Kuzey İrlanda'da O'Neill'e güven oylaması: Drumcree gerginliği

Kuzey İrlanda Başbakanı Michelle O'Neill, Portadown'daki Drumcree yürüyüşü anlaşmazlığını ele alış biçimi nedeniyle Stormont'ta güven oylamasıyla karşı karşıya kalacak. O'Neill ve Sinn Féin'den üç bakanı hakkında verilen gensoru önergelerinin, unionist partilerin desteğini almasının ardından mecliste görüşülmesi bekleniyor.

Ancak söz konusu girişimin başarıya ulaşması mümkün görünmüyor. Zira bakanları görevden alabilmek için mecliste hem unionist hem de nationalist toplum kesimlerinin çoğunluğunun desteği gerekiyor.

Tartışma, County Armagh'a bağlı Portadown'da yapılması planlanan Orange Order yürüyüşü etrafında büyük bir siyasi krize dönüşmüş durumda. O'Neill ve diğer üst düzey Sinn Féin siyasetçileri, çoğunlukla nationalist nüfusun yaşadığı Garvaghy Road üzerinden geçişi engelleyen protesto gösterilerine katıldıkları için unionistler tarafından sert biçimde eleştiriliyor. Polis, gösterilerle ilgili "geniş çaplı" bir ceza soruşturması yürütüyor.

O'Neill ise eylemlerini savunarak bölge sakinleriyle birlikte durmaktan "gurur duyduğunu" ve "yasa yanlış olduğunda karşısında kararlılıkla duracağını" söyledi. Pazartesi günü mecliste konuşan Sinn Féin başkan yardımcısı, planlanan Orange yürüyüşünü "istenmeyen, mezhepçi ve zafer gösterisi" olarak nitelendirdi.

Hangi bakanlar için önerge verildi?

Gensoru önergeleri O'Neill ile Sinn Féin'li bakanlar John O'Dowd, Caoimhe Archibald ve Liz Kimmins hakkında sunuldu. Önergelerin en erken önümüzdeki pazartesi günü görüşülmesi bekleniyor.

Güven oylaması önergeleri, O'Neill'i "hukuksuzluğun başbakanı" olarak nitelendiren Traditional Unionist Voice (TUV) milletvekili Timothy Gaston tarafından verildi. Bir TUV sözcüsü BBC News NI'ye yaptığı açıklamada, önergelerin Demokratik Birlik Partisi (DUP) ve Ulster Birlik Partisi (UUP) meclis üyelerinin desteğiyle gerekli 30 imzaya ulaştığını belirtti. Sözcü, "unionist ailenin her kesiminden" gelen desteği memnuniyetle karşıladıklarını, ancak önergelerin Sinn Féin bakanlarını görevden almayacağını kabul ettiklerini ekledi.

DUP ve Ulster Unionistler, Sinn Féin ile birlikte Alliance Party'nin de yer aldığı dört partili yerinden yönetim hükümetinde iktidarı paylaşıyor. TUV lideri Jim Allister, DUP'u Başbakan Yardımcısı Emma Little-Pengelly'yi görevden çekerek O'Neill'in başbakanlığının sona ermesini tetiklemeye çağırdı. North Antrim milletvekili, "Sinn Féin'e eylemlerinin gerçek sonuçları olduğunun gösterilmesi gerekiyor" dedi.

Ancak DUP lideri Gavin Robinson bu fikri reddederek, daha küçük unionist rakiplerinin cumhuriyetçilerin kurduğu "tuzağa düştüğünü" savundu. Sinn Féin'den güven oylamalarına ilişkin açıklama talep edildi.

O'Neill ile birlikte Kuzey İrlanda Yürütme Organı'nın eş başkanlığını yürüten Little-Pengelly ise Sinn Féin'in eylemlerini "utanç verici" olarak nitelendirdi. Pazartesi günü mecliste konuşan Little-Pengelly, başbakanın "ülkenin yasası yerine ayak takımının yasasını izlemeyi seçtiğini" söyledi.

Drumcree anlaşmazlığı neden yeniden gündemde?

Drumcree, 1990'ların ortalarında Kuzey İrlanda'nın en ciddi yürüyüş anlaşmazlıklarından biriydi. Orange Order'ın Garvaghy Road üzerinden yürüme girişimleri nedeniyle yaşanan gerilimlere ayaklanmalar, yol kapatmalar ve ölümler eşlik etmişti. 1998'de yeni kurulan Parade Komisyonu, Orange Order'ın bu yoldan yürümemesi gerektiğine karar vermiş ve bu karar 28 yıl boyunca geçerliliğini korumuştu.

Anlaşmazlık, Parade Komisyonu'nun bir kararının mahkeme tarafından bozulması ve yeni bir yürüyüş başvurusu yapılmasının ardından yeniden alevlendi. Geçen ay komisyon, yürüyüşün bazı kısıtlamalarla yapılabileceğine karar verdi. Bu karara mahkemede itiraz ediliyor.