Kenya'da Odinga'nın veda töreninde öldürülen üç kişi olaydan uzaktaydı

BBC Africa Eye'ın araştırmasına göre, Kenya'da eski Başbakan Raila Odinga için düzenlenen ulusal veda töreninde polisin ateş açması sonucu hayatını kaybeden üç yas tutan kişi, silahlı çatışmayı tetikleyen arbede içinde yer almıyordu.

Geçen yıl ekim ayında Nairobi'deki Kasarani Stadyumu'nda düzenlenen ve halkın Odinga'ya saygılarını sunması için yapılan tören sırasında, yas tutanların VIP bölümüne zorla girmeye çalışmasının ardından üç kişi vurularak hayatını kaybetmişti.

BBC'nin stadyum içinden yaptığı görüntü analizleri, ölenlerin arbede yaşanan noktadan en az 60 metre ila 160 metre uzakta bulunduğunu gösteriyor.

BBC'nin incelediği görüntülerde plastik sandalyeler dahil olmak üzere nesnelerin atıldığı açıkça görülüyor; ancak bu nesneler arasında taş bulunduğuna dair bir kanıt tespit edilmedi.

BBC, 16 Ekim 2025'te stadyumda öldürülenlerin konumunu belirlemek için 1.500'den fazla fotoğraf ve video görüntüsünü inceledi ve bazı yakınlarıyla da konuştu.

BBC'nin olay yeri analizi, cumhurbaşkanını korumakla görevli seçkin bir polis biriminin ölümcül ateşi açmış olabileceğine işaret ediyor.

Kenya'nın en uzun süre görev yapan muhalefet lideri ve eski başbakanı Odinga, bir gün önce Hindistan'da tedavi gördüğü sırada 80 yaşında hayatını kaybetmişti. Odinga ülkenin en etkili siyasi figürlerinden biriydi.

Aradan bir yıl geçmesine rağmen Kenya'nın polis denetim kurumu Bağımsız Polis Denetim Otoritesi (IPOA) olayları ve polisin müdahalesini hâlâ araştırıyor; sorumlular hesap vermedi.

Kenya İçişleri Bakanı Kipchumba Murkomen, polisin saatlerce aralıksız çalıştıktan sonra "çok fazla baskı altında" olduğunu ve son anda yeni bir alana görevlendirildiğini belirterek polisi savundu.

Murkomen, "Soruşturmalar bağımsız bir polis denetim kurumu tarafından yürütülüyor, bulgularının uygun yasal işlem yapmamıza yardımcı olacağına inanıyoruz" dedi.

Polisin davranışına ilişkin sorular üzerine bakan, "Birinin oturup 'şimdi ateş edin' dediğini düşünmüyorum. Bu, polis memurunun o anki değerlendirmesidir" ifadelerini kullandı.

Odinga'nın ölüm haberi Kenya genelinde yoğun bir yasa neden oldu. Cenazenin ülkeye getirilmesi sırasında binlerce kişi Nairobi'deki Jomo Kenyatta Uluslararası Havalimanı'nda toplandı.

Cenazenin başlangıçta parlamento binasında halkın ziyaretine açılması planlanıyordu; ancak kalabalığın büyüklüğü ve güvenlik ihlali endişeleri nedeniyle son anda mekân Kasarani Stadyumu'na taşındı. Yetkililer, 48.000 kişilik stadyumda güvenliği sağlamak için çok az zamanları olduğunu söyledi; binlerce kişi kontrolsüz biçimde saha ve tribünlere yayıldı.

30 derece sıcaklıkta, resmi bilgilendirme için kamu anons sistemi bulunmadan saatlerce tabutu görmeyi bekleyen kalabalığın küçük bir bölümü, VIP pavyonunu koruyan polislere plastik sandalyeler dahil nesneler atmaya başladı. Yas tutanlar pavyona doğru itince polis gerçek mühimmatla ateş açtı. Stadyumun başka kesimlerinden alınan görüntüler, kalabalığın büyük ölçüde sakin kaldığını gösteriyor.

Ölenlerden biri arbede noktasından 60 metre uzaktaydı

Ölenlerden biri, yedi çocuk babası 40 yaşındaki aşçı Evans Kiche'ydi. BBC analizine göre Kiche, arbede noktasından yaklaşık 60 metre uzakta başından aldığı kurşunla hayatını kaybetti.

Diğer iki kişi olan Vincent Ogutu ve Jidah Burka ise karşı tribünde, pavyondan oldukça uzakta, en az 160 metre mesafede bulunuyordu.

Otopsi raporları, Ogutu'nun göğsüne isabet eden kurşunla, 42 yaşındaki Burka'nın ise başına isabet eden kurşunla öldüğünü doğruluyor.

BBC, olayların zaman çizelgesini oluşturarak taktik kıyafet ve askeri kamuflaj giyen, en az sekiz polis memurunun birlikte hareket ettiğini tespit etti. Bu memurlar, görünür rütbe işareti olmadan yüzleri kapalı şekilde saldırı tüfekleri taşıyordu.

Üniformaları ve hareket tarzları, ateş açılmadan önce ve sonra Cumhurbaşkanı William Ruto ile diğer önemli kişilerin korunmasına atanan bir güvenlik birimiyle uyumlu. Bu birimden en az üç polisin silahını ateşlediği görülüyor.

BBC, bu kişilerden üçünün cumhurbaşkanı korumasından sorumlu seçkin bir polis birimine bağlı olduğunu belirledi.

BBC, hangi kurşunun hangi kurbanı öldürdüğünü tespit edemiyor ve stadyum içinde başka polislerin de ateş açmış olma ihtimalini göz ardı edemiyor.

Kenya Ulusal Polis Servisi BBC'ye yaptığı açıklamada, "O günün olaylarından çıkarılan büyük dersler var" diyerek bunun "gelecekte daha iyi, daha profesyonel bir uygulama için temel bir öğrenme süreci" oluşturduğunu belirtti. IPOA ise yorum talebine yanıt vermedi.

Aileler bir yıl sonra hâlâ nedenini bilmiyor

Üç çocuk babası 36 yaşındaki Ogutu, karısının BBC'ye anlattığına göre Kasarani'ye gitmeyi planlamamıştı. 16 Ekim sabahı arkadaşlarıyla Nairobi merkezindeyken stadyuma giden kalabalığı görünce katılmaya karar verdi.

Dul kalan eşi Yvonne Akinyi, cinayetin ailelerini nasıl altüst ettiğini anlatarak çocuklarının artık yetim kaldığını söyledi.

Akinyi, kocasının ölümünün üzerinden bir yıl geçmek üzereyken, eşinin neden hükümet tarafından düzenlenen bir törende saygılarını sunarken öldüğünü hâlâ anlamlandıramıyor.

BBC'ye konuşan Akinyi, "Bizi korumaları gerektiğine inandığımız kişiler, bu acıyı bize çektirenler. Bu ülkede bizleri genç dullar, çocuklarımızı yetim bırakanlar onlar" dedi.

"Güçlü olmaya çalışacağım. Çok güçlü. Ama içimde bir boşluk var" diyen Akinyi, "Çok acı verici, çünkü bazen oturup kendinize soruyorsunuz. Kasarani'de o kadar çok insan vardı ki. Neden o?" ifadelerini kullandı.