenin mümkün olmadığını, zamanında tedavi alamazsa şimdiki hale gelemeyeceğini söyledi.

Hizmet nasıl işliyor?

Belfast Health Trust İnme Konsültanı Dr. Patricia Gordon, inmeli hastaların yaklaşık yüzde 10'unda çıkarılabilecek büyük bir pıhtı bulunduğunu belirtti. Bu işlemin hastanın iyi bir şekilde iyileşme şansını yüzde 50'den fazla artırdığını, ölüm riskini ise neredeyse yüzde 20 azalttığını ifade etti.

Gordon, pıhtı çıkarılamazsa hastanın ciddi derecede bağımlı hale gelebileceğini; tek taraflı güçsüzlük, konuşma kaybı veya bazen işlev kaybı yaşayabileceğini kaydetti. Yedi gün 24 saat hizmetin, tüm hastalar için ayakta personel bulunması anlamına geldiğini ve bunun "dönüştürücü" olduğunu belirtti.

Yetişkin Sağlığı Bölümü verilerine göre trombektomi işlemi, iyi zamanlama ile hastanın bağımlılık durumunu kırk kat azaltabiliyor.

Kuzey İrlanda genelinde yılda yaklaşık 3.000 kişi inme geçiriyor. Bu, her üç saatte bir kişi anlamına geliyor. Bölgede 43.000'den fazla inme sonrası yaşamını sürdüren birey bulunuyor. Nisra'nın 2024 verilerine göre 883 kişi inme nedeniyle hayatını kaybetti.

"Yapısal bir dönüşüm"

Hizmet, Royal Victoria Belfast Hastanesi'nde yürütülüyor. Bölgesel bir yol izlenerek Causeway, Antrim Area, Royal Victoria, Ulster, Craigavon Area, Daisy Hill, Altnagelvin ve South West Akut hastanelerindeki inme ekipleriyle işbirliği yapılıyor. Doktorların pıhtıdan etkilenebilecek hastaları hızla tespit etmesi için yapay zekâ destekli görüntüleme kullanılıyor.

Hizmetin 24 saate çıkarılmasına yönelik taahhüt, Haziran 2022'de yayımlanan İnme Bakımını Yeniden Şekillendirme Eylem Planı'nda yer alıyordu. Sağlık Bakanı Robbie Butler, Kuzey İrlanda'nın Birleşik Krallık'ta tüm nüfusuna 24 saat trombektomi hizmeti sunan ilk ülke olduğunu söyledi ve bunu "dönüm noktası" olarak değerlendirdi.

Trombektomi hizmeti yılda yaklaşık 300 işleme ulaşmayı hedefliyor. Bu rakam kısıtlı saatlerde yapılan işlem sayısının yaklaşık iki katı.