Kuzey İrlanda'da okul yemeklerine ikinci zam: aileler zorlanacak

Kuzey İrlanda'da okul yemeklerinin fiyatı bir yıl içinde ikinci kez artırıldı. Eğitim Otoritesi'nin (Education Authority, EA) kararına göre okul öncesi, ilkokul ve özel eğitim okullarında ücretli yemek fiyatı 30 peni artacak. Ortaokul öğrencileri için artış yüzde 15 olacak. Bu, EA'nın Ocak 2026'da uyguladığı yüzde 20'ye yakın zammın ardından geldi.

Son artışla birlikte ilkokul veya özel eğitim okulunda ücretli bir öğle yemeğinin fiyatı 2026 başından bu yana 2,60 sterlinden 3,40 sterline çıkmış olacak. Ücretsiz okul yemeği hakkı bulunan öğrenciler bu zamlardan etkilenmeyecek.

Belfast'taki Malone Integrated College'ın müdiresi Áine Leslie, artışın yaşam maliyeti kriziyle zaten zorlanan aileler üzerindeki baskıyı artıracağını belirtti. Okulda öğrencilerin yaklaşık yüzde 55'inin ücretsiz yemek hakkı var ve düşük gelirli ailelerin sayısı da yüksek.

EA ise ebeveynlerin ödemek zorunda olduğu tutarın, 5,20 sterlinin üzerinde tahmin edilen okul yemeği üretim maliyetinin hâlâ oldukça altında olduğunu savunuyor.

Menülerde de değişiklik yapılacak

Yemek fiyatlarındaki artış, EA'nın "son derece zorlu bir mali durum" olarak tanımladığı tabloya karşı aldığı tek önlem değil. Kurum, bazı okul menülerinde de değişikliğe giderek fırında tatlıların yerine daha ucuz alternatifler koyacak.

Leslie, yıl başındaki zammın ardından kafeterya sorumlusuyla oturup her bir ürünün fiyatını ne kadar artıracaklarını "yürek burkan" bir şekilde karara bağladıklarını hatırlattı. Artışların birikimli etkisinin büyük olacağını söyleyen Leslie, hem ilkokula hem ortaokula giden birden fazla çocuğu olan aileler için bütçe yapmanın giderek zorlaşacağını ifade etti.

Omagh High School'ın müdürü Christos Gaitatzis ise ortaokullarda uygulanacak yüzde 15'lik artışı "aşırı" olarak nitelendirdi. Gaitatzis, mevcut fiyat endeksinin yüzde 3-4-5 civarında olduğunu, yapılan artışın bunun yaklaşık üç katı olduğunu söyledi. Okulunda öğrencilerin yaklaşık yüzde 30'unun ücretsiz okul yemeği aldığını belirten Gaitatzis, yemek fiyatı 5 sterline yaklaşırken bir çocuğun haftalık yemek maliyetinin 20 sterline, aylık 100 sterline ulaşacağını kaydetti.

Gaitatzis, ailelerin bu masrafı kısmak için paket yemek gibi yöntemlere yönelebileceğini, bunun da beslenme dengesini bozabileceğini söyledi. Okulların sağladığı beslenmenin ruh ve beden sağlığı üzerinde etkisi olduğunu vurgulayan müdür, zamların çocukların gelecekteki sağlığını da etkileyeceğini savundu.

Süt desteği ve müzik dersleri de risk altında

Kuzey İrlanda Çocuk ve Gençlik Komiseri Chris Quinn, kararı duyduğunda "afalladığını" söyledi. Quinn, okullara enerji tasarrufu rehberliği gönderilerek üşüyen kişilere kombiyi açmak yerine daha fazla giyinmelerinin tavsiye edilmesinin ardından bu zammın gelmesini özellikle kabul edilmesi güç bulduğunu belirtti. Komiser, çocukların eğitimdeki mali krizi yaratmadığını ve bunun bedelini ödememesi gerektiğini ifade etti.

EA'nın tasarruf önlemleri arasında okullara verilen süt desteğinin risk altına girmesi de var. Kurum yaklaşık 500 okula süt desteği ödüyor ve bu fon için Tarım, Çevre ve Kırsal İşler Bakanlığı'na (Daera) başvuracak. EA ayrıca bazı velilere, çocuklarını taksiyle değil kendileri okula götürmeleri karşılığında ödeme yapmayı planlıyor. Müzik dersleri için alınan ücretlerin de yeniden artırılacağı, bazı okul programlarının artık finanse edilmeyeceği bildirildi; ancak kurum hangi programların risk altında olduğunu açıklamadı.

EA yaptığı açıklamada, yetersiz finansmanla çocuklara ve gençlere önemli hizmetler sunmaya çalıştıklarını belirtti. Kurum, bu yıl 30 milyon sterlin tasarrufun üzerine 20 milyon sterlin daha tasarruf etmeyi hedeflediğini, okullara enerji sağlamak gibi maliyetlerin artmaya devam ettiğini kaydetti. Kuzey İrlanda Yürütme Organı'nın ise bölgenin nasıl finanse edileceği konusunda devlet bakanıyla yaşanan anlaşmazlık nedeniyle bütçeyi henüz onaylamadığı belirtildi.