Kraliyet malikaneleri enerji standartlarını karşılamayan evleri kiraya veriyor

The Guardian'ın ortaya çıkardığına göre, Kral Charles ve Prens William'ın miras aldığı kraliyet mülklerinde yer alan 100'den fazla ev, kiralık konutlar için yasal minimum enerji standartlarını karşılamıyor. Lancaster Düklüğü, Cornwall Düklüğü ve Sandringham Malikânesi'ndeki kiralık konutların geniş bir örneklemi üzerinde yapılan analizde, evlerin beşte birinin EPC (Enerji Performans Sertifikası) derecesinin F veya G olduğu tespit edildi.

EPC'ler, bir mülkün enerji verimliliği puanını ve işletme maliyetlerini gösteren belgelerdir. 2007'de İngiltere ve Galler'de karbon emisyonlarına ilişkin endişelerin artmasıyla tanıtılan bu belgeler, enerji faturalarını ve çevresel etkiyi tahmin etmeye yardımcı olur. En verimli evler A, en kötüler ise G olarak derecelendirilir.

Kraliyet ailesi çevre savunucusu imajıyla çelişiyor

Bu durum, çevre savunuculuğu konusunda ün yapmış Charles ve William için utanç verici olabilir. 2020'den bu yana, EPC derecesi E'nin altında olan evleri kiralamak yasadışı; ancak ev sahibi muafiyet hakkını kanıtlayabilirse bu kural geçerli değil. Sorunlu kraliyet kiralamalarının çoğunda resmi bir muafiyet belirtilmemiş. Bazı durumlarda ise kraliyet mülkleri, düzenlemelerdeki boşlukları kullanarak kiralamaya devam ediyor.

Bu evler arasında, iki düklükten çiftlik kiralayan düzinelerce çiftçinin evleri de bulunuyor. Bu çiftlik evleri, bazı durumlarda mevcut düzenlemelere tabi değil. Diğer kiralık evler ise kuralların kapsamı dışında, çünkü düzenlemeler yalnızca Ekim 2008'den sonra başlayan kiralamaları kapsıyor.

Kiracılar sağlıksız koşullarda yaşıyor

The Guardian, en kötü F ve G dereceli bazı düklük mülklerini ziyaret etti ve birçoğunda siyah küf ile hava akımı yapan tek camlı pencereler tespit etti. Fuel Poverty Action adlı baskı grubu, bazı mülklerdeki koşulların “Dickensvari” olduğunu belirterek kraliyet ailesini “kiracılarının sağlığını ve refahını kârın üzerinde tutmamakla” suçladı.

Kraliçe Victoria tarafından 1862'de satın alınan ve Norfolk'ta 8.000 hektarlık bir alana yayılan Sandringham Malikânesi'nden kralın ne kadar gelir elde ettiği bilinmiyor. Ancak feodal dönemlere dayanan Lancaster ve Cornwall Düklükleri, çoğu işletme vergisinden muaf tutularak kârlarını en üst düzeye çıkarıyor. 2018'den bu yana krala ve ailesine 400 milyon sterlinden fazla ödeme yapıldı.

2018'de yürürlüğe giren MEES yönetmelikleri, tüm yeni özel kiralamalar için minimum EPC derecesini E olarak belirliyor ve 2020'den itibaren mevcut kiralamaları da kapsıyor. Ev sahiplerinin her mülk için standartlara uyum sağlamak adına 3.500 sterline kadar harcama yapması veya kurallara göre muafiyetlerden birini öne sürmesi gerekiyor. Aksi halde 5.000 sterline kadar para cezası öngörülüyor.

Kraliyet mülklerindeki F ve G dereceli mülklerin 12'de 1'inden azının kayıtlı muafiyeti bulunuyor. Lancaster Düklüğü sekiz, Cornwall Düklüğü dört ve Sandringham Malikânesi beş mülk için muafiyet kaydına sahip. En yaygın muafiyet gerekçesi (dokuz mülkte) mülkü iyileştirmek için izin alınamaması veya koşulların makul şekilde karşılanamaması. Dört mülkte ise “duvar yalıtımının mülk için uygun olmadığı” belirtiliyor.

