Kuzey İrlanda'da cinsel suçlar ve velayet düzeni tartışılıyor

Kuzey İrlanda'da yaşayan ve kimliği açıklanmayan bir kadın, çocuğa yönelik cinsel suçlardan hüküm giyen eski eşinin çocuklarıyla temas kurmasını engellemek için hukuki mücadele veriyor. Görüşülen kadın, "Lucy" adıyla anılıyor ve şu anda eski eşinin çocukla görüşme hakkı elde etmek için aile mahkemesine başvurduğunu, bunun kendisini dehşete düşürdüğünü söylüyor. Kadın, çocuğa yönelik cinsel istismar görüntüleri bulundurma suçundan hüküm giyen eski eşinin, velayet hakkının otomatik olarak elinden alınması için Kuzey İrlanda yasalarında değişiklik istiyor.

Kadın, eşinin suçüstü yakalanmasının ardından hayatının altüst olduğunu belirtiyor. Polisin eve gelip eşinin cihazlarına el koyması ve gözaltına almasıyla suçları öğrendiğini anlatıyor. O güne kadar eşinin böyle bir suça karıştığını bilmediğini vurguluyor. Kadın, kendisini "dolaylı mağdur" olarak gördüğünü ve cinsel suç faillerinin ailelerinin de travma yaşadığını söylüyor.

Uzmanlar: Mahkemeler her olayda bireysel değerlendirme yapmalı

Kuzey İrlanda'da suç mağdurları komiseri Geraldine Hanna, aile mahkemelerinin her olayda takdir hakkı bulunduğunu, ancak mahkemelere bu konuda ihtiyaç duydukları tüm yetkilerin verilmesi gerektiğini ifade ediyor. Hanna, söz konusu suçların insanların hayatında "bomba gibi patladığını" söylüyor.

Çocuk koruma uzmanı Marcella Leonard ise çocuğa yönelik cinsel suçlardan hüküm giyen kişiler için ebeveynlik hakkının mahkemelerce değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor. Ancak bu sürecin bir kişiye özel, sıkı kriterlere dayalı olması gerektiğini vurguluyor. Leonard'a göre failin, neden bu suçu işlediğini ve çocuğa yönelik riskini inceleyen uzman bir risk değerlendirmesinden geçmesi; ardından bireye özel terapi programlarına katılması gerekiyor. Ancak tüm bu koşullar sağlandıktan sonra denetimli görüşme düşünülebilir.

Kuzey İrlanda Maliye Bakanı John O'Dowd, bu yılın başında aile hukukunda değişiklik yapma sözü vermişti. Buna göre, birlikte çocuk sahibi olduğu kişiyi öldüren bir ebeveynin velayet hakkı otomatik olarak elinden alınacak. Lucy ise bu düzenlemenin cinsel suçlardan hüküm giyen ve cinsel suçlular siciline kayıtlı tüm kişileri kapsayacak şekilde genişletilmesi gerektiğini savunuyor.

Maliye Bakanlığı sözcüsü, O'Dowd'un "çocuklar ve aileler için daha güçlü koruma sağlayacak" mevzuat hazırlama taahhüdünü doğruladı. Sözcü, bu sonbaharda bir istişare süreci başlatılacağını ve bu süreçte hem cinayet vakalarında hem de "benzer korumaların diğer ağır suç türlerine yayılıp yayılmayacağı" konusunda öneriler sunulacağını açıkladı.

İngiltere ve Galler'de Jade Yasası örneği

İngiltere ve Galler'de 2021'de yürürlüğe giren Jade Yasası, birlikte çocuk sahibi olduğu eşini veya eski eşini öldüren ya da kasten öldürmekten hüküm giyen ebeveynlerin velayet hakkını otomatik olarak askıya alıyor. Yasa, 27 yaşındayken eski partneri Russell Marsh tarafından öldürülen Jade Ward'ın adını taşıyor. Ancak bu yasa Kuzey İrlanda'da geçerli değil.

Lucy, eski eşinin suçlarının ortaya çıkmasından sonraki süreçte kendisine yeterli destek sağlanmadığını söylüyor. Sosyal hizmetlerle ilk görüşmede kendi çocuğuna bakmaya uygun olduğunun onaylanması gerektiğini belirten Lucy, sonrasında özellikle mahkeme sürecinde hiçbir destek görmediğini ifade ediyor. Kuzey İrlanda'da cinsel suç faillerinin ailelerine destek veren yerel kuruluş bulunmadığını söyleyen Lucy, bu konuda bir sistem eksikliği olduğunu vurguluyor.