Kenya'daki filler hastalandığında şifalı bitkilerle kendini tedavi ediyor

Kenya'nın Mount Elgon bölgesinde yaşayan Afrika fillerinin hastalandıklarında ve yavruları rahatsızlandığında ormandan şifalı bitkiler toplayarak kendilerini tedavi ettiği belirlendi. Bilim insanları, bölgede fillerle birlikte yaşayan yerel halkın anlatımlarına dayanarak yaptıkları çalışmada hayvanların 35 farklı bitki türü kullandığını saptadı. Bu bitkilerden 25'inin yörede şifalı özellikleriyle bilindiği tespit edildi.

ABD'deki Brown Üniversitesi'nden Dr. Elodie Freymann, araştırmanın çarpıcı sonucunu şöyle aktardı: "Bu, ilaçlarımızın insan olmayan dünyayla ne kadar iç içe olduğunu gösteriyor." Elde edilen bulgular, doğal yaşam alanlarının tahrip edilmesinin hayvanların ve insanların ihtiyaç duyduğu şifalı maddeleri yok edip etmediği sorusunu gündeme getirdi.

Yerel bilgi şifalı bitkilerin haritasını çıkardı

Çalışma, Scientific Reports dergisinde yayımlandı. Bilim insanları Mount Elgon Foundation adlı koruma vakfıyla iş birliği yaparak bölgedeki yaban hayatı gözlemcileri ve köyün ileri gelenleriyle görüştü. Görüşmeciler fillerin kendilerini iyi hissetmediklerinde belirli bitkileri seçtiğini, annelerin yavrularına şifalı bitki verdiğini kaydetti. Katılımcılar, görüşlerini rahatça paylaşabilmeleri için anonim tutuldu.

Bir yaban hayatı gözlemcisi, "Angurweet" adı verilen bir bitkiyi fillerin yavrularına "ilaç olarak" verdiğini anlattı. Bu bitki karın ağrısı gibi rahatsızlıkların tedavisinde kullanılıyor. Gözlemci, anne fillerin bitkinin yapraklarını ve diğer ağaçların köklerini ağızlarında çiğneyip macun kıvamına getirerek sütleriyle karıştırıp yavrularına verdiğini gördüğünü söyledi.

Japonya'daki Nagasaki Üniversitesi'nde görev yapan primatolog Profesör Michael Huffman, bu anlatımın "merak uyandırıcı" olduğunu ancak fillerin yavrularına özel tedavi uyguladığını kanıtlamak için daha fazla delil gerektiğini belirtti. Çalışmaya katılmayan Huffman, "Sivrisinekler, meyve sinekleri ve arılar da kendini tedavi ediyor; bu davranış Afrika ve Asya'nın büyük maymunlarına kadar uzanıyor" dedi.

Araştırmacılar ormandaki ilaçları inceliyor

Projenin diğer yürütücüsü Hamburg'daki Bernhard Nocht Tropikal Tıp Enstitüsü'nden Dr. Fabien Schultz, "Yerel bilgi bize bir harita sundu" diyerek bundan sonra fillerin belirli sağlık durumlarında hangi bitkileri seçtiğini ve bu bitkilerin biyolojik etkisini inceleyeceklerini söyledi.

Bilim insanları bölgedeki yaban hayatı uzmanlarına gözlemledikleri davranışları kaydetmeleri için kameralar dağıttı; ele geçirilen görüntülerde fillerin tuz ihtiyacını karşılamak için mağaralara girip dişleriyle kayaları kazıdığı görüldü. Freymann, ormanları fillerin "doğal eczanesi" olarak tanımladı.

Fillerin bitkilerle kendini tedavi ettiğine dair en eski bilimsel kayıtlar MS 3. yüzyıla uzanıyor. Romalı yazar Claudius Aelianus, "De Natura Animalium" adlı eserinde mızrak ve oklarla yaralanan bir filin zeytin ağacının çiçeklerini ve yağını tüketerek tamamen iyileştiğini yazmıştı.