Kanada ile AB arasında Trump etkisiyle yakınlaşma

Kanada Başbakanı Mark Carney, Avrupa Birliği (AB) ile 'özel bir ittifak' kurma arayışında. Carney bu hafta Fransa'nın Strazburg kentinde AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in konuğu olacak. Carney'in yakınlaşma çabasının arkasında ABD Başkanı Donald Trump'ın Kanada'ya yönelik tarife tehditleri ve ülkeyi 51. ABD eyaleti yapma yönündeki açıklamaları bulunuyor.

Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb, yaz aylarında yaptığı bir konuşmada, "Kanada, ABD'nin 51. eyaleti olmak yerine Avrupa Birliği'nin 28. üyesi olsa hoş olmaz mıydı?" diye sormuştu. ABD Başkanı Trump, Ottawa ile tırmanan tarife anlaşmazlığı sürecinde birkaç kez Kanada'yı 51. eyalet yapma niyetini dile getirmişti. Bu açıklamalar birçok Kanadalıyı öfkelendirdi.

Carney, pazar günü gazetecilere Kanada'nın AB ile "benzersiz bir ittifak" aradığını söyledi. ABD ile Kanada arasındaki ticaret müzakereleri geçen ayın sonlarında kesildi. Avrupa ülkeleri, kendi Trump tarifelerinden etkilenmiş olarak bu anlaşmazlığı ilgiyle izliyor.

Kritik alanlarda ABD'ye bağımlılığı azaltma hedefi

AB ve Kanada'nın hedefi, birkaç kilit alanda Washington'a olan bağımlılığı azaltmak. Bu alanlar arasında dijital ve teknoloji gelişmeleri, enerji (Kanada, AB'nin ihtiyaç duyduğu sıvılaştırılmış doğal gaz açısından zengin), hammadde ve kritik mineraller ile ticaret ve savunma alımları yer alıyor. Kanada son dönemde Alman saldırı denizaltıları ve İsveç'in Saab şirketinden havadan erken uyarı uçakları satın alarak "Avrupa'dan satın al" politikası izliyor.

Nisan ayında yapılan bir Nanos anketine göre, Kanadalıların beşte dördünden fazlası AB ile bağların güçlendirilmesini destekliyor. Yaklaşık beşte üçü ise Kanada'nın birliğe katılmasını destekliyor; ancak AB Anayasası'nın 49. maddesi bunu imkânsız kılıyor.

AB, Kanada'nın ikinci büyük ticaret ortağı konumunda. Ancak ABD, Kanada ihracatının yaklaşık %70'ini satın alıyor. On yıl önce imzalanan Kapsamlı Ekonomik ve Ticaret Anlaşması (CETA), Kanada mallarına uygulanan tarifelerin %99'unu kaldırmış durumda.

Avrupalı yetkililer, Ottawa ile Brüksel arasındaki bu yeni yakınlaşmanın Trump'ın ikinci dönemindeki eylemleriyle doğrudan ilgili olduğunu kabul ediyor. Avrupa ve Kanada'da, Washington'a artık tam olarak güvenilemeyeceği ve ticaretin çeşitlendirilmesi gerektiği görüşü giderek güçleniyor.

Kanada-AB Ticaret ve Yatırım Derneği (CEUTIA) Başkanı Mark Camilleri, BBC'ye yaptığı açıklamada, Kanada hükümetinin önümüzdeki 10 yıl içinde ABD dışı ticareti iki katına çıkarmayı hedeflediğini ve AB ile daha fazla işbirliğinin bu hedefe ulaşmada kilit rol oynayacağını belirtti.

AB içinden kaynaklar, tüm bu gelişmeleri "Trump etkisi" olarak nitelendiriyor. Ancak hem Kanada hem de AB için ABD'den tamamen kopmak gerçekçi görünmüyor. ABD, AB'nin en büyük ticaret ortağı. Kanada ile ABD arasındaki ikili ticaret hacmi geçen yıl 900 milyar dolara (yaklaşık 668 milyar sterlin) ulaşarak, AB-Kanada arasındaki 130 milyar dolarlık ticaretin çok üzerinde.

Carney ve von der Leyen'in bu hafta kurallara dayalı küresel ticaret sistemini güçlü bir şekilde savunması bekleniyor. Gelecek ayın sonunda bir AB-Kanada zirvesi planlanıyor. Zirvenin ardından çalışma gruplarının, yakın işbirliği kurulması hedeflenen farklı alanlardaki hukuki ve teknik detayları ele alması bekleniyor.

Avrupa'da birçok ülke önümüzdeki aylarda kritik seçimlere gidiyor. Almanya'da seçim yapıldı; Fransa nisan ve mayıs başında yeni cumhurbaşkanını seçecek. İtalya, İspanya ve Polonya'da ise parlamento seçim tarihleri henüz belirlenmedi. Avrupalı liderler, Trump'ın olası misilleme tarifelerinden çekindikleri için Carney'e açık destek vermekten kaçınıyor.