New York mahkemesinde 11 Eylül ailelerinin Suudi Arabistan davası görüldü

New York Temyiz Mahkemesi, 11 Eylül saldırılarında hayatını kaybedenlerin ailelerinin Suudi Arabistan'a karşı açtığı uzun süredir devam eden davasının mahkemeye taşınıp taşınamayacağına karar vermek üzere tarafların avukatlarını dinledi.

11 Eylül 2001'de kaçıranların dört ABD yolcu uçağını ele geçirerek New York'taki Dünya Ticaret Merkezi'ne, Pentagon'a ve Pennsylvania'da bir araziye düşürmesi sonucu yaklaşık 3.000 kişi hayatını kaybetti. Uçaklardan biri, yolcuların direnişi sonrası hedefine ulaşamadan düşmüştü.

Aileler, Suudi hükümetinde çalışan Omar el-Beyumi'nin iki kaçıran kişiyi bilerek desteklediğini ve Suudi İslam İşleri Bakanlığı ile bağlantılı bir yetkililer ağıyla birlikte hareket ettiğini öne sürüyor. Beyumi, iki kişinin kaçıran olduğunu bildiği veya 11 Eylül'de herhangi bir dahli bulunduğu iddialarını reddediyor.

Suudi Arabistan ise kendisinin veya yetkililerinin 11 Eylül saldırılarına karıştığına dair her türlü iddianın kategorik olarak yanlış olduğunu belirtiyor.

Dava süreci ve dokunulmazlık tartışması

Krallık, yabancı bir egemen devlet olarak ABD mahkemelerinde yargı dokunulmazlığına sahip olduğunu savunuyor. Aileler davayı ilk kez 2002'de açtı ve davanın sürdürülebilmesi için yabancı devlet dokunulmazlığı yasasında değişiklik yapılması amacıyla ABD Kongresi'nde yıllarca lobi yaptı.

Kongre 2016'da Terörizme Sponsorluk Yapanlara Karşı Adalet Yasası'nı (JASTA) kabul etti. Bu yasa, uluslararası bir terör eylemi nedeniyle yaralanma, ölüm veya zarar durumunda yabancı bir devlete ya da yetkiliye karşı hukuk davası açılmasına imkan tanıyor.

Ağustos 2025'te Manhattan Bölge Mahkemesi, 11 Eylül ailelerinin yasanın koşullarını karşılayacak yeterli delil sunduğuna hükmetti ve davanın yargılamaya doğru ilerlemesine izin verildi. Suudi Arabistan çarşamba günü Temyiz Mahkemesi'nden bu kararın bozulmasını istedi.

Avukat Gregory Rapawy, Beyumi'nin Suudi devleti tarafından istihdam edilmesinin niteliği dahil temel olgusal konuların karara bağlanmadığını ve ülkenin dokunulmazlığının kaldırılmasından önce bunların çözülmesi gerektiğini savundu.

11 Eylül ailelerinin avukatı Gavin Simpson ise Bölge Mahkemesi'nin Beyumi'nin eylemlerinin "sadece iyi bir örnek davranış ya da masum bir katılımcının eylemleri olmadığını" zaten tespit ettiğini belirtti. Simpson, "Kaçıranlara yardım ederken aslında Suudi Arabistan'ın talimatlarını izliyordu" dedi ve Suudi Arabistan'ın bu noktaları "çürütemediğini" ekledi.

Yargıçların üzerinde durduğu bir seçenek, davanın daha somut tespitler yapılması için bölge mahkemesine geri gönderilip gönderilmeyeceğiydi; bu durumda canlı tanık dinlenmesi de gündeme gelebilir. Yargıç Guido Calabresi'nin bu olasılıkta Suudi Arabistan'ın hangi tanıkları çağırabileceğini sorması üzerine Rapawy, konu nihayetinde Beyumi'nin güvenilirliğine indirgenirse kendisinin tanık olarak dinlenip dinlenemeyeceğini "görmemiz gerekeceğini" söyledi.

Duruşmayı kapatırken Yargıç William Nardini, "Bu zor bir dava ve kararı değerlendirmek üzere alıyoruz" dedi; bu, heyetin ileri bir tarihte karar vereceği anlamına geliyor.

Mahkeme binası dışında BBC'ye konuşan ve eşi Tom'u Dünya Ticaret Merkezi'nde kaybeden Terry Strada, duruşma hakkında olumlu hissettiğini söyledi. Strada, "Sevdiğinizin öldürülmesinde hesap sorulmadan ve adalet sağlanmadan 25 yıl geçmesi olağanüstü bir süre. Yargıçların Bölge Mahkemesi hakimi Daniels'ın kararını onaylamasını ve davanın yargılamaya gitmesini umuyoruz" dedi.