Üç mülkte, E derecesi elde etmeye yardımcı olacak iyileştirmeler 3.500 sterlinlik sınırı aşacağı için yapılmamış. Bu üç mülkün hiçbirinde merkezi ısıtma veya tam çift cam yok; enerji değerlendiricileri tarafından “çok kötü” olarak nitelendirilen elektrikli ısıtıcılara ve katı yakıtlı sobalara bağımlılar.

Düklükler şeffaflıktan kaçınıyor

Mülklerin kapsamlı bir analizini yapmak güç çünkü kraliyet mülkleri arazi varlıklarının listesini yayınlamıyor. Önceki yıllarda yetkililer, mülk portföylerini gizleme konusunda büyük çaba sarf etti ve bilgileri parlamentodan bile sakladı. The Guardian, Tapu Sicili'nde üç kraliyet mülkünden birine ait olarak listelenen 700'den fazla konutun EPC'sini inceledi; bunların yaklaşık beşte biri F veya G olarak derecelendirildi.

Lancaster Düklüğü, MEES yönetmeliklerine uyumuyla ilgili bilgi yayınlayan tek kraliyet mülkü. En son yıllık raporunda, kiralık mülklerin yüzde 97'sinin A+ ile E arasında derecelendirildiğini belirtti. Ancak sorun görünenden çok daha yaygın: Düklüğün 200'den fazla mülkünün yaklaşık 40'ında F veya G derecesi bulunuyor. Bu mülklerin yarısı çiftlik evi; bazı tarımsal kiralamalar MEES'ten muaf tutulabilir.

Düklüğün avukatlık firması Farrer & Co'nun kırsal mülk uzmanı Elizabeth Earle, “Çiftlik evleri MEES yönetmeliklerinde yer almıyor ve bu sorun yaratıyor. Şu anda bu boşluktan yararlanmak cazip gelse de daha ihtiyatlı bir yaklaşım, çiftlik evlerinin MEES'e uyması gerektiğini kabul etmektir” dedi.

Bir Lancaster Düklüğü kiracısı, “Postanede insanlar belediye vergime bakıp 'güzel bir evde yaşıyor olmalısın' diyor. Ama mecbur kalmasam burada yaşamazdım. Merkezi ısıtma yok, çift cam neredeyse yok. Tek ısınma kömür sobası. Kışın çok soğuk, yazın çok sıcak” dedi. Düklüğün kendilerini muaf tuttuğunu ancak bunun adil görünmediğini ekledi.

Cheshire'da bir sıra evde yaşayan kiracıların çoğu yaşlı ve onlarca yıldır orada oturuyor. Yerel bir meclis üyesi, “Kiracılar yaşlı ve onlarca yıldır oradalar. Düklükten şikayet ediyorlar; onarıma para harcamayı sevmiyorlar. Uzun süredir orada oldukları için kiraları piyasanın altında. Çok şikayet ederlerse kirayı artırabilecekleri hatırlatılıyor ve korkudan susuyorlar” dedi.

Sandringham Malikânesi'nde EPC'ye sahip yaklaşık 170 mülkten 18'i F veya G derecesine sahip. Malikâne sözcüsü, “Sandringham'ın tamamı MEES yönetmeliklerine uygun” dedi. Yatırım ve iyileştirme çalışmalarının sürdüğünü, eksik olan bazı mülkler için muafiyetlerin gerekli olduğunu ekledi.

Cornwall Düklüğü, 1337'de tahtın erkek varislerine gelir sağlamak için kurulmuş ve ağırlıklı olarak güneybatı İngiltere'de yaklaşık 55.000 hektarlık bir alanı kapsıyor. Düklük geçtiğimiz günlerde önümüzdeki 10 yıl içinde mülklerinin yüzde 20'sini satmayı ve yerel topluluklara 500 milyon sterlin yatırım yapmayı planladığını açıkladı. The Guardian'ın analizi, Düklüğün EPC'ye sahip yaklaşık 340 konuttan 80'inden fazlasının F veya G derecesine sahip olduğunu ortaya koydu. Düklük ayrıca mevcut mülklerin iyileştirilmesi için 50 milyon sterlinlik ek bir yatırım planladığını belirtti.