Kuzey İrlanda'da 16 yaş üstü sığınmacılar eğitimde zorluk yaşıyor

Kuzey İrlanda'da 16 yaşına gelen sığınmacı ve mülteci gençler, zorunlu eğitim yaşının sona ermesi nedeniyle okul veya koleje otomatik olarak devam edemiyor. Bu durum, savaştan kaçarak bölgeye gelen gençlerin eğitim hayatını belirsizliğe sürüklüyor.

Gazze'den ailesiyle birlikte Kuzey İrlanda'ya gelen 16 yaşındaki Mona, savaşın sürdüğü Gazze'de çevrimiçi eğitim alabildiğini, ancak Kuzey İrlanda'da şu anda yeterli eğitim imkânı bulamadığını söyledi. Mona, "Eğitimime devam etmek ve burada güvende olmak için geldim" dedi.

Mona, Kuzey İrlanda'ya geldiğinde 15 yaşındaydı ve İngilizce bilmiyordu. Zamanla İngilizce öğrenen Mona, başlangıçta Coleraine'de bir okula devam etti. Ancak ailesi Belfast'a taşındıktan sonra okul veya kolejde yer bulamadı. "Kendim için hiçbir şey bulamadığım için stresliyim" diyen Mona, hemşirelik okumak istediğini ve Gazze'ye dönüp oradaki insanlara yardım etmeyi amaçladığını belirtti. "Hâlâ çocuğuz ve eğitime ve desteğe ihtiyacımız var" diye ekledi.

Sudan ve Irak'tan gelen gençler de benzer sorunlar yaşıyor

2024'te Sudan'dan Kuzey İrlanda'ya gelen 19 yaşındaki Sara da benzer hayal kırıklıkları yaşadı. Sudan'da aldığı diplomalara rağmen doktor olmak isteyen Sara, üniversitede tıp eğitimi için yer bulamadı. "Üniversiteye girmeye çalıştığımda mülteci olduğum için niteliklerimin yeterli olmayacağını söylediler" dedi. Sara, Kuzey İrlanda'daki öğrencilerle aynı nitelikleri alması gerektiğini, bunun da oldukça sinir bozucu olduğunu ifade etti.

İngilizcesi çok iyi olan Sara, A-Level dersleri için Further Education (FE) College'a kabul edilmek üzere bir yıl beklemek zorunda kaldı. Mona gibi Sara da sığınmacılara destek sağlayan bir topluluk kuruluşu olan Anaka Women's Collective'ten yardım aldı. Anaka, daha önce Kuzey İrlanda'ya sığınmacı ve mülteci olarak gelen 16-24 yaş arası gençler için özel bir eğitim programı çağrısı yapmıştı.

Irak Kürdistanı'ndan gelen 20 yaşındaki Hani ile Sudan'dan gelen 22 yaşındaki Hossam, daha önce "Stranded Dreams" adlı bir rapora katkıda bulunmuştu. Rapor, sığınmacı olan gençlerin eğitime erişirken karşılaştığı sorunları ortaya koyuyordu. İkisi de kendi işlerini kurmak istiyor, ancak raporun yayımlanmasından bir yıldan fazla süre geçmesine rağmen çok az şeyin değiştiğini belirtiyor.

Hani, dört yıldır Kuzey İrlanda'da yaşıyor. Ülkeye geldiğinde 16 yaşındaydı; küçük kardeşleri okula başlayabildi, ancak kendisi başlayamadı. İngilizce konuşanlar için ESOL (İngilizce Dil Kursu) sınıflarına kaydolmasına rağmen yer açılması için iki yıl beklemek zorunda kaldı. Bu da GCSE derslerine başlamasını geciktirdi. "Kişisel olarak işletme ve pazarlama alanında bir kurs okumayı çok isterdim" diyen Hani, ülkeye gelen gençlerin diğer gençlerle aynı fırsatlara sahip olması gerektiğini vurguladı. Hani, "Bu ülkeye geldiğimizde sıfırdan başlıyoruz ve yürüyecek bir yola ihtiyacımız var" dedi.

Üç yıldır Kuzey İrlanda'da yaşayan Hossam da benzer duyguları paylaşıyor. "Eğitime devam etmek gerçekten çok zor" diyen Hossam, iş insanı ve moda tasarımcısı olmak istediğini, bunun hayali olduğunu ancak burada gerçekleştirmenin çok zor olduğunu söyledi.

Kuzey İrlanda Executive'i (Yürütme Organı), mültecilerin ve sığınmacıların bölgeye entegrasyonuna yardımcı olmak amacıyla 2025'te bir Mülteci Entegrasyon Stratejisi yayımladı. Strateji, sığınmacı ve mültecilerin "potansiyellerine tam olarak ulaşmalarına" yardımcı olmayı hedeflese de, 16 yaş üstü gençlerin eğitime daha iyi erişimini sağlayacak özel taahhütler içermiyor.