Kanada-ABD ticaret görüşmelerinin çökmesi müzakere umutlarını bitirdi

Kanada ile ABD arasındaki ticaret müzakerelerinin feci şekilde çökmesi, gözlemcilere göre dünyadaki ülkeler için bir uyarı niteliğinde: Mevcut ABD yönetimiyle herhangi bir diyalog kurmak en baştan mahkûm ve adil bir anlaşma aramak boşuna.

Ontario’daki McMaster Üniversitesi’nden siyaset bilimi doçenti Andrea Lawlor, tarihsel yakınlığa rağmen ABD yönetiminin artık küresel ekonomik koordinasyon veya uyum yerine kendi çıkarlarını öncelediğini söyledi. Lawlor, “Bu görüşmeler ‘başarısız oldu’ gibi görünüyor. Ancak başarılacak gerçek bir şey olduğundan emin değilim” dedi.

İki ülke, haftalardır süren acil görüşmelerin ardından, Cumartesi sabahı (TSİ öğleden sonra) ABD’nin 20 milyar dolarlık (14,6 milyar sterlin) Kanada malına yüzde 50 gümrük vergisi uygulamaya başlamasından kısa süre önce tırmanan bir ticaret savaşının içinde.

Kanada Başbakanı Mark Carney Cumartesi günü, Kanada’nın egemenliğini zayıflatacak son dakika ABD talepleri nedeniyle anlaşmayı reddettiğini açıkladı. “Çok şey istediler, çok az şey teklif ettiler” diyen Carney, “Saldırıya uğradığında savaştasın, biz de saldırıya uğradık” ifadelerini kullandı ve ABD tarifelerine “dolar dolar” karşılık vereceği sözünü verdi.

Alkol yasağı anlaşmazlığın merkezinde

Donald Trump, 20 Temmuz’da Kanada’nın Amerikan işletmelerine haksız ayrımcılık yaptığını söyleyerek tarifeleri ilk kez duyurmuştu. Beyaz Saray’ın örnek gösterdiği temel konu, Kanada’nın 10 eyaletinden sekizinde ve üç bölgesinin tamamında ABD alkol satışına getirdiği yasaklar. Bu yasak, Trump’ın 2025’in başlarında Kanada’ya uyguladığı ilk tarife turunun ardından yürürlüğe girmişti.

Müzakerelerin çökmesi şok etkisi yarattı. Trump Salı günü, anlaşmanın neredeyse imzalandığını söyleyerek tarife süresine üç günlük uzatma verileceğini iddia etmiş, Çarşamba günü de “iki taraf için de adil bir anlaşma” üzerinde mutabık kalındığını açıklamıştı. Ancak anlaşmanın ayrıntıları Kanada medyasına sızmaya başlayınca, Carney ve ekibinin çelik, alüminyum ve otomobil tarifelerinin düşürülmesi karşılığında çok fazla taviz verdiğine dair endişeler arttı.

Manitoba Başbakanı Wab Kinew ve Nova Scotia Başbakanı Tim Houston, Carney’in ticaret anlaşmasını imzalamak için eyaletlerden ABD alkolünü raflara koymalarını istediğini doğruladı. Kinew, Kanada’nın Trump’a karşı “savaşması” gerektiğini ve “kötü bir insanla iyi bir anlaşma yapılamayacağını” söyledi; başbakanlar anlaşmaya varsa bile Kanadalıları ABD alkolü almaktan kaçınmaya çağırdı.

Teslimiyet korkusu

Kanada’nın ABD Büyükelçisi Mark Wiseman’ın Kanada-ABD ticaret konseyi ile yaptığı üst düzey bilgilendirme telefonunda da Trump’a teslim olma korkusu dile getirildi. Kamu yayıncısı CBC’ye konuşan kaynaklar, Kanada’nın eski baş müzakerecisi Steve Verheul’ün bu görüşmede, şimdi yapılacak tavizlerin Amerikalıların ileride daha fazla talepte bulunmasına yol açacağı uyarısında bulunduğunu aktardı.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in özel bir etkinlikte, ticaret müzakereleri devam ederken Carney’i “birçok konuda” geri adım atmakla alay ettiği de kaydedildi. Carney ise bunun üzerine müzakere ekibini Ottawa’ya geri çağırdı, daha fazla görüşme planlanmadı ve Trump’a yönelik eleştiri yağmuruna başladı. Trump da Kanada’yı “bir eyalet olmanın avantajlarını, eyalet olmadan” istemekle suçladı.

Afganistan’dan Noel süslerine kadar geniş bir ürün yelpazesini kapsayan ABD ithalat vergilerinin ekonomik etkisi muhtemel olduğundan, Lawlor Kanada’nın yakında müzakere masasına döneceğini öne sürdü. Ancak Trump yönetimiyle yapılacak her görüşmenin anında dağılabileceğini bilmek gerektiğini belirtti: “Sürekli bir değişim halindeyiz; müzakereler anlaşmayla sonuçlansa bile bunlar sonsuza dek bağlayıcı görülmemeli.”