Londra'da Wakaliga Uganda sergisi: sömürgecilik ve film sanatı

Uganda'nın başkenti Kampala'nın Wakaliga mahallesinde faaliyet gösteren bağımsız film stüdyosu Wakaliwood, yeni yapımı Kibuuka Omumbaale'yi Londra'daki Chisenhale Gallery'de izleyiciyle buluşturdu. Stüdyo, 2017'de Almanya'daki Documenta sanat festivaline katılmasıyla uluslararası sanat çevrelerinin dikkatini çekmişti.

Harriet Nakasujja ve Isaac Nabwana tarafından kurulan stüdyo, aksiyon filmlerini Kampala sokaklarından oyuncularla, hurda malzemelerden yapılan dekorlarla ve masaüstü özel efektlerle üretiyor.

1906'da Cambridge'e götürülen eserlerin hikayesi

40 dakikalık film, adını Buganda Krallığı'nın efsanevi savaşçısı Kibuuka Omumbaale'den alıyor. Kibuuka'ya ait kalıntılar, 1906'da bir Anglikan misyoner tarafından Cambridge Üniversitesi'ne götürülmüştü. Kalıntılar, Uganda'nın bağımsızlığından bir yıl önce, 1962'de ülkeye iade edildi. Bu iade, İngiliz müzelerinin yağmalanmış eserleri geri verme konusundaki isteksizliğine karşın bir emsal oluşturdu.

Film, savaşçının ruhu tarafından ele geçirilen genç bir adamın hikayesini konu alıyor. Bu tema, 1950'lerde benzer bir deneyim yaşayan ve sömürge karşıtı direnişin önemli isimlerinden biri haline gelen Ugandalı bir kamyon şoförünün hikayesine dayanıyor.

Kibuuka'nın olumsuz yönleri ise kötülüğe yönelmiş bir başka genç adamda vücut buluyor. Gazeteciler yerel folklor uzmanlarına ve müze küratörlerine danışırken, film yapımcıları tarih derslerini eğlenceyi bozmadan anlatıyor.

'Video joker' geleneği filmi özgün kılıyor

Filmin en dikkat çekici özelliği iki ayrı ses kuşağıyla gösterilmesi. Diyalog, ses efekti ve müzikten oluşan geleneksel miksajın üzerine, olayları yorumlayan, şaka yapan ve izleyiciye sürekli bilgi veren bir ses ekleniyor. Bu teknik, Kampala'da filmlerin "video joker" (VJ) adı verilen kişilerin canlı anlatımıyla gösterildiği gelenekten geliyor.

Wakaliwood'un önceki yapımları Wakaliga mahallesi sakinlerine hitap ederken, yeni film uluslararası ve özellikle İngiliz izleyiciyi hedefliyor. Yapımcılar, anlatının kontrolünü ele alarak sömürgecilik döneminde kaçırılan eserlere dair kendi yorumlarını sunuyor.

Film, Kanton dövüş sanatlarından Hollywood yapımlarına kadar geniş bir yelpazeden beslenerek, yerel bir kahramanı sömürge müzesinin raflarından çıkarıp Wakaliga topluluğunun hizmetine sunuyor. Böylece yolsuzluk, kadın cinayetleri ve eşitsizlik gibi güncel sorunlarla mücadele ediyor